{"id":258417,"date":"2026-09-10T12:02:43","date_gmt":"2026-09-10T08:02:43","guid":{"rendered":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=258417"},"modified":"2026-09-11T15:20:41","modified_gmt":"2026-09-11T11:20:41","slug":"qarabag-z%c9%99f%c9%99ri-v%c9%99-turk-dunyasinin-birliyi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=258417","title":{"rendered":"\u201cQaraba\u011f Z\u0259f\u0259ri v\u0259 T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n birliyi\u201d"},"content":{"rendered":"<p><strong>Qaraba\u011f Z\u0259f\u0259ri T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131 m\u0259d\u0259ni yax\u0131nl\u0131qdan daha d\u0259rin inteqrasiya m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 \u00e7\u0131xard\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qeyri-H\u00f6kum\u0259t T\u0259\u015fkilatlar\u0131na D\u00f6vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Agentliyinin 2026-c\u0131 il qrant m\u00fcsabiq\u0259sinin qalibl\u0259rind\u0259n biri olan \u201cOrta Asiya v\u0259 G\u00fcney Qafqaz S\u00f6z Azadl\u0131\u011f\u0131 \u015e\u0259b\u0259k\u0259si\u201d \u0130ctimai Birliyi (CASCFEN) \u201c\u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259sind\u0259n T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131na\u201d adl\u0131 layih\u0259nin icras\u0131n\u0131 davam etdirir. Avqustun 1-d\u0259n oktyabr\u0131n 31-d\u0259k davam ed\u0259c\u0259k layih\u0259 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n inteqrasiyas\u0131, ortaq d\u0259y\u0259rl\u0259ri v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf perspektivl\u0259rin\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f on m\u00f6vzu \u00fczr\u0259 silsil\u0259 m\u00fcsahib\u0259l\u0259r haz\u0131rlanacaq. Layih\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259qdim ed\u0259c\u0259yimiz 10 m\u00fcsahib\u0259 toplusunun\u00a0<strong>Yeddinci\u00a0<\/strong>m\u00f6vzusu \u201cQaraba\u011f Z\u0259f\u0259ri v\u0259 T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n birliyi\u201d adlan\u0131r. Bu m\u00f6vzu \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra formala\u015fan yeni reall\u0131q, T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u015fahlan\u0131\u015f\u0131, T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda h\u0259mr\u0259ylik v\u0259 s. kimi m\u0259qamlar m\u00fczakir\u0259 olunur. M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259qdim etdiyimiz m\u00fcsahib\u0259l\u0259rd\u0259 s\u00f6z\u00fcged\u0259n m\u0259qamlara toxunulub.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, m\u00fcsahibl\u0259rimiz m\u00f6vzu \u0259traf\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 suallar\u0131 cavabland\u0131r\u0131blar:<\/p>\n<p>1. Qaraba\u011f Z\u0259f\u0259ri yaln\u0131z Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn b\u0259rpas\u0131 il\u0259 yekunla\u015fmad\u0131, eyni zamanda regionda yeni siyasi v\u0259 geosiyasi reall\u0131qlar formala\u015fd\u0131rd\u0131. Siz bu q\u0259l\u0259b\u0259nin T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yi bax\u0131m\u0131ndan strateji \u0259h\u0259miyy\u0259tini nec\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirirsiniz?<\/p>\n<p>2. 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 v\u0259 sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda n\u00fcmayi\u015f olunan h\u0259mr\u0259ylik T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda birlik v\u0259 inteqrasiya prosesl\u0259rin\u0259 hans\u0131 t\u0259sirl\u0259ri g\u00f6st\u0259rdi? Bu h\u0259mr\u0259yliyin g\u0259l\u0259c\u0259k \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q modelin\u0259 nec\u0259 t\u0259sir ed\u0259c\u0259yini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcn\u00fcz?