{"id":257892,"date":"2026-09-09T06:03:27","date_gmt":"2026-09-09T02:03:27","guid":{"rendered":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=257892"},"modified":"2026-09-09T00:04:27","modified_gmt":"2026-09-08T20:04:27","slug":"g%c9%99nc-yasda-unutqanliq-h%c9%99y%c9%99cani-esas-s%c9%99b%c9%99bl%c9%99r-aciqlanib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=257892","title":{"rendered":"G\u0259nc ya\u015fda unutqanl\u0131q h\u0259y\u0259can\u0131: <span style=\"color:red;\">\u018fsas s\u0259b\u0259bl\u0259r a\u00e7\u0131qlan\u0131b <\/span>"},"content":{"rendered":"<p><strong>M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 unutqanl\u0131q problemi yaln\u0131z ya\u015fl\u0131 insanlarda deyil, g\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda da daha \u00e7ox m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, nevroloq, doktor B\u00fc\u015fra Er g\u0259ncl\u0259rd\u0259 unutqanl\u0131\u011f\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259ri, risk faktorlar\u0131 v\u0259 problemd\u0259n qorunma yollar\u0131 bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131b.<br \/>\nM\u00fct\u0259x\u0259ssisin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u0259vv\u0259ll\u0259r \u0259sas\u0259n ya\u015fl\u0131 insanlarda rast g\u0259lin\u0259n unutqanl\u0131q \u015fikay\u0259tl\u0259ri indi h\u0259tta yeniyetm\u0259l\u0259r aras\u0131nda da m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur.<br \/>\n\u201cUnutmaq m\u0259lumat\u0131 yadda saxlamaq v\u0259 ya sonradan xat\u0131rlamaqda \u00e7\u0259tinlik kimi m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir. Yuxu rejiminin pozulmas\u0131, d\u00fczg\u00fcn qidalanmama, diqq\u0259t \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 depressiya il\u0259 yana\u015f\u0131, r\u0259q\u0259msal mediadan istifad\u0259 d\u0259 bu v\u0259ziyy\u0259ti g\u00fccl\u0259ndirir\u201d, \u2013 dey\u0259 B\u00fc\u015fra Er bildirib.<br \/>\nAlman neyroalim Manfred Spitzerin ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc \u201cr\u0259q\u0259msal demensiya\u201d anlay\u0131\u015f\u0131na diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n h\u0259kim x\u00fcsusil\u0259 g\u0259ncl\u0259rd\u0259 ekran qar\u015f\u0131s\u0131nda ke\u00e7iril\u0259n vaxt\u0131n artmas\u0131n\u0131n diqq\u0259t v\u0259 yadda\u015f funksiyalar\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259c\u0259yini vur\u011fulay\u0131b.<br \/>\nOnun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, davaml\u0131 olaraq m\u00fcxt\u0259lif stimullara m\u0259ruz qalmaq, m\u0259lumatlara h\u0259ddind\u0259n art\u0131q asan \u00e7\u0131x\u0131\u015f v\u0259 ekranlardan yay\u0131lan mavi i\u015f\u0131\u011f\u0131n yuxu hormonlar\u0131n\u0131n ifraz\u0131n\u0131 azaltmas\u0131 zehni f\u0259aliyy\u0259td\u0259 passivliy\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<br \/>\nM\u00fct\u0259x\u0259ssis ya\u015fl\u0131 insanlarda unutqanl\u0131\u011f\u0131n \u0259n \u00e7ox rast g\u0259lin\u0259n s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri olan Alzheimer x\u0259st\u0259liyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 yanl\u0131\u015f t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259r\u0259 d\u0259 toxunub.<br \/>\n\u201cBir insan\u0131n ail\u0259sind\u0259 Alzheimer x\u0259st\u0259sinin olmas\u0131 genetik meyli d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u0259 bil\u0259r. Lakin Alzheimerin irsi formalar\u0131 b\u00fct\u00fcn hallar\u0131n 1 faizind\u0259n d\u0259 az\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir. Genetik testl\u0259r rutin \u015f\u0259kild\u0259 t\u00f6vsiy\u0259 olunmur\u201d, \u2013 dey\u0259 h\u0259kim qeyd edib.<br \/>\nB\u00fc\u015fra Er unutqanl\u0131\u011f\u0131n b\u0259zi s\u0259b\u0259bl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131na bil\u0259c\u0259yini bildirib. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn r\u0259q\u0259msal media v\u0259 ekran qar\u015f\u0131s\u0131nda ke\u00e7iril\u0259n vaxt\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmaq, nizaml\u0131 yatmaq, sa\u011flam qidalanmaq, kitab oxumaq, krossvord v\u0259 dig\u0259r tapmacalar h\u0259ll etm\u0259k, yadda\u015f oyunlar\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 beyni aktiv saxlamaq t\u00f6vsiy\u0259 olunur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 unutqanl\u0131q problemi yaln\u0131z ya\u015fl\u0131 insanlarda deyil, g\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda da daha \u00e7ox m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, nevroloq, doktor B\u00fc\u015fra Er g\u0259ncl\u0259rd\u0259 unutqanl\u0131\u011f\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259ri, risk faktorlar\u0131 v\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":257893,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[222],"tags":[],"class_list":["post-257892","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglamliq"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/257892","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=257892"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/257892\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/257893"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=257892"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=257892"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=257892"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}