{"id":254085,"date":"2026-08-12T06:09:41","date_gmt":"2026-08-12T02:09:41","guid":{"rendered":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=254085"},"modified":"2026-08-12T00:02:45","modified_gmt":"2026-08-11T20:02:45","slug":"quslar-yuxuda-budaqdan-niy%c9%99-dusmur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=254085","title":{"rendered":"Qu\u015flar yuxuda budaqdan niy\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fcr?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Qu\u015flar gec\u0259 budaqlarda yat\u0131r v\u0259 s\u0259h\u0259r he\u00e7 bir yer\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259d\u0259n oyan\u0131rlar. Uzun m\u00fcdd\u0259t bunun s\u0259b\u0259binin ayaqlar\u0131ndak\u0131 \u201cavtomatik kilid mexanizmi\u201d oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcb. Lakin aliml\u0259rin ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 g\u00f6st\u0259rib ki, proses daha m\u00fcr\u0259kk\u0259bdir v\u0259 burada h\u0259m anatomik qurulu\u015f, h\u0259m d\u0259 beynin f\u0259aliyy\u0259ti m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r evrir ki, me\u015f\u0259 qu\u015flar\u0131n\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin ayaqlar\u0131 a\u011fac budaqlar\u0131n\u0131 m\u00f6hk\u0259m qavrama\u011fa uy\u011funla\u015f\u0131b. Ad\u0259t\u0259n \u00fc\u00e7 barmaq \u00f6n\u0259, biri is\u0259 arxaya y\u00f6n\u0259lir. Bu qurulu\u015f buda\u011f\u0131n barmaqlar aras\u0131nda s\u0131x\u0131lmas\u0131na, caynaqlar\u0131n is\u0259 a\u011fac qab\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 nahamarl\u0131qlara ili\u015fm\u0259sin\u0259 imkan verir.<\/p>\n<p>Qu\u015f ayaqlar\u0131n\u0131 b\u00fckd\u00fckd\u0259 uzun v\u0259t\u0259rl\u0259r g\u0259rilir v\u0259 barmaqlar\u0131n buda\u011f\u0131 \u0259hat\u0259 etm\u0259sin\u0259 k\u00f6m\u0259k edir. B\u0259d\u0259nin qurulu\u015fu da tarazl\u0131\u011f\u0131n qorunmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Ki\u00e7ik qu\u015flarda b\u0259d\u0259n a\u011f\u0131rl\u0131q m\u0259rk\u0259zi dayaq n\u00f6qt\u0259sinin \u00fcz\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015fir, q\u0131sa ayaqlar is\u0259 m\u00fcvazin\u0259tin itirilm\u0259si riskini azald\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fvv\u0259ll\u0259r hesab olunurdu ki, qu\u015f rahatla\u015fan kimi v\u0259t\u0259rl\u0259r avtomatik \u015f\u0259kild\u0259 \u201ckilidl\u0259nir\u201d v\u0259 ayaq buda\u011f\u0131 m\u00f6hk\u0259m tutur. Lakin aliml\u0259r bunun tam bel\u0259 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edibl\u0259r.<\/p>\n<p>Piter G\u0259lton v\u0259 Ceffri \u015eepherd avropa s\u0131\u011f\u0131r\u00e7\u0131nlar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 apard\u0131qlar\u0131 t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259r zaman\u0131 qu\u015flar\u0131n yuxuda buda\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn g\u00fccl\u0259ri il\u0259 s\u0131xmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edibl\u0259r. Barmaqlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti h\u0259tta nisb\u0259t\u0259n a\u00e7\u0131q v\u0259ziyy\u0259td\u0259 qal\u0131r. Ayaq buda\u011f\u0131n \u0259traf\u0131nda t\u0259rs \u00e7evrilmi\u015f \u201cU\u201d formas\u0131na b\u0259nz\u0259r qurulu\u015f yarad\u0131r v\u0259 qu\u015fun b\u0259d\u0259ni bu \u201coturacaq\u201d \u00fcz\u0259rind\u0259 tarazlan\u0131r.