{"id":260091,"date":"2026-09-24T09:06:32","date_gmt":"2026-09-24T05:06:32","guid":{"rendered":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=260091"},"modified":"2026-09-24T00:17:31","modified_gmt":"2026-09-23T20:17:31","slug":"qidalardaki-gizli-t%c9%99hluk%c9%99-bu-q%c9%99rardan-sonra-olum-hallari-azaldi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=260091","title":{"rendered":"Qidalardak\u0131 \u201cgizli t\u0259hl\u00fck\u0259\u201d: Bu q\u0259rardan sonra \u00f6l\u00fcm hallar\u0131 azald\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong>Danimarkada 20 ild\u0259n \u0259vv\u0259l qida m\u0259hsullar\u0131nda s\u0259naye m\u0259n\u015f\u0259li trans ya\u011flar\u0131n istifad\u0259sin\u0259 ciddi m\u0259hdudiyy\u0259t qoyulub. Sonrak\u0131 ara\u015fd\u0131rmalar bu add\u0131mdan sonra \u00f6lk\u0259d\u0259 \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n \u00f6l\u00fcm g\u00f6st\u0259ricil\u0259rind\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259\u00e7arpacaq f\u0259rq yarand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rib.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 \u201cEg\u00e9szs\u00e9g Kalauz\u201d yaz\u0131b.<br \/>\nDanimarka 2003-c\u00fc ild\u0259 d\u00fcnyada ilk d\u0259f\u0259 s\u0259naye trans ya\u011flar\u0131n\u0131n miqdar\u0131na s\u0259rt limit t\u0259tbiq edib. Qaydaya \u0259sas\u0259n, m\u0259hsullar\u0131n t\u0259rkibind\u0259 100 qram ya\u011f \u00fc\u00e7\u00fcn trans ya\u011flar\u0131n miqdar\u0131 2 qramdan \u00e7ox olmamal\u0131d\u0131r.<br \/>\nT\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar Danimarkadak\u0131 g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rin m\u0259lumatlar\u0131 \u0259sas\u0131nda haz\u0131rlanm\u0131\u015f n\u0259zar\u0259t modeli il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 edibl\u0259r. N\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, m\u0259hdudiyy\u0259tin t\u0259tbiqind\u0259n sonrak\u0131 ilk \u00fc\u00e7 il \u0259rzind\u0259 Danimarkada \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n \u00f6l\u00fcm s\u0259viyy\u0259si h\u0259r 100 min n\u0259f\u0259r\u0259 orta hesabla ild\u0259 14,2 hal daha a\u015fa\u011f\u0131 olub.<br \/>\nTrans ya\u011flar hans\u0131 m\u0259hsullarda olur?<br \/>\nS\u0259naye trans ya\u011flar\u0131, \u0259sas\u0259n, bitki ya\u011flar\u0131n\u0131n qism\u0259n hidrogenl\u0259\u015fdirilm\u0259si zaman\u0131 yaran\u0131r. Bu ya\u011flar m\u0259hsulun daha uzun m\u00fcdd\u0259t saxlanmas\u0131na, ya\u011f\u0131n b\u0259rkim\u0259sin\u0259 v\u0259 bi\u015fmi\u015f m\u0259mulatlarda arzu olunan teksturan\u0131n \u0259ld\u0259 edilm\u0259sin\u0259 k\u00f6m\u0259k edir.<br \/>\nTrans ya\u011flar\u0131n sa\u011flaml\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas problemi onlar\u0131n xolesterin balans\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259si v\u0259 \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri riskini art\u0131rmas\u0131d\u0131r.<br \/>\n\u00dcST-nin m\u0259lumatlar\u0131na g\u00f6r\u0259, Danimarkada m\u0259hdudiyy\u0259t t\u0259tbiq edilm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l trans ya\u011flar marqarin, \u015firniyyat v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif un m\u0259mulatlar\u0131, q\u0259lyanalt\u0131lar v\u0259 dig\u0259r m\u0259hsullarda istifad\u0259 olunurdu. Mikrodal\u011fal\u0131 sobada haz\u0131rlanan popkorn da bu m\u0259hsullardan biri idi.<br \/>\n2001-ci ild\u0259 Danimarka s\u0259hiyy\u0259 qurumlar\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 t\u0259xmin\u0259n 50 min insan\u0131n trans ya\u011flar\u0131n q\u0259bulu s\u0259b\u0259bind\u0259n \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri bax\u0131m\u0131ndan y\u00fcks\u0259k risk alt\u0131nda oldu\u011funu qiym\u0259tl\u0259ndirmi\u015fdi.<br \/>\nM\u0259hdudiyy\u0259tin n\u0259tic\u0259l\u0259ri n\u0259 oldu?