<\/p>\n<p>3. Bir \u00e7ox ekspertl\u0259r Qaraba\u011f Z\u0259f\u0259rini T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259inam\u0131n\u0131n artd\u0131\u011f\u0131 v\u0259 yeni y\u00fcks\u0259li\u015f m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259m qoydu\u011fu tarixi d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259l\u0259rind\u0259n biri kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirirl\u0259r. Sizc\u0259, bu proses t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda siyasi, iqtisadi v\u0259 m\u0259d\u0259ni \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 hans\u0131 t\u00f6hf\u0259l\u0259ri ver\u0259 bil\u0259r?<\/p>\n<p>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 fikirl\u0259rini b\u00f6l\u00fc\u015f\u0259n m\u00fcsahibl\u0259rimiz &#8211; Kuzey K\u0131br\u0131s Gen\u00e7 \u0130\u015f \u0130nsanlar\u0131 Derne\u011finin (G\u0130AD) ba\u015fqan\u0131 Yusuf Tekinay v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin Ege Universiteti \u018fd\u0259biyyat Fak\u00fclt\u0259si T\u00fcrk Dili v\u0259 \u018fd\u0259biyyat\u0131 B\u00f6lm\u0259sinin m\u00fc\u0259llimi, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 Dos. Dr. Y\u0131lmaz \u00d6zkayad\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130ndi is\u0259 onlar\u0131n bu suallara verdikl\u0259ri cavablar\u0131 t\u0259qdim edirik:<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fgyd12-1.fna.fbcdn.net\/v\/t1.15752-9\/798686892_2180824595829190_5888500893705617302_n.png?stp=dst-png&amp;cstp=mx800x648&amp;ctp=s800x648&amp;_nc_cat=111&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=9f807c&amp;_nc_ohc=jlujz0CRn0AQ7kNvwHuy8bM&amp;_nc_oc=AdobwMgTzYJi4B8nVHjbE1W9cad_50qW64P1VexzXlHco1OJnBlVl1UphdOurgGPmGc&amp;_nc_zt=23&amp;_nc_ht=scontent.fgyd12-1.fna&amp;_nc_ss=7b2a8&amp;oh=03_Q7cD6QG3z3dLHE_hgHnINZC2RO6nXSRKy8yFosL4XlC1S1Lj7w&amp;oe=6AC9C13E\" alt=\"A\u00e7\u0131klama yok.\" \/><\/p>\n<p><strong>Y\u0131lmaz \u00d6zkaya: Qaraba\u011f Z\u0259f\u0259ri T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n fiziki v\u0259 intellektual b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn yeni yol a\u00e7d\u0131<\/strong><\/p>\n<p>1.Bu Z\u0259f\u0259rin strateji \u0259h\u0259miyy\u0259ti co\u011frafi bir h\u0259qiq\u0259td\u0259n do\u011fur. Az\u0259rbaycan, T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 X\u0259z\u0259rin o tay\u0131ndak\u0131 t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda quru \u0259laq\u0259sinin qurula bil\u0259c\u0259yi yegan\u0259 \u00f6lk\u0259dir; T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 el\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n Bak\u0131da birl\u0259\u015fir. Otuz il davam ed\u0259n i\u015f\u011fal bu birliyi tam olma\u011fa qoymam\u0131\u015f, y\u0259ni Nax\u00e7\u0131van ana v\u0259t\u0259nd\u0259n ayr\u0131 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 Orta Asiya aras\u0131ndak\u0131 ba\u011flant\u0131 t\u0259k v\u0259 k\u00f6vr\u0259k bir mar\u015frutla m\u0259hdudla\u015fm\u0131\u015fd\u0131. \u018frazi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn b\u0259rpas\u0131 bu mane\u0259ni aradan qald\u0131rd\u0131; bu g\u00fcn n\u0259qliyyat x\u0259tl\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 apar\u0131lan i\u015fl\u0259r d\u0259 bunun t\u0259bii n\u0259tic\u0259sidir. N\u0259tic\u0259 budur: T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 m\u0259d\u0259ni yax\u0131nl\u0131q hissi il\u0259 bir arada tutulan bir t\u0259s\u0259vv\u00fcr olmaqdan \u00e7\u0131x\u0131b, \u00fcz\u0259rind\u0259 mal, s\u0259rmay\u0259, t\u0259l\u0259b\u0259 v\u0259 kitab dola\u015fa bil\u0259n biti\u015fik bir co\u011frafiyaya \u00e7evrilm\u0259k imkan\u0131 qazand\u0131. G\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 dair h\u0259r inteqrasiya t\u0259s\u0259vv\u00fcr\u00fcn\u00fcn &#8211; ist\u0259r iqtisadi, ist\u0259r elmi olsun &#8211; ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 fiziki bir z\u0259min\u0259 ehtiyac\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u0259rs\u0259, 2020-ci ilin \u0259sl qazanc\u0131n\u0131n el\u0259 o z\u0259minin \u00f6z\u00fc oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n<p>2.Q\u0131rx d\u00f6rd g\u00fcnl\u00fck m\u00fcharib\u0259 \u0259rzind\u0259 ortaya qoyulan h\u0259mr\u0259yliyin \u0259n qal\u0131c\u0131 n\u0259tic\u0259si, simvolik s\u0259ciyy\u0259li yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131n institusional bir \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259y\u0259 ke\u00e7m\u0259sidir. 