{"id":262578,"date":"2026-10-12T07:01:20","date_gmt":"2026-10-12T03:01:20","guid":{"rendered":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=262578"},"modified":"2026-10-12T00:07:15","modified_gmt":"2026-10-11T20:07:15","slug":"ag-ayilar-buzlu-suda-nec%c9%99-donmur-t%c9%99bi%c9%99tin-heyr%c9%99tamiz-sirri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=262578","title":{"rendered":"A\u011f ay\u0131lar buzlu suda nec\u0259 donmur?\u2013 T\u0259bi\u0259tin heyr\u0259tamiz sirri"},"content":{"rendered":"<p><strong>Arktikada ya\u015fayan a\u011f ay\u0131lar buz kimi suda \u00fczd\u00fckd\u0259n sonra bel\u0259 soyu\u011fa davam g\u0259tirirl\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, bunun \u0259sas s\u0259b\u0259bi qal\u0131n x\u0259zl\u0259ri, d\u0259rialt\u0131 piy qat\u0131 v\u0259 b\u0259d\u0259nl\u0259rinin x\u00fcsusi qurulu\u015fudur.<br \/>\n<strong>D\u0259rialt\u0131 piy qat\u0131 onlar\u0131 soyuqdan qoruyur<\/strong><br \/>\nYetkin a\u011f ay\u0131lar\u0131n d\u0259risinin alt\u0131nda qal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 11 santimetr\u0259 \u00e7ata bil\u0259n piy qat\u0131 var. Bu qat b\u0259d\u0259n istiliyini qoruyur, \u00fczm\u0259yi asanla\u015fd\u0131r\u0131r v\u0259 qida \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 zaman\u0131 enerji ehtiyat\u0131 rolunu oynay\u0131r. \u00dczg\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fck zaman\u0131 istiliyin qorunmas\u0131nda \u0259sas rolu m\u0259hz bu piy qat\u0131 oynay\u0131r.<br \/>\n<strong>X\u0259zl\u0259ri suyu asanl\u0131qla d\u0259f edir<\/strong><br \/>\nA\u011f ay\u0131lar\u0131n x\u0259zi s\u0131x alt qatdan v\u0259 uzun qoruyucu t\u00fckl\u0259rd\u0259n ibar\u0259tdir. Alt qat istiliyi saxlay\u0131r, \u00fcst t\u00fckl\u0259r is\u0259 suyun d\u0259f edilm\u0259sin\u0259 k\u00f6m\u0259k edir. Ay\u0131lar sudan \u00e7\u0131xd\u0131qdan sonra b\u0259d\u0259nl\u0259rini silk\u0259l\u0259y\u0259r\u0259k suyun b\u00f6y\u00fck hiss\u0259sini uzaqla\u015fd\u0131r\u0131rlar. Ki\u00e7ik qulaqlar\u0131, q\u0131sa quyruqlar\u0131 v\u0259 iri b\u0259d\u0259n \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259ri d\u0259 istilik itkisinin azalmas\u0131na k\u00f6m\u0259k edir.<br \/>\n<strong>A\u011f t\u00fckl\u0259rinin alt\u0131nda qara d\u0259ri var<\/strong><br \/>\nA\u011f ay\u0131lar\u0131n t\u00fckl\u0259ri \u0259slind\u0259 a\u011f piqment da\u015f\u0131m\u0131r. Onlar \u015f\u0259ffaf v\u0259 i\u00e7ibo\u015f qurulu\u015fa malikdir. \u0130\u015f\u0131\u011f\u0131n s\u0259p\u0259l\u0259nm\u0259si t\u00fckl\u0259rin a\u011f g\u00f6r\u00fcnm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. D\u0259ril\u0259ri is\u0259 qarad\u0131r v\u0259 g\u00fcn\u0259\u015f \u015f\u00fcalar\u0131n\u0131 udma\u011fa k\u00f6m\u0259k edir.<br \/>\n<strong>X\u0259zl\u0259ri t\u0259bii buz\u0259leyhin\u0259 x\u00fcsusiyy\u0259t\u0259 malikdir<\/strong><br \/>\n2025-ci ild\u0259 apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rmaya g\u00f6r\u0259, a\u011f ay\u0131lar\u0131n t\u00fckl\u0259rind\u0259ki t\u0259bii ya\u011fl\u0131 \u00f6rt\u00fck buzun x\u0259z\u0259 m\u00f6hk\u0259m yap\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r. Bu t\u0259b\u0259q\u0259 t\u0259mizl\u0259ndikd\u0259 buzun t\u00fckl\u0259r\u0259 yap\u0131\u015fma g\u00fcc\u00fc t\u0259xmin\u0259n d\u00f6rd d\u0259f\u0259 art\u0131r.<br \/>\n<strong>Buzlu su onlar \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259lidir<\/strong><br \/>\nA\u011f ay\u0131lar g\u00fccl\u00fc \u00fczg\u00fc\u00e7\u00fcl\u0259rdir. Bir di\u015fi ay\u0131n\u0131n doqquz g\u00fcn \u0259rzind\u0259 t\u0259xmin\u0259n 687 kilometr \u00fczd\u00fcy\u00fc qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. Lakin bu uzun s\u0259f\u0259r zaman\u0131 ay\u0131 xeyli \u00e7\u0259ki itirib v\u0259 balas\u0131n\u0131 itirib.<br \/>\nX\u00fcsusil\u0259 d\u0259rialt\u0131 piy qat\u0131 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r formala\u015fmam\u0131\u015f balalar uzun m\u00fcdd\u0259t soyuq suda qalmaqdan z\u0259r\u0259r g\u00f6r\u0259 bil\u0259rl\u0259r. D\u0259niz buzlar\u0131n\u0131n azalmas\u0131 da a\u011f ay\u0131lar\u0131 daha uzun m\u0259saf\u0259l\u0259r \u00fczm\u0259y\u0259 m\u0259cbur edir v\u0259 enerji ehtiyatlar\u0131n\u0131 t\u00fck\u0259ndirir.<br \/>\n<strong>H\u0259ddind\u0259n art\u0131q istilik d\u0259 problem yarad\u0131r<\/strong><br \/>\nA\u011f ay\u0131lar\u0131n qal\u0131n x\u0259zl\u0259ri v\u0259 piy qat\u0131 onlar\u0131 soyuqdan qorusa da, s\u00fcr\u0259tl\u0259 qa\u00e7ark\u0259n b\u0259d\u0259nl\u0259rinin h\u0259ddind\u0259n art\u0131q isinm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 onlar \u00fc\u00e7\u00fcn yaln\u0131z istiliyi qorumaq deyil, art\u0131q istilikd\u0259n xilas olmaq da vacibdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Arktikada ya\u015fayan a\u011f ay\u0131lar buz kimi suda \u00fczd\u00fckd\u0259n sonra bel\u0259 soyu\u011fa davam g\u0259tirirl\u0259r. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, bunun \u0259sas s\u0259b\u0259bi qal\u0131n x\u0259zl\u0259ri, d\u0259rialt\u0131 piy qat\u0131 v\u0259 b\u0259d\u0259nl\u0259rinin x\u00fcsusi qurulu\u015fudur. D\u0259rialt\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":262579,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-262578","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/262578","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=262578"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/262578\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/262579"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=262578"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=262578"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=262578"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}