<br \/>\nAliml\u0259r yaln\u0131z \u201c\u0259vv\u0259l v\u0259 sonra\u201d g\u00f6st\u0259ricil\u0259rini m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259yibl\u0259r. Onlar dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rin m\u0259lumatlar\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259, m\u0259hdudiyy\u0259t t\u0259tbiq edilm\u0259s\u0259ydi, Danimarkada \u00f6l\u00fcm g\u00f6st\u0259ricil\u0259rinin nec\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259c\u0259yini \u0259ks etdir\u0259n model haz\u0131rlay\u0131blar.<br \/>\nAra\u015fd\u0131rman\u0131n n\u0259tic\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, m\u0259hdudiyy\u0259tin q\u00fcvv\u0259y\u0259 minm\u0259sind\u0259n sonrak\u0131 ilk \u00fc\u00e7 ild\u0259 \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n \u00f6l\u00fcm g\u00f6st\u0259ricisi h\u0259min model \u00fczr\u0259 g\u00f6zl\u0259nil\u0259n g\u00f6st\u0259ricid\u0259n a\u015fa\u011f\u0131 olub.<br \/>\nBununla bel\u0259, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar bu n\u0259tic\u0259nin yaln\u0131z trans ya\u011flara qoyulan m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu iddia etmirl\u0259r. \u018fhalinin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na qidalanma, tibbi xidm\u0259t, fiziki aktivlik v\u0259 dig\u0259r amill\u0259r d\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r. Ara\u015fd\u0131rma h\u0259m\u00e7inin infarkt v\u0259 insult hallar\u0131n\u0131 deyil, m\u0259hz \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n \u00f6l\u00fcm g\u00f6st\u0259ricisini \u0259hat\u0259 edib.<br \/>\nHaz\u0131rda Avropa \u0130ttifaq\u0131nda da istehlak \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan qida m\u0259hsullar\u0131nda s\u0259naye m\u0259n\u015f\u0259li trans ya\u011flar\u0131n miqdar\u0131 100 qram ya\u011f \u00fc\u00e7\u00fcn maksimum 2 qramla m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b.<br \/>\nBu norma heyvan m\u0259n\u015f\u0259li ya\u011flarda t\u0259bii \u015f\u0259kild\u0259 yaranan trans ya\u011flara \u015famil edilmir. \u0130stehsal\u00e7\u0131lar is\u0259 s\u0259naye trans ya\u011flar\u0131n\u0131 dig\u0259r ya\u011flarla, o c\u00fcml\u0259d\u0259n doymam\u0131\u015f ya\u011flarla \u0259v\u0259z ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r.<br \/>\nDanimarka t\u0259cr\u00fcb\u0259si g\u00f6st\u0259rir ki, g\u00fcnd\u0259lik istifad\u0259 olunan qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259ki d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r t\u0259kc\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131 insanlar\u0131n deyil, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 \u0259halinin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Danimarkada 20 ild\u0259n \u0259vv\u0259l qida m\u0259hsullar\u0131nda s\u0259naye m\u0259n\u015f\u0259li trans ya\u011flar\u0131n istifad\u0259sin\u0259 ciddi m\u0259hdudiyy\u0259t qoyulub. Sonrak\u0131 ara\u015fd\u0131rmalar bu add\u0131mdan sonra \u00f6lk\u0259d\u0259 \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n \u00f6l\u00fcm g\u00f6st\u0259ricil\u0259rind\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259\u00e7arpacaq f\u0259rq yarand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rib. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":260092,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-260091","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/260091","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=260091"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/260091\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/260092"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=260091"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=260091"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=260091"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}