2021-ci ild\u0259 imzalanan \u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259sinin ard\u0131nca T\u00fcrk \u015euras\u0131n\u0131n h\u0259min il \u0130stanbulda T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 ad\u0131n\u0131 almas\u0131 bu ke\u00e7idin \u0259n a\u00e7\u0131q s\u0259n\u0259didir. Bel\u0259likl\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n hans\u0131 model \u00fcz\u0259rind\u0259n y\u00fcr\u00fcy\u0259c\u0259yi d\u0259 ayd\u0131nla\u015fm\u0131\u015fd\u0131r: t\u0259k m\u0259rk\u0259zli bir siyasi birlik deyil, m\u00fc\u0259yy\u0259n sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259 bil\u0259n \u00f6hd\u0259likl\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259n m\u0259rh\u0259l\u0259li bir inteqrasiya. M\u00fcdafi\u0259 s\u0259nayesi, n\u0259qliyyat infrastrukturu, enerji \u00f6t\u00fcr\u00fcc\u00fc x\u0259tl\u0259r, ali t\u0259hsild\u0259 diplomlar\u0131n tan\u0131nmas\u0131 v\u0259 m\u00fc\u015ft\u0259r\u0259k t\u0259dris proqramlar\u0131 bu sah\u0259l\u0259rin ba\u015f\u0131nda g\u0259lir. Q\u0259na\u0259timc\u0259 do\u011fru olan da budur; \u00e7\u00fcnki siyasi birlik \u0259ks\u0259r\u0259n iqtisadi v\u0259 texniki \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n toplanm\u0131\u015f n\u0259tic\u0259si kimi t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tap\u0131r, \u0259ks istiqam\u0259td\u0259 ir\u0259lil\u0259y\u0259n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r is\u0259 \u00f6m\u00fcrs\u00fcz olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>3.\u00d6z\u00fcn\u0259inam\u0131n artd\u0131\u011f\u0131 h\u00f6km\u00fcn\u0259 \u015f\u0259rik\u0259m. \u018fsl m\u0259s\u0259l\u0259 bu ruh hal\u0131n\u0131n hans\u0131 z\u0259min\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259yidir; v\u0259 m\u0259n\u0259 el\u0259 g\u0259lir ki, \u0259n m\u0259hsuldar z\u0259min \u00e7ox vaxt g\u00fcman edildiyi kimi iqtisadiyyat deyil, dil v\u0259 elm sah\u0259sidir. Ticar\u0259t h\u0259cmi yax\u015f\u0131 \u015f\u0259raitd\u0259 bir ne\u00e7\u0259 il\u0259 art\u0131r\u0131la bil\u0259r; ortaq bir elmi dil is\u0259 n\u0259sill\u0259r boyu davam ed\u0259n z\u0259hm\u0259t t\u0259l\u0259b edir. 2024-c\u00fc ild\u0259 Bak\u0131da otuz d\u00f6rd h\u0259rfli ortaq \u0259lifba \u00fcz\u0259rind\u0259 \u0259ld\u0259 olunan raz\u0131la\u015fma bu istiqam\u0259td\u0259 at\u0131lm\u0131\u015f m\u00fch\u00fcm add\u0131md\u0131r. Lakin \u0259lifba birliyi t\u0259k ba\u015f\u0131na qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 anla\u015f\u0131lanl\u0131\u011f\u0131 t\u0259min etmir; bunun ortaq elmi terminologiya, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 oxuna bil\u0259n n\u0259\u015frl\u0259r, arxivl\u0259rin r\u0259q\u0259msalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 professor-m\u00fc\u0259llim hey\u0259tinin mobilliyi il\u0259 tamamlanmas\u0131 g\u0259r\u0259kdir. Bu m\u0259qam diqq\u0259t\u0259layiqdir: 2026-c\u0131 il Birinci Bak\u0131 T\u00fcrkoloji Qurultay\u0131n\u0131n y\u00fcz illiyidir v\u0259 1926-c\u0131 ild\u0259 toplanan h\u0259min qurultay\u0131n g\u00fcnd\u0259liyi- \u0259lifba, terminologiya, ortaq \u0259d\u0259bi dil &#8211; bu g\u00fcn dem\u0259k olar ki, eyni ba\u015fl\u0131qlarla qar\u015f\u0131m\u0131zda durur. Aradak\u0131 f\u0259rq is\u0259 h\u0259lledicidir: 1926-c\u0131 ild\u0259 bu g\u00fcnd\u0259liyi da\u015f\u0131yacaq m\u00fcst\u0259qil siyasi irad\u0259 yox idi, bu g\u00fcn vard\u0131r. Qaraba\u011fdan sonrak\u0131 d\u00f6vr\u00fcn t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131na \u0259n qal\u0131c\u0131 