{"id":260708,"date":"2026-09-29T08:00:05","date_gmt":"2026-09-29T04:00:05","guid":{"rendered":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=260708"},"modified":"2026-09-29T00:12:02","modified_gmt":"2026-09-28T20:12:02","slug":"cox-duz-yem%c9%99k-beyin%c9%99-z%c9%99r%c9%99r-verir-aliml%c9%99rd%c9%99n-x%c9%99b%c9%99rdarliq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=260708","title":{"rendered":"\u00c7ox duz yem\u0259k beyin\u0259 z\u0259r\u0259r verir? \u2013 <span style=\"color:red;\">Aliml\u0259rd\u0259n x\u0259b\u0259rdarl\u0131q  <\/span>"},"content":{"rendered":"<p><strong>H\u0259ddind\u0259n art\u0131q duz v\u0259 duzlu m\u0259hsullar\u0131n istifad\u0259si yaln\u0131z \u00fcr\u0259k-damar sistemin\u0259 deyil, beyin f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 d\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, AB\u015e-\u0131n Veyl Kornell Tibb Kollecinin aliml\u0259ri y\u00fcks\u0259k duzlu qidalanman\u0131n beyin \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcmk\u00fcn n\u0259tic\u0259l\u0259rini ara\u015fd\u0131r\u0131blar.<br \/>\nLaboratoriya si\u00e7anlar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 apar\u0131lan t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259 heyvanlara normaldan 8-16 d\u0259f\u0259 \u00e7ox duz t\u0259rkibli qida verilib. N\u0259tic\u0259d\u0259 onlar\u0131n koqnitiv qabiliyy\u0259tl\u0259rinin z\u0259ifl\u0259diyi, h\u0259m\u00e7inin beyind\u0259 tau z\u00fclal\u0131n\u0131n s\u0259viyy\u0259sinin artd\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. Tau z\u00fclal\u0131n\u0131n y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131 Alzheimer x\u0259st\u0259liyi v\u0259 b\u0259zi demensiya formalar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir.<br \/>\nAliml\u0259r bunun \u0259sas mexanizminin azot oksidinin istehsal\u0131n\u0131n azalmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu bildirirl\u0259r. Bu proses tau z\u00fclal\u0131nda d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olaraq neyronlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tini poza bil\u0259r.<br \/>\nAra\u015fd\u0131rman\u0131n m\u00fcsb\u0259t t\u0259r\u0259fi is\u0259 odur ki, si\u00e7anlar\u0131n normal qidalanmaya qaytar\u0131lmas\u0131ndan sonra koqnitiv funksiyalar\u0131n\u0131n qism\u0259n b\u0259rpa olundu\u011fu m\u00fc\u015fahid\u0259 edilib.<br \/>\n\u0130nsanlar \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 dem\u0259kdir?<br \/>\nT\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259 istifad\u0259 olunan duz miqdar\u0131 insanlar\u0131n orta istehlak\u0131ndan xeyli y\u00fcks\u0259k olsa da, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar n\u0259tic\u0259l\u0259rin qidalanma il\u0259 beyin f\u0259aliyy\u0259ti aras\u0131ndak\u0131 \u0259laq\u0259ni anlamaq bax\u0131m\u0131ndan \u0259h\u0259miyy\u0259tli oldu\u011funu bildirirl\u0259r.<br \/>\n\u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 g\u00fcnd\u0259 5 qramdan \u00e7ox duz q\u0259bul etm\u0259m\u0259yi t\u00f6vsiy\u0259 edir.<br \/>\nDuz q\u0259bulunu azaltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r x\u00fcsusil\u0259 emal olunmu\u015f m\u0259hsullar\u0131n, souslar\u0131n, \u00e7\u00f6r\u0259yin, haz\u0131r \u015forbalar\u0131n v\u0259 dig\u0259r duz t\u0259rkibi y\u00fcks\u0259k qidalar\u0131n istehlak\u0131na diqq\u0259t yetirm\u0259yi m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcrl\u0259r.<br \/>\nKaliumla z\u0259ngin banan, kartof v\u0259 ispanaq kimi m\u0259hsullar\u0131n qida rasionuna daxil edilm\u0259si, fiziki aktivlik v\u0259 balansl\u0131 qidalanma da t\u00f6vsiy\u0259 olunur.<br \/>\nQeyd edilir ki, g\u00fcnd\u0259lik duzun \u0259h\u0259miyy\u0259tli hiss\u0259si insan\u0131n yem\u0259y\u0259 \u0259lav\u0259 etdiyi duzdan deyil, haz\u0131r v\u0259 emal olunmu\u015f qidalardan q\u0259bul edilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u0259ddind\u0259n art\u0131q duz v\u0259 duzlu m\u0259hsullar\u0131n istifad\u0259si yaln\u0131z \u00fcr\u0259k-damar sistemin\u0259 deyil, beyin f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 d\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, AB\u015e-\u0131n Veyl Kornell Tibb Kollecinin aliml\u0259ri y\u00fcks\u0259k duzlu&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":260709,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[222],"tags":[],"class_list":["post-260708","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglamliq"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/260708","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=260708"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/260708\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/260709"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=260708"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=260708"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=260708"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}