{"id":255726,"date":"2026-08-25T06:06:03","date_gmt":"2026-08-25T02:06:03","guid":{"rendered":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=255726"},"modified":"2026-08-25T00:06:51","modified_gmt":"2026-08-24T20:06:51","slug":"usaqliqda-cox-sirniyyat-yemisiniz-saglamliq-ucun-gozl%c9%99nilm%c9%99z-n%c9%99tic%c9%99l%c9%99ri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=255726","title":{"rendered":"U\u015faql\u0131qda \u00e7ox \u015firniyyat yemisiniz? Sa\u011flaml\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z n\u0259tic\u0259l\u0259ri"},"content":{"rendered":"<p><strong>U\u015faql\u0131\u011f\u0131n ilk ill\u0259rind\u0259 daha az \u015f\u0259k\u0259r q\u0259bul ed\u0259n insanlar\u0131n yetkinlik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 b\u0259zi sa\u011flaml\u0131q g\u00f6st\u0259ricil\u0259rinin daha yax\u015f\u0131 oldu\u011fu v\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n x\u0259r\u00e7\u0259ng n\u00f6vl\u0259rin\u0259 tutulma riskinin daha a\u015fa\u011f\u0131 oldu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, Science Alert bu bar\u0259d\u0259 PNAS jurnal\u0131nda d\u0259rc olunan ara\u015fd\u0131rmaya istinad\u0259n yaz\u0131b.<br \/>\n<strong>\u201cT\u0259bii eksperiment\u201d<\/strong><br \/>\nAliml\u0259r 1951\u20131956-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniyada do\u011fulan 64 761 n\u0259f\u0259rin sa\u011flaml\u0131q m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 t\u0259hlil edibl\u0259r.<br \/>\n\u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra \u00f6lk\u0259d\u0259 \u015f\u0259k\u0259r d\u0259 daxil olmaqla bir s\u0131ra \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131na ciddi m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r t\u0259tbiq olunurdu. Bu m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r 1953-c\u00fc ilin sentyabr\u0131nda q\u0259fil l\u0259\u011fv edildikd\u0259n sonra \u0259halinin orta \u015f\u0259k\u0259r istehlak\u0131 t\u0259xmin\u0259n iki d\u0259f\u0259 art\u0131b.<br \/>\nBu v\u0259ziyy\u0259t aliml\u0259r\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131n ilk 1000 g\u00fcn\u00fcn\u00fc \u2013 ana b\u0259tnind\u0259ki d\u00f6vrd\u0259n iki ya\u015fad\u0259k \u2013 \u015f\u0259k\u0259r m\u0259hdudiyy\u0259ti \u015f\u0259raitind\u0259 ke\u00e7ir\u0259n insanlarla sonradan do\u011fulanlar\u0131n sa\u011flaml\u0131q g\u00f6st\u0259ricil\u0259rini m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259y\u0259 imkan verib.<br \/>\nB\u0259zi x\u0259r\u00e7\u0259ng n\u00f6vl\u0259rinin riski azal\u0131b<br \/>\nAra\u015fd\u0131rmaya g\u00f6r\u0259, erk\u0259n ya\u015flar\u0131nda \u015f\u0259k\u0259r istehlak\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lan insanlarda:<br \/>\nqaraciy\u0259r x\u0259r\u00e7\u0259ngi riski 69%;<br \/>\nprostat x\u0259r\u00e7\u0259ngi riski 52%;<br \/>\na\u011fciy\u0259r x\u0259r\u00e7\u0259ngi riski 41%;<br \/>\nd\u00fcz ba\u011f\u0131rsaq x\u0259r\u00e7\u0259ngi riski 40%;<br \/>\ns\u00fcd v\u0259zi x\u0259r\u00e7\u0259ngi riski is\u0259 36% daha a\u015fa\u011f\u0131 olub.<br \/>\nAliml\u0259r h\u0259m\u00e7inin bu qrupda xromosomlar\u0131n uclar\u0131n\u0131 qoruyan telomerl\u0259rin daha uzun oldu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259n edibl\u0259r. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n hesablamas\u0131na g\u00f6r\u0259, bu g\u00f6st\u0259rici bioloji ya\u015flanman\u0131n t\u0259xmin\u0259n 2,2 il daha yava\u015f olmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilib.<br \/>\nSa\u011flam v\u0259rdi\u015fl\u0259r uzun m\u00fcdd\u0259t davam edib<br \/>\nT\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar hesab edirl\u0259r ki, erk\u0259n ya\u015flarda qidalanman\u0131n t\u0259siri yaln\u0131z bioloji amill\u0259rl\u0259 m\u0259hdudla\u015fmaya bil\u0259r. Davran\u0131\u015f da rol oynaya bil\u0259r.<br \/>\n\u015e\u0259k\u0259r m\u0259hdudiyy\u0259ti d\u00f6vr\u00fcn\u00fc ya\u015fayan insanlar h\u0259tta onillikl\u0259r sonra da daha az \u015firniyyat q\u0259bul edib, daha ki\u00e7ik porsiyalarla qidalan\u0131b v\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 daha m\u00fcxt\u0259lif rasiona \u00fcst\u00fcnl\u00fck veribl\u0259r.<br \/>\nQeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, bu ara\u015fd\u0131rma m\u00fc\u015fahid\u0259 xarakterlidir v\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259r \u015f\u0259k\u0259rin u\u015faql\u0131qda azald\u0131lmas\u0131n\u0131n konkret olaraq x\u0259r\u00e7\u0259ngd\u0259n qorudu\u011funu t\u0259kba\u015f\u0131na s\u00fcbut etmir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>U\u015faql\u0131\u011f\u0131n ilk ill\u0259rind\u0259 daha az \u015f\u0259k\u0259r q\u0259bul ed\u0259n insanlar\u0131n yetkinlik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 b\u0259zi sa\u011flaml\u0131q g\u00f6st\u0259ricil\u0259rinin daha yax\u015f\u0131 oldu\u011fu v\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n x\u0259r\u00e7\u0259ng n\u00f6vl\u0259rin\u0259 tutulma riskinin daha a\u015fa\u011f\u0131 oldu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":255727,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-255726","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/255726","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=255726"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/255726\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/255727"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=255726"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=255726"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=255726"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}