{"id":257189,"date":"2026-09-04T09:11:45","date_gmt":"2026-09-04T05:11:45","guid":{"rendered":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=257189"},"modified":"2026-09-04T00:10:42","modified_gmt":"2026-09-03T20:10:42","slug":"s%c9%99h%c9%99rl%c9%99rd%c9%99-elm%c9%99-m%c9%99lum-olmayan-minl%c9%99rl%c9%99-virus-askarlanib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=257189","title":{"rendered":"\u015e\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 elm\u0259 m\u0259lum olmayan minl\u0259rl\u0259 virus a\u015fkarlan\u0131b"},"content":{"rendered":"<p><strong>D\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rd\u0259n, metro stansiyalar\u0131ndan, skamyalardan v\u0259 kanalizasiya sisteml\u0259rind\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n n\u00fcmun\u0259l\u0259rd\u0259 elm\u0259 \u0259vv\u0259ll\u0259r m\u0259lum olmayan minl\u0259rl\u0259 virus a\u015fkarlan\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, ara\u015fd\u0131rman\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri \u201cNature Communications\u201d jurnal\u0131nda d\u0259rc olunub.<br \/>\nAliml\u0259r m\u00fcxt\u0259lif \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259n toplanm\u0131\u015f n\u00fcmun\u0259l\u0259rd\u0259 RNT istehsal ed\u0259n orqanizml\u0259rin genetik material\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131r\u0131blar. T\u0259dqiqat zaman\u0131 100 milyarddan \u00e7ox genetik fraqment analiz edilib v\u0259 t\u0259xmin\u0259n 55 min RNT virusu m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilib. Onlar\u0131n yaln\u0131z 23 faizi elm\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n m\u0259lum olub.<br \/>\nT\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n fikrinc\u0259, a\u015fkarlanan viruslar\u0131n b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin insanlara yoluxmas\u0131 v\u0259 x\u0259st\u0259lik t\u00f6r\u0259tm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 he\u00e7 bir s\u00fcbut yoxdur. Sahibl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edil\u0259 bil\u0259n viruslar\u0131n \u00e7oxunun bitkil\u0259r, g\u00f6b\u0259l\u0259kl\u0259r v\u0259 bakteriyalarla \u0259laq\u0259li oldu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilib.<br \/>\nViruslar\u0131n yay\u0131lmas\u0131 da \u0259raziy\u0259 g\u00f6r\u0259 f\u0259rql\u0259nib. Torpaq v\u0259 su h\u00f6vz\u0259l\u0259ri \u0259n z\u0259ngin virus m\u00fcxt\u0259lifliyin\u0259 malik olub. \u015e\u0259h\u0259r kanalizasiyalar\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif mikroorqanizml\u0259rin b\u00f6y\u00fck qar\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 a\u015fkarlan\u0131b. K\u00fc\u00e7\u0259l\u0259r, banklar v\u0259 dayanacaqlar kimi s\u00fcni m\u00fchitl\u0259rd\u0259 is\u0259 virus m\u00fcxt\u0259lifliyi daha m\u0259hdud olub.<br \/>\nAra\u015fd\u0131rman\u0131n \u0259n maraql\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n biri yeni viruslar\u0131n t\u0259xmin\u0259n yar\u0131s\u0131n\u0131n bakteriofaq, y\u0259ni yaln\u0131z bakteriyalar\u0131 yoluxduran viruslar olmas\u0131d\u0131r. Aliml\u0259r h\u0259m\u00e7inin x\u0259st\u0259xana infeksiyalar\u0131na s\u0259b\u0259b olan v\u0259 antibiotikl\u0259r\u0259 y\u00fcks\u0259k davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 tan\u0131nan ESKAPE qrupuna daxil olan bakteriyalarla \u0259laq\u0259li 166 yeni RNT virusu m\u00fc\u0259yy\u0259n edibl\u0259r.<br \/>\nT\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar hesab edirl\u0259r ki, bu bakteriofaqlar g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 antibiotikl\u0259r\u0259 davaml\u0131 bakteriyalara qar\u015f\u0131 yeni n\u0259sil m\u00fcalic\u0259 vasit\u0259l\u0259rinin haz\u0131rlanmas\u0131nda istifad\u0259 oluna bil\u0259r.<br \/>\nAliml\u0259r \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 viruslar\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131n \u0259trafl\u0131 x\u0259rit\u0259sinin haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131 ictimai s\u0259hiyy\u0259 bax\u0131m\u0131ndan da vacib hesab edirl\u0259r. Kanalizasiya sular\u0131n\u0131n monitorinqi art\u0131q poliomielit v\u0259 koronavirus kimi infeksiyalar\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 erk\u0259n a\u015fkar etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunur.<br \/>\nBu m\u0259qs\u0259dl\u0259 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 d\u00f6vr ed\u0259n RNT viruslar\u0131n\u0131n qlobal kataloqunu \u2013 UPVAtlas\u0131 yarad\u0131rlar. Onlar\u0131n fikrinc\u0259, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 normal vaxtda hans\u0131 viruslar\u0131n m\u00f6vcud oldu\u011funu bilm\u0259d\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259li patogenl\u0259rin ortaya \u00e7\u0131xmas\u0131n\u0131 vaxt\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00e7\u0259tindir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rd\u0259n, metro stansiyalar\u0131ndan, skamyalardan v\u0259 kanalizasiya sisteml\u0259rind\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n n\u00fcmun\u0259l\u0259rd\u0259 elm\u0259 \u0259vv\u0259ll\u0259r m\u0259lum olmayan minl\u0259rl\u0259 virus a\u015fkarlan\u0131b. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, ara\u015fd\u0131rman\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri \u201cNature Communications\u201d jurnal\u0131nda d\u0259rc olunub.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":257190,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[34],"tags":[],"class_list":["post-257189","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-butun-xeberler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/257189","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=257189"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/257189\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/257190"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=257189"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=257189"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=257189"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}