{"id":258510,"date":"2026-09-14T06:37:36","date_gmt":"2026-09-14T02:37:36","guid":{"rendered":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=258510"},"modified":"2026-09-14T00:09:02","modified_gmt":"2026-09-13T20:09:02","slug":"aci-yem%c9%99k-agri-verir-b%c9%99s-insanlar-niy%c9%99-onu-sevir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=258510","title":{"rendered":"Ac\u0131 yem\u0259k a\u011fr\u0131 verir, b\u0259s insanlar niy\u0259 onu sevir?"},"content":{"rendered":"<p><strong>B\u0259zi insanlar bib\u0259rli yem\u0259kl\u0259rd\u0259n b\u00f6y\u00fck z\u00f6vq al\u0131r, dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 ki\u00e7ik bir ac\u0131 bib\u0259r par\u00e7as\u0131ndan bel\u0259 g\u00f6zl\u0259ri ya\u015far\u0131r. Maraql\u0131d\u0131r ki, ac\u0131ya m\u00fcnasib\u0259t yaln\u0131z dad z\u00f6vq\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 deyil.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az bildirir ki, burada beynin v\u0259 sinir sisteminin qidaya reaksiyas\u0131, genetik x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r v\u0259 h\u0259tta b\u00f6y\u00fcd\u00fcy\u00fcm\u00fcz m\u0259tb\u0259x d\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r.<br \/>\nAc\u0131 a\u011f\u0131zda istilik hissini nec\u0259 yarad\u0131r?<br \/>\n\u0130nsan \u0259slind\u0259 ac\u0131n\u0131 \u015firin, duzlu v\u0259 ya tur\u015f dadlar kimi \u201cdad\u201d olaraq q\u0259bul etmir. A\u011f\u0131zdak\u0131 yanma hissinin \u0259sas s\u0259b\u0259bi kapsaisindir. Bu madd\u0259 \u00e7ili bib\u0259rinin t\u0259rkibind\u0259 olur.<br \/>\nKapsaisin bitkil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259bii m\u00fcdafi\u0259 mexanizmi kimi formala\u015f\u0131b. M\u0259m\u0259lil\u0259r bib\u0259rin toxumlar\u0131n\u0131 \u00e7eyn\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn bitki onlar\u0131 uzaqla\u015fd\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 a\u011f\u0131zda yanma hissi yaradan madd\u0259 istehsal edir. Qu\u015flar is\u0259 kapsaisin\u0259 h\u0259ssas olmad\u0131\u011f\u0131ndan bib\u0259rin toxumlar\u0131n\u0131 yey\u0259r\u0259k onlar\u0131 daha uzaq m\u0259saf\u0259l\u0259r\u0259 yaya bilirl\u0259r.<br \/>\n\u0130nsan ac\u0131 bib\u0259r yedikd\u0259 kapsaisin sinir uclar\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n TRPV1 reseptorlar\u0131na ba\u011flan\u0131r. Bu reseptorlar normalda y\u00fcks\u0259k temperatur v\u0259 toxuma z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259si kimi t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.<br \/>\nN\u0259tic\u0259d\u0259 beyin a\u011f\u0131zda real yan\u0131q olmasa bel\u0259, sanki temperatur h\u0259ddind\u0259n art\u0131q y\u00fcks\u0259libmi\u015f kimi siqnal al\u0131r. \u00dcr\u0259k d\u00f6y\u00fcnt\u00fcs\u00fc s\u00fcr\u0259tl\u0259nir, adrenalin ifraz olunur, insan t\u0259rl\u0259y\u0259 v\u0259 g\u00f6zl\u0259ri ya\u015fara bil\u0259r.<br \/>\nB\u0259s bu a\u011fr\u0131 niy\u0259 z\u00f6vq\u0259 \u00e7evrilir?<br \/>\n\u0130lk bax\u0131\u015fdan insan\u0131n k\u00f6n\u00fcll\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 a\u011fr\u0131 yaradan qida yem\u0259si q\u0259rib\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Lakin beyin bir m\u00fcdd\u0259t sonra bunun h\u0259qiqi t\u0259hl\u00fck\u0259 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlay\u0131r.<br \/>\nG\u00fccl\u00fc q\u0131c\u0131qlanma zaman\u0131 orqanizm endorfinl\u0259r \u2013 t\u0259bii a\u011fr\u0131k\u0259sici t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n madd\u0259l\u0259r d\u0259 ifraz ed\u0259 bil\u0259r. Bu is\u0259 b\u0259zi insanlarda y\u00fcng\u00fcl eyforiya v\u0259 xo\u015f hiss yarad\u0131r.<br \/>\nAliml\u0259r bu v\u0259ziyy\u0259ti \u201cz\u0259r\u0259rsiz mazoxizm\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 il\u0259 izah edirl\u0259r. Bu, qorxu filmin\u0259 baxma\u011fa v\u0259 ya attraksionda s\u00fcr\u0259tli h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259y\u0259 b\u0259nz\u0259yir: insan narahatl\u0131q v\u0259 h\u0259y\u0259can ya\u015fay\u0131r, amma \u0259slind\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz oldu\u011funu bilir.<br \/>\n\u0130nsan ac\u0131ya nec\u0259 \u00f6yr\u0259\u015fir?