{"id":261297,"date":"2026-10-02T09:09:21","date_gmt":"2026-10-02T05:09:21","guid":{"rendered":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=261297"},"modified":"2026-10-02T00:10:31","modified_gmt":"2026-10-01T20:10:31","slug":"gec-yatmaq-orqanizmin-b%c9%99rpasina-mane-ola-bil%c9%99r-x%c9%99b%c9%99rdarliq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=261297","title":{"rendered":"Gec yatmaq orqanizmin b\u0259rpas\u0131na mane ola bil\u0259r \u2013x\u0259b\u0259rdarl\u0131q"},"content":{"rendered":"<p><strong>Gec\u0259 yar\u0131s\u0131ndan sonra yatma\u011fa v\u0259rdi\u015f etm\u0259k yuxunun m\u00fcdd\u0259tind\u0259n \u0259lav\u0259, onun keyfiyy\u0259tin\u0259 v\u0259 orqanizmin bioloji ritmin\u0259 d\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 yuxu \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r bildiribl\u0259r.<br \/>\nM\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, sa\u011flam yuxu \u00fc\u00e7\u00fcn yaln\u0131z ne\u00e7\u0259 saat yatmaq deyil, yuxuya hans\u0131 saatda getm\u0259k d\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. Yuxu rejiminin orqanizmin daxili bioloji saat\u0131 il\u0259 uy\u011fun g\u0259lm\u0259m\u0259si istirah\u0259tin keyfiyy\u0259tini a\u015fa\u011f\u0131 sala bil\u0259r.<br \/>\nSirkadiyal\u0131 ritm orqanizmin t\u0259xmin\u0259n 24 saatl\u0131q daxili bioloji saat\u0131d\u0131r. O, yuxu v\u0259 oyaql\u0131qla yana\u015f\u0131, hormonlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti, madd\u0259l\u0259r m\u00fcbadil\u0259si, immun sisteminin i\u015fi v\u0259 h\u00fcceyr\u0259l\u0259rin b\u0259rpas\u0131nda da rol oynay\u0131r. Bu ritm\u0259 \u0259sas t\u0259sir ed\u0259n amill\u0259rd\u0259n biri i\u015f\u0131q v\u0259 qaranl\u0131qd\u0131r.<br \/>\nYuxu m\u00fct\u0259x\u0259ssisi \u00c7elsi Ror\u015fayb qeyd edib ki, yuxu vaxt\u0131 sirkadiyal\u0131 ritml\u0259 m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r uy\u011fun olmal\u0131d\u0131r.<br \/>\nH\u0259kim Aleks Dimitriu is\u0259 bildirib ki, gec\u0259 yar\u0131s\u0131ndan sonra yuxuya getm\u0259k melatonin v\u0259 kortizol hormonlar\u0131n\u0131n t\u0259bii d\u0259yi\u015fm\u0259 d\u00f6vr\u00fcn\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r. Melatonin ax\u015fam saatlar\u0131nda y\u00fcks\u0259l\u0259r\u0259k orqanizmi yuxuya haz\u0131rlay\u0131r, s\u0259h\u0259r\u0259 yax\u0131n is\u0259 s\u0259viyy\u0259si azal\u0131r. Kortizolun s\u0259viyy\u0259si is\u0259 s\u0259h\u0259r\u0259 do\u011fru y\u00fcks\u0259lir v\u0259 orqanizmi oyanma\u011fa haz\u0131rlay\u0131r.<br \/>\nM\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r gec yatma\u011f\u0131n d\u0259rin yuxunun m\u00fcdd\u0259tini d\u0259 azalda bil\u0259c\u0259yini vur\u011fulay\u0131rlar. Yava\u015f dal\u011fal\u0131, y\u0259ni d\u0259rin yuxu \u0259sas\u0259n gec\u0259nin ilk yar\u0131s\u0131nda m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur v\u0259 bu m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 orqanizmin b\u0259rpas\u0131, h\u0259m\u00e7inin beynin m\u0259lumatlar\u0131 emal etm\u0259si m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r.<br \/>\nSirkadiyal\u0131 ritmin uzun m\u00fcdd\u0259t pozulmas\u0131 \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri, 2-ci tip diabet, piyl\u0259nm\u0259, depressiya v\u0259 demensiya kimi bir s\u0131ra xroniki probleml\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. Bununla bel\u0259, m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r gec yatma\u011f\u0131n avtomatik olaraq bu x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b oldu\u011fu anlam\u0131na g\u0259lm\u0259diyini qeyd edirl\u0259r.<br \/>\nSa\u011flam yuxu rejimi \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r g\u00fcn t\u0259xmin\u0259n eyni saatda yat\u0131b oyanmaq, s\u0259h\u0259rl\u0259r kifay\u0259t q\u0259d\u0259r t\u0259bii i\u015f\u0131q almaq, ax\u015fam saatlar\u0131nda i\u015f\u0131qland\u0131rman\u0131 azaltmaq v\u0259 ekran qar\u015f\u0131s\u0131nda ke\u00e7iril\u0259n vaxt\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmaq t\u00f6vsiy\u0259 olunur. H\u0259m\u00e7inin g\u00fcn\u00fcn ikinci yar\u0131s\u0131nda kofeind\u0259n uzaq durmaq v\u0259 alkoqoldan yuxuya getm\u0259k vasit\u0259si kimi istifad\u0259 etm\u0259m\u0259k m\u0259sl\u0259h\u0259tdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gec\u0259 yar\u0131s\u0131ndan sonra yatma\u011fa v\u0259rdi\u015f etm\u0259k yuxunun m\u00fcdd\u0259tind\u0259n \u0259lav\u0259, onun keyfiyy\u0259tin\u0259 v\u0259 orqanizmin bioloji ritmin\u0259 d\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 yuxu \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r bildiribl\u0259r. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":258098,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[222],"tags":[],"class_list":["post-261297","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglamliq"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/261297","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=261297"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/261297\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/258098"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=261297"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=261297"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=261297"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}