<br \/>\n\u201cKilid mexanizmi\u201d n\u0259z\u0259riyy\u0259sini yoxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar qu\u015flar\u0131 anesteziya alt\u0131nda da m\u00fc\u015fahid\u0259 edibl\u0259r. Qu\u015flar tamamil\u0259 hu\u015fsuz v\u0259ziyy\u0259t\u0259 g\u0259tirildikd\u0259 budaqlardan d\u00fc\u015f\u00fcbl\u0259r. Bu da ayaqlar\u0131n tam avtomatik \u015f\u0259kild\u0259 \u201ckilidl\u0259nm\u0259diyini\u201d g\u00f6st\u0259rib.<br \/>\nV\u0259t\u0259rl\u0259rd\u0259 tutu\u015fu g\u00fccl\u0259ndirm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259n mikroskopik strukturlar h\u0259qiq\u0259t\u0259n m\u00f6vcuddur. Lakin bu mexanizm \u0259z\u0259l\u0259l\u0259ri tamamil\u0259 s\u00f6nd\u00fcr\u0259n bir \u201ckilid\u201d deyil. Daha \u00e7ox ayaqlara d\u00fc\u015f\u0259n y\u00fck\u00fc azaltma\u011fa k\u00f6m\u0259k edir. Qu\u015fun v\u0259ziyy\u0259tini qorumas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n \u0259z\u0259l\u0259 g\u0259rginliyi yen\u0259 d\u0259 t\u0259l\u0259b olunur.<br \/>\nQu\u015flar\u0131n yuxusu da bu prosesd\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r. Onlar\u0131n yuxusunu insan yuxusu il\u0259 tam m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259k d\u00fczg\u00fcn deyil. Qu\u015flarda s\u00fcr\u0259tli yuxu m\u0259rh\u0259l\u0259si daha q\u0131sa davam edir v\u0259 bu zaman sinir sistemi m\u00fc\u0259yy\u0259n \u0259z\u0259l\u0259 tonusunu qoruyur.<br \/>\nBeyin istirah\u0259t ets\u0259 d\u0259, tarazl\u0131\u011fa cavabdeh sisteml\u0259r b\u0259d\u0259nin v\u0259ziyy\u0259tini izl\u0259m\u0259y\u0259 v\u0259 \u0259z\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 ki\u00e7ik d\u00fcz\u0259li\u015fl\u0259r etm\u0259y\u0259 davam edir.<br \/>\nB\u0259zi qu\u015f n\u00f6vl\u0259ri is\u0259 bir g\u00f6z\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131q saxlayaraq beynin yaln\u0131z bir yar\u0131mk\u00fcr\u0259si il\u0259 yatmaq qabiliyy\u0259tin\u0259 malikdir. M\u0259s\u0259l\u0259n, d\u0259st\u0259nin k\u0259nar\u0131nda gec\u0259l\u0259y\u0259n \u00f6rd\u0259kl\u0259r beynin bir yar\u0131mk\u00fcr\u0259sini dinc\u0259ldir, dig\u0259rini is\u0259 ay\u0131q saxlay\u0131rlar. Bu, onlara h\u0259m istirah\u0259t etm\u0259y\u0259, h\u0259m d\u0259 y\u0131rt\u0131c\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 vaxt\u0131nda reaksiya verm\u0259y\u0259 imkan verir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qu\u015flar gec\u0259 budaqlarda yat\u0131r v\u0259 s\u0259h\u0259r he\u00e7 bir yer\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259d\u0259n oyan\u0131rlar. Uzun m\u00fcdd\u0259t bunun s\u0259b\u0259binin ayaqlar\u0131ndak\u0131 \u201cavtomatik kilid mexanizmi\u201d oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcb. Lakin aliml\u0259rin ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 g\u00f6st\u0259rib ki, proses daha m\u00fcr\u0259kk\u0259bdir v\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":254086,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[97],"tags":[],"class_list":["post-254085","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maraqli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/254085","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=254085"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/254085\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/254086"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=254085"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=254085"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=254085"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}