<br \/>\n\u0130lk d\u0259f\u0259 ac\u0131 bib\u0259r yey\u0259n insan \u00fc\u00e7\u00fcn hiss d\u00f6z\u00fclm\u0259z ola bil\u0259r. Lakin m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq ac\u0131 qidalar q\u0259bul etdikc\u0259 orqanizmin reaksiyas\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259r.<br \/>\nTRPV1 reseptorlar\u0131 zaman ke\u00e7dikc\u0259 q\u0131c\u0131qland\u0131r\u0131c\u0131ya daha az h\u0259ssas reaksiya g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. Beyin d\u0259 bu siqnallar\u0131 \u0259vv\u0259lki q\u0259d\u0259r t\u0259hl\u00fck\u0259li q\u0259bul etmir.<br \/>\nBel\u0259likl\u0259, \u0259vv\u0259ll\u0259r bir tik\u0259 jalapeno bel\u0259 yey\u0259 bilm\u0259y\u0259n insan zamanla daha ac\u0131 yem\u0259kl\u0259r\u0259 al\u0131\u015fa bil\u0259r. Bir m\u00fcdd\u0259t sonra g\u00fccl\u00fc yanma hissi a\u011fr\u0131dan \u00e7ox xo\u015f istilik kimi q\u0259bul edil\u0259 bil\u0259r.<br \/>\nGenetika da rol oynay\u0131r<br \/>\nEyni bib\u0259ri yey\u0259n insanlar\u0131n f\u0259rqli reaksiya g\u00f6st\u0259rm\u0259sinin s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 genetika ola bil\u0259r.<br \/>\nB\u0259zi insanlarda TRPV1 reseptorlar\u0131 daha h\u0259ssas i\u015fl\u0259yir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 onlar \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259if ac\u0131l\u0131q bel\u0259 g\u00fccl\u00fc yanma v\u0259 a\u011fr\u0131 yarada bil\u0259r. A\u011f\u0131z v\u0259 bo\u011fazdak\u0131 sinir uclar\u0131n\u0131n x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri d\u0259 hissin intensivliyin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<br \/>\nNiy\u0259 isti \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ac\u0131 daha \u00e7ox sevilir?<br \/>\nAc\u0131 yem\u0259y\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 u\u015faql\u0131qdan formala\u015fan qidalanma v\u0259rdi\u015fl\u0259ri d\u0259 b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r.<br \/>\nHindistan, Meksika v\u0259 C\u0259nubi Koreya kimi \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ac\u0131 v\u0259 \u0259dviyyatl\u0131 yem\u0259kl\u0259r \u0259n\u0259n\u0259vi m\u0259tb\u0259xin m\u00fch\u00fcm hiss\u0259sidir. \u0130nsanlar u\u015faql\u0131qdan etibar\u0259n bu dadlara t\u0259dric\u0259n al\u0131\u015f\u0131rlar v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 ac\u0131l\u0131q onlar \u00fc\u00e7\u00fcn adi qida x\u00fcsusiyy\u0259tin\u0259 \u00e7evrilir.<br \/>\n\u018fdviyyatlar\u0131n isti iqliml\u0259rd\u0259 tarix\u0259n qidalar\u0131n qorunmas\u0131na da k\u00f6m\u0259k etdiyi qeyd olunur. B\u0259zi \u0259dviyyatlar\u0131n t\u0259rkibind\u0259ki madd\u0259l\u0259r mikroorqanizml\u0259rin inki\u015faf\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131ra bil\u0259r.<br \/>\nMaraql\u0131d\u0131r ki, kapsaisinin \u00f6z\u00fcn\u00fcn klassik m\u0259nada x\u00fcsusi \u201cdad\u0131\u201d yoxdur. O, yem\u0259yi \u015firin, duzlu v\u0259 ya ac\u0131 dadl\u0131 etmir. \u018fsas t\u0259siri sinir uclar\u0131n\u0131 q\u0131c\u0131qland\u0131raraq istilik v\u0259 yanma hissi yaratmaqd\u0131r.<br \/>\nM\u0259hz bu x\u00fcsusiyy\u0259t b\u0259zi insanlarda dig\u0259r dadlar\u0131n daha g\u00fccl\u00fc hiss edilm\u0259sin\u0259 v\u0259 yem\u0259yin daha ifad\u0259li g\u00f6r\u00fcnm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u0259zi insanlar bib\u0259rli yem\u0259kl\u0259rd\u0259n b\u00f6y\u00fck z\u00f6vq al\u0131r, dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 ki\u00e7ik bir ac\u0131 bib\u0259r par\u00e7as\u0131ndan bel\u0259 g\u00f6zl\u0259ri ya\u015far\u0131r. Maraql\u0131d\u0131r ki, ac\u0131ya m\u00fcnasib\u0259t yaln\u0131z dad z\u00f6vq\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 deyil. Ucnoqta.az bildirir ki,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":258511,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-258510","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/258510","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=258510"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/258510\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/258511"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=258510"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=258510"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=258510"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}