t\u00f6hf\u0259si, q\u0259na\u0259timc\u0259, m\u0259hz burada axtar\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/scontent.fgyd8-1.fna.fbcdn.net\/v\/t1.15752-9\/797186621_2172854023300344_2934349231597365531_n.png?stp=dst-png&amp;cstp=mx800x573&amp;ctp=s800x573&amp;_nc_cat=110&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=9f807c&amp;_nc_ohc=btwHiMNGlBUQ7kNvwHg2Xnm&amp;_nc_oc=AdqyfQt3t3YJM6CYmsjO1cY8B_teEawGtG-Uk9v9XqJKATwxushLl-RwHD5JGgnVQbU&amp;_nc_zt=23&amp;_nc_ht=scontent.fgyd8-1.fna&amp;_nc_ss=7b2a8&amp;oh=03_Q7cD6QEzNyJTT_u4icyO-9iyTFqvS1C9XZ_4dH-mEQwxV4aW1Q&amp;oe=6AC9E91A\" alt=\"A\u00e7\u0131klama yok.\" \/><\/p>\n<p><strong>Yusuf Tekinay: Qaraba\u011f Z\u0259f\u0259ri T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ortaq irad\u0259sini v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k h\u0259d\u0259fl\u0259rini g\u00fccl\u0259ndirdi<\/strong><\/p>\n<p>1.Az\u0259rbaycan\u0131n 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131 Qaraba\u011f Z\u0259f\u0259ri yaln\u0131z i\u015f\u011fal alt\u0131ndak\u0131 torpaqlar\u0131n azad edilm\u0259si dem\u0259k deyil. Bu Z\u0259f\u0259r beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa, milli irad\u0259y\u0259 v\u0259 uzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259 s\u0259bir v\u0259 \u0259zml\u0259 apar\u0131lan haql\u0131 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 \u0259saslanan yeni regional reall\u0131q yarad\u0131b. Eyni zamanda T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131na ortaq tarix v\u0259 qarda\u015fl\u0131q ba\u011flar\u0131n\u0131n konkret siyasi, iqtisadi v\u0259 strateji \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa \u00e7evril\u0259 bil\u0259c\u0259yini g\u00f6st\u0259rib. \u015eu\u015fada ucalan Z\u0259f\u0259r bayra\u011f\u0131 Bak\u0131dan Ankaraya, Lefko\u015fadan Astanaya q\u0259d\u0259r b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda ortaq q\u00fcrur v\u0259 h\u0259mr\u0259yliyin simvoluna \u00e7evrilib.<\/p>\n<p>Qaraba\u011f Z\u0259f\u0259rinin \u0259n m\u00fch\u00fcm n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n biri t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 h\u0259mr\u0259yliyin yaln\u0131z b\u0259yanatlar s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qalmayaraq, real n\u0259tic\u0259l\u0259ri olan irad\u0259y\u0259 \u00e7evrilm\u0259sidir. T\u00fcrkiy\u0259nin m\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycana g\u00f6st\u0259rdiyi a\u00e7\u0131q siyasi v\u0259 m\u0259n\u0259vi d\u0259st\u0259k \u201ciki d\u00f6vl\u0259t, bir mill\u0259t\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 y\u00fcks\u0259ldib. Bu h\u0259mr\u0259ylik h\u0259r hans\u0131 bir \u00f6lk\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 yarad\u0131lm\u0131\u015f m\u00fcv\u0259qq\u0259ti ittifaq deyil, suverenlik, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 etimad v\u0259 ortaq g\u0259l\u0259c\u0259k prinsipl\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulan strateji modeldir. \u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259si il\u0259 m\u00fctt\u0259fiqlik s\u0259viyy\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259l\u0259n T\u00fcrkiy\u0259-Az\u0259rbaycan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 g\u00fccl\u00fc n\u00fcmun\u0259 t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>2.G\u0259l\u0259c\u0259k d\u00f6vrd\u0259 bu model f\u0259lak\u0259tl\u0259rin idar\u0259 olunmas\u0131ndan s\u0259rh\u0259d t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259, m\u00fcdafi\u0259 s\u0259nayesind\u0259n kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizliy\u0259, enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyind\u0259n dezinformasiya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r bir \u00e7ox sah\u0259d\u0259 ortaq mexanizml\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131na t\u00f6hf\u0259 ver\u0259 bil\u0259r. Lakin d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda