{"id":262382,"date":"2026-10-09T16:06:37","date_gmt":"2026-10-09T12:06:37","guid":{"rendered":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=262382"},"modified":"2026-10-09T16:06:37","modified_gmt":"2026-10-09T12:06:37","slug":"x%c9%99z%c9%99rin-s%c9%99thinin-sah%c9%99si-20-min-kvadratkilometrd%c9%99n-cox-azalib-ilham-eliyev","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=262382","title":{"rendered":"X\u0259z\u0259rin s\u0259thinin sah\u0259si 20 min kvadratkilometrd\u0259n \u00e7ox azal\u0131b -\u0130lham \u018fliyev"},"content":{"rendered":"<p>Oktyabr\u0131n 9-da T\u00fcrkm\u0259nistan\u0131n T\u00fcrkm\u0259nba\u015f\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 X\u0259z\u0259r Ekoloji Sammitinin geni\u015f t\u0259rkibd\u0259 iclas\u0131 ke\u00e7irilib.<\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev t\u0259dbird\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib.<\/p>\n<p>T\u00fcrkm\u0259nistan Prezidenti S\u0259rdar Berdim\u0259h\u0259mm\u0259dov: S\u00f6z\u00fc Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n h\u00f6rm\u0259tli Prezidenti, Zati-alil\u0259ri, c\u0259nab \u0130lham Heyd\u0259r o\u011flu \u018fliyev\u0259 verm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Buyurun.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k dedi: H\u00f6rm\u0259tli S\u0259rdar Qurbanquliyevi\u00e7.<\/p>\n<p>H\u00f6rm\u0259tli sammit i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131.<\/p>\n<p>\u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, X\u0259z\u0259r Ekoloji Sammitinin ke\u00e7irilm\u0259si t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan Prezidentin\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr\u00fcm\u00fc bildirir\u0259m. \u018fmin\u0259m ki, sammit X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin ekoloji probleml\u0259rinin h\u0259llind\u0259 bizim qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259aliyy\u0259timizin m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sin\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>X\u0259z\u0259r d\u0259nizi \u0259srl\u0259r boyu \u00f6lk\u0259l\u0259rimizi v\u0259 xalqlar\u0131m\u0131z\u0131 birl\u0259\u015fdirir. Bu g\u00fcn X\u0259z\u0259rin iqtisadi v\u0259 strateji \u0259h\u0259miyy\u0259ti daha da art\u0131r. X\u0259z\u0259rd\u0259n m\u00fch\u00fcm n\u0259qliyyat v\u0259 enerji mar\u015frutlar\u0131 ke\u00e7ir, iri beyn\u0259lxalq layih\u0259l\u0259r realla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Bel\u0259 olan \u015f\u0259raitd\u0259 X\u0259z\u0259rin s\u00fclh, sabitlik v\u0259 konstruktiv t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q m\u0259kan\u0131 kimi qorunmas\u0131 prinsipial d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 vacibdir. Bu, b\u00fct\u00fcn X\u0259z\u0259ryan\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin maraqlar\u0131na cavab verir v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n daha da inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri \u015f\u0259rait yarad\u0131r.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, onun ekoloji v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirilm\u0259lidir. X\u0259z\u0259rin nadir ekosisteminin qorunmas\u0131 b\u00fct\u00fcn X\u0259z\u0259ryan\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u015ft\u0259r\u0259k v\u0259zif\u0259dir. \u00d6t\u0259n ill\u0259r \u0259rzind\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259rimiz t\u0259r\u0259find\u0259n geni\u015f m\u00fcqavil\u0259-h\u00fcquqi baza yarad\u0131l\u0131b. Az\u0259rbaycan dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn be\u015ft\u0259r\u0259fli beyn\u0259lxalq h\u00fcquqi s\u0259n\u0259dl\u0259rin i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r. 2018-ci ild\u0259 imzalanm\u0131\u015f \u201cX\u0259z\u0259r d\u0259nizinin h\u00fcquqi statusu haqq\u0131nda\u201d Konvensiya tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malikdir. Bu, X\u0259z\u0259ryan\u0131 be\u015f d\u00f6vl\u0259tin uzun ill\u0259r apard\u0131qlar\u0131 birg\u0259 i\u015fin n\u0259tic\u0259sidir.<\/p>\n<p>Ayd\u0131nd\u0131r ki, X\u0259z\u0259rin \u0259n ciddi probleml\u0259rind\u0259n biri onun dayazla\u015fmas\u0131d\u0131r. X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin s\u0259viyy\u0259sinin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si art\u0131q uzun ill\u0259rdir davam edir. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu proses son vaxtlar n\u0259z\u0259r\u0259\u00e7arpacaq d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259nib v\u0259 v\u0259ziyy\u0259t pisl\u0259\u015fm\u0259kd\u0259 davam edir. D\u0259niz akvatoriyas\u0131n\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azalmas\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. D\u0259niz s\u0259thinin \u00fcmumi sah\u0259si art\u0131q 20 min kvadratkilometrd\u0259n \u00e7ox azal\u0131b. Haz\u0131rk\u0131 tendensiyalar\u0131n davam ed\u0259c\u0259yi t\u0259qdird\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259r f\u0259lak\u0259tli xarakter ala bil\u0259r. Dayazla\u015fma problemi yaln\u0131z ekoloji meyarla \u00f6l\u00e7\u00fclm\u00fcr. D\u0259niz s\u0259viyy\u0259sinin azalmas\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rimizin maraqlar\u0131na birba\u015fa t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir, sahil rayonlar\u0131nda insanlar\u0131n h\u0259yat\u0131na, iqtisadiyyata v\u0259 n\u0259qliyyata t\u0259sir edir. Sahil x\u0259ttinin geri \u00e7\u0259kildiyini, ekosistemin d\u0259yi\u015fdiyini, limanlar v\u0259 dig\u0259r sahilyan\u0131 infrastrukturun i\u015find\u0259 probleml\u0259rin yarand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fck. X\u0259z\u0259rin s\u0259viyy\u0259sinin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si s\u0259b\u0259bind\u0259n t\u0259kc\u0259 d\u0259nizin Az\u0259rbaycan hiss\u0259sind\u0259 t\u0259xmin\u0259n 30 min hektar quru sah\u0259 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lib.