imzalanan sazi\u015fl\u0259rin c\u0259miyy\u0259tl\u0259rd\u0259 davaml\u0131 qar\u015f\u0131l\u0131q tapa bilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n proses\u0259 daha f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 c\u0259lb olunmas\u0131 z\u0259ruridir. T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 2040 Vizyonu da \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259ki v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n birg\u0259 f\u0259aliyy\u0259tinin v\u0259 t\u0259\u015fkilat\u0131n i\u015find\u0259 f\u0259al i\u015ftirak\u0131n\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tini a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 ortaya qoyur.<\/p>\n<p>Biz T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri olaraq siyasi irad\u0259nin a\u00e7d\u0131\u011f\u0131 yolu xalqlar, i\u015f adamlar\u0131, g\u0259ncl\u0259r, qad\u0131n sahibkarlar, aliml\u0259r v\u0259 pe\u015f\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131 aras\u0131nda davaml\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259liyik. V\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti t\u0259\u015fkilatlar\u0131 yaln\u0131z ke\u00e7iril\u0259n toplant\u0131larda i\u015ftirak ed\u0259n qurumlar olmamal\u0131, ortaq layih\u0259l\u0259r haz\u0131rlayan, q\u0259rar q\u0259bul ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 t\u0259klifl\u0259r t\u0259qdim ed\u0259n, g\u0259ncl\u0259r v\u0259 sahibkarl\u0131q \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259ri yaradan, ictimai diplomatiyan\u0131 inki\u015faf etdir\u0259n \u00f6nc\u00fcl aktorlara \u00e7evrilm\u0259lidirl\u0259r.<\/p>\n<p>Hesab edir\u0259m ki, t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti t\u0259\u015fkilatlar\u0131 aras\u0131nda ortaq layih\u0259 fondlar\u0131, g\u0259nc liderl\u0259rin m\u00fcbadil\u0259 proqramlar\u0131, qad\u0131n sahibkarl\u0131\u011f\u0131 platformalar\u0131 v\u0259 illik v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti forumlar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259lidir. Kuzey K\u0131br\u0131s t\u00fcrk xalq\u0131 da tarixi, m\u0259d\u0259ni v\u0259 m\u0259n\u0259vi ba\u011flar\u0131 il\u0259 bu ortaq g\u0259l\u0259c\u0259yin t\u0259bii bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Qaraba\u011f Z\u0259f\u0259rinin ruhu yaln\u0131z m\u0259rasiml\u0259rd\u0259 xat\u0131rlanan bir tarix deyil, ortaq inki\u015fafa istiqam\u0259t ver\u0259n canl\u0131 irad\u0259 olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>3.Bu m\u0259qamda Z\u0259ng\u0259zur D\u0259hlizi T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n iqtisadi inteqrasiyas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan tarixi imkan yarad\u0131r. D\u0259hlizin a\u00e7\u0131lmas\u0131 Az\u0259rbaycan il\u0259 Nax\u00e7\u0131van aras\u0131ndak\u0131 ba\u011flant\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n X\u0259z\u0259r\u0259 v\u0259 Orta Asiyaya q\u0259d\u0259r uzanan fasil\u0259siz n\u0259qliyyat x\u0259ttinin inki\u015faf\u0131na da t\u00f6hf\u0259 ver\u0259c\u0259k. Orta D\u0259hlizl\u0259 inteqrasiya olunacaq bu mar\u015frut y\u00fck da\u015f\u0131malar\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259, logistika x\u0259rcl\u0259rini azalda, yeni investisiya m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin yaranmas\u0131na imkan ver\u0259 v\u0259 t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 ticar\u0259ti daha r\u0259qab\u0259tqabiliyy\u0259tli ed\u0259 bil\u0259r. T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n m\u0259nb\u0259l\u0259ri d\u0259 Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin iqtisadi v\u0259 m\u0259d\u0259ni inteqrasiya bax\u0131m\u0131ndan da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259kir.<\/p>\n<p>Lakin biz d\u0259hliz\u0259 yaln\u0131z d\u0259mir yolu, avtomobil yolu v\u0259 g\u00f6mr\u00fck-ke\u00e7id m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259n ibar\u0259t bir layih\u0259 kimi yana\u015fmamal\u0131y\u0131q. \u018fsas m\u0259qs\u0259d ortaq istehsal zonalar\u0131, ven\u00e7ur kapital\u0131 fondlar\u0131, r\u0259q\u0259msal ticar\u0259t infrastrukturu, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 investisiyalar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli mexanizml\u0259r, universitet-s\u0259naye \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 qad\u0131n v\u0259 g\u0259nc sahibkarlar\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n yeni iqtisadi ekosistem yaratmaqd\u0131r. V\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti t\u0259\u015fkilatlar\u0131 bu prosesin ictimai v\u0259 iqtisadi da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Qaraba\u011f Z\u0259f\u0259ri T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131na birlikd\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t edildiyi zaman tarixin gedi\u015fat\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fdiril\u0259 bil\u0259c\u0259yini g\u00f6st\u0259rib. \u0130ndi bizim v\u0259zif\u0259miz bu h\u0259rbi v\u0259 siyasi Z\u0259f\u0259ri davaml\u0131 s\u00fclh\u0259, iqtisadi rifaha v\u0259 institusional inteqrasiyaya \u00e7evirm\u0259kdir. D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin q\u0259tiyy\u0259ti, v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tinin enerjisi v\u0259 i\u015f d\u00fcnyas\u0131n\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskarl\u0131\u011f\u0131 bir araya g\u0259ldikd\u0259 T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 yaln\u0131z ortaq ke\u00e7mi\u015fi il\u0259 deyil, birlikd\u0259 qurdu\u011fu g\u00fccl\u00fc g\u0259l\u0259c\u0259yi il\u0259 d\u0259 d\u00fcnya s\u0259hn\u0259sind\u0259 \u00f6z layiqli yerini tutacaq.<\/p>\n<p><strong>Fuad H\u00fcseynzad\u0259<\/strong><\/p>\n<p><strong>Bu m\u00fcsahib\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qeyri-H\u00f6kum\u0259t T\u0259\u015fkilatlar\u0131na D\u00f6vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Agentliyinin maliyy\u0259 yard\u0131m\u0131 il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n \u201c\u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259sind\u0259n T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131na\u201d layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r. Yaz\u0131da \u0259ks olunan fikir v\u0259 m\u00fclahiz\u0259l\u0259r m\u00fc\u0259llif\u0259 aiddir v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qeyri-H\u00f6kum\u0259t T\u0259\u015fkilatlar\u0131na D\u00f6vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Agentliyinin r\u0259smi m\u00f6vqeyini \u0259ks etdirm\u0259y\u0259 bil\u0259r.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qaraba\u011f Z\u0259f\u0259ri T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131 m\u0259d\u0259ni yax\u0131nl\u0131qdan daha d\u0259rin inteqrasiya m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 \u00e7\u0131xard\u0131 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qeyri-H\u00f6kum\u0259t T\u0259\u015fkilatlar\u0131na D\u00f6vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Agentliyinin 2026-c\u0131 il qrant m\u00fcsabiq\u0259sinin qalibl\u0259rind\u0259n biri olan \u201cOrta Asiya v\u0259 G\u00fcney Qafqaz&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":258418,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[34],"tags":[],"class_list":["post-258417","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-butun-xeberler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/258417","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=258417"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/258417\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/258418"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=258417"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=258417"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=258417"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}