<\/p>\n<p>H\u0259l\u0259 2022-ci ild\u0259 A\u015fqabadda ke\u00e7iril\u0259n alt\u0131nc\u0131 X\u0259z\u0259r Sammitind\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin dayazla\u015fmas\u0131 kontekstind\u0259 bunun s\u0259b\u0259bl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k v\u0259 d\u0259niz s\u0259viyy\u0259sinin daha da a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 x\u00fcsusi ekspert qruplar\u0131 yaratma\u011f\u0131 t\u0259klif etmi\u015fdim. \u00d6t\u0259n ill\u0259r bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259di. Problemin \u00fcmumi m\u00fczakir\u0259sind\u0259n \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259 q\u0259rarlar\u0131n icras\u0131na n\u0259zar\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn daimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n mexanizmin yarad\u0131lmas\u0131na ke\u00e7m\u0259liyik. H\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin s\u0259viyy\u0259sinin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259sin\u0259 t\u0259sir ed\u0259n amill\u0259rin b\u00fct\u00fcn kompleksini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259liyik v\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131n\u0131n obyektiv elmi qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 malik olmal\u0131y\u0131q.<\/p>\n<p>Ayd\u0131nd\u0131r ki, X\u0259z\u0259rin s\u0259viyy\u0259sinin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si yaln\u0131z iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 deyil. \u018fsas s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n biri \u00e7ay ax\u0131n\u0131n\u0131n azalmas\u0131 v\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfat f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 antropogen amill\u0259rdir. Bununla yana\u015f\u0131, ba\u015f ver\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin potensial uzunm\u00fcdd\u0259tli n\u0259tic\u0259l\u0259rinin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 art\u0131q bu g\u00fcn q\u0259rarlar q\u0259bul edil\u0259rk\u0259n onlar\u0131n n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmas\u0131 bizim \u00fc\u00e7\u00fcn vacibdir. Bel\u0259 bir yana\u015fma z\u0259ruri t\u0259dbirl\u0259ri vaxt\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 v\u0259 d\u0259niz s\u0259viyy\u0259sinin daha da a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259sinin n\u0259tic\u0259l\u0259rini minimuma endirm\u0259y\u0259 imkan ver\u0259c\u0259k. Hesab edirik ki, z\u0259ruri h\u00fcquqi baza, elmi potensial v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259aliyy\u0259t t\u0259cr\u00fcb\u0259si konkret praktiki n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fccl\u00fc t\u0259m\u0259l yaradacaq. X\u0259z\u0259r bizim \u00fcmumi s\u0259rv\u0259timizdir. Onun nadir ekosistemini qorumaq v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcrm\u0259k bizim \u00fcmumi m\u0259suliyy\u0259timizdir. \u00dcmidvaram ki, bug\u00fcnk\u00fc sammit bu yolda m\u00fch\u00fcm add\u0131m olacaq.<\/p>\n<p>Diqq\u0259tiniz\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/p>\n<p>Prezident S\u0259rdar Berdim\u0259h\u0259mm\u0259dov: H\u00f6rm\u0259tli \u0130lham Heyd\u0259r o\u011flu, \u00e7ox sa\u011f olun. D\u0259rinm\u0259zmunlu \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131za g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m. X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin ekoloji v\u0259ziyy\u0259tinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 qarda\u015f Az\u0259rbaycan kimi T\u00fcrkm\u0259nistan\u0131n da daxili v\u0259 xarici siyas\u0259tinin prioritetl\u0259ri s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. X\u0259z\u0259rin ekoloji g\u00fcnd\u0259liyinin b\u00fct\u00fcn spektri \u00fczr\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131m\u0131zla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 davam etdirm\u0259y\u0259 haz\u0131r\u0131q.<\/p>\n<p>Sizin konstruktiv \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn bir daha t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edir\u0259m.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Oktyabr\u0131n 9-da T\u00fcrkm\u0259nistan\u0131n T\u00fcrkm\u0259nba\u015f\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 X\u0259z\u0259r Ekoloji Sammitinin geni\u015f t\u0259rkibd\u0259 iclas\u0131 ke\u00e7irilib. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev t\u0259dbird\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib. T\u00fcrkm\u0259nistan Prezidenti S\u0259rdar Berdim\u0259h\u0259mm\u0259dov: S\u00f6z\u00fc Az\u0259rbaycan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":262383,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[34],"tags":[],"class_list":["post-262382","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-butun-xeberler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/262382","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=262382"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/262382\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/262383"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=262382"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=262382"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=262382"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}