{"id":253672,"date":"2026-08-10T06:39:14","date_gmt":"2026-08-10T02:39:14","guid":{"rendered":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=253672"},"modified":"2026-08-10T00:05:58","modified_gmt":"2026-08-09T20:05:58","slug":"beyni-sur%c9%99tl%c9%99-qocaldir-suni-dadlandiricilar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=253672","title":{"rendered":"Beyni s\u00fcr\u0259tl\u0259 qocald\u0131r &#8211; S\u00fcni dadland\u0131r\u0131c\u0131lar &#8230;"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u015e\u0259k\u0259rsiz v\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 kalorili oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn tez-tez se\u00e7il\u0259n p\u0259hriz i\u00e7kil\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni ara\u015fd\u0131rma x\u00fcsusil\u0259 60 ya\u015fdan a\u015fa\u011f\u0131 istehlak\u00e7\u0131lar\u0131 maraqland\u0131ran n\u0259tic\u0259l\u0259r a\u015fkara \u00e7\u0131xar\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, p\u0259hriz kolas\u0131 v\u0259 s\u00fcni dadland\u0131r\u0131c\u0131 t\u0259rkibli i\u00e7kil\u0259rd\u0259n tez-tez istifad\u0259 ed\u0259nl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni ara\u015fd\u0131rma d\u0259rc edilib. H\u0259mya\u015f\u0131dlar t\u0259r\u0259find\u0259n qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259n elmi jurnal Neurology-d\u0259 yay\u0131mlanan ara\u015fd\u0131rmada a\u015fa\u011f\u0131 v\u0259 ya s\u0131f\u0131r kalorili s\u00fcni dadland\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n m\u00fcnt\u0259z\u0259m istehlak\u0131 il\u0259 koqnitiv geril\u0259m\u0259 aras\u0131nda diqq\u0259t\u00e7\u0259k\u0259n \u0259laq\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. N\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, bu \u0259laq\u0259 x\u00fcsusil\u0259 60 ya\u015fdan a\u015fa\u011f\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259 daha ayd\u0131n m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub.<\/p>\n<p>12 mind\u0259n \u00e7ox insan 8 il \u0259rzind\u0259 izl\u0259nilib<br \/>\nBraziliyada apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rmada 12 772 n\u0259f\u0259rin m\u0259lumatlar\u0131 t\u0259hlil edilib. \u0130\u015ftirak\u00e7\u0131lar t\u0259xmin\u0259n s\u0259kkiz il \u0259rzind\u0259 izl\u0259nilib, ara\u015fd\u0131rman\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259, ortas\u0131nda v\u0259 sonunda onlara koqnitiv testl\u0259r ke\u00e7irilib.<\/p>\n<p>Aliml\u0259r bu testl\u0259r vasit\u0259sil\u0259 i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n \u015fifahi ifad\u0259 qabiliyy\u0259ti, yadda\u015f\u0131 v\u0259 \u00fcmumi koqnitiv f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 zaman \u0259rzind\u0259 ba\u015f ver\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri qiym\u0259tl\u0259ndiribl\u0259r.<br \/>\nAra\u015fd\u0131rmada aspartam, saxarin, asesulfam-K, eritritol, ksilitol, sorbitol v\u0259 taqatoz olmaqla yeddi m\u00fcxt\u0259lif a\u015fa\u011f\u0131 v\u0259 ya s\u0131f\u0131r kalorili dadland\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6yr\u0259nilib.<\/p>\n<p>T\u0259dqiq olunan dadland\u0131r\u0131c\u0131lardan alt\u0131s\u0131 koqnitiv geril\u0259m\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilib, yaln\u0131z taqatoz \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 ox\u015far \u0259laq\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259yib.<\/p>\n<p>\u018fn \u00e7ox istehlak ed\u0259n qrupda g\u00f6st\u0259rici 62% daha y\u00fcks\u0259k olub<br \/>\nAra\u015fd\u0131rman\u0131n \u0259n diqq\u0259t\u00e7\u0259k\u0259n n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n biri istehlak miqdar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olub. S\u00fcni dadland\u0131r\u0131c\u0131lardan \u0259n \u00e7ox istifad\u0259 ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259 koqnitiv geril\u0259m\u0259nin s\u00fcr\u0259tinin \u0259n az istifad\u0259 ed\u0259n qrupla m\u00fcqayis\u0259d\u0259 62% daha y\u00fcks\u0259k oldu\u011fu bildirilib.<br \/>\nLakin eyni \u0259laq\u0259 60 ya\u015f v\u0259 yuxar\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edilm\u0259yib. Bu ya\u015f qrupunda s\u00fcni dadland\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n istehlak\u0131 il\u0259 koqnitiv geril\u0259m\u0259 aras\u0131nda statistik \u0259h\u0259miyy\u0259tli \u0259laq\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmay\u0131b.<\/p>\n<p>Aliml\u0259r vur\u011fulay\u0131rlar ki, ara\u015fd\u0131rman\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri s\u00fcni dadland\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n birba\u015fa koqnitiv geril\u0259m\u0259y\u0259 s\u0259b\u0259b oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rmir. T\u0259dqiqat yaln\u0131z bu iki hal aras\u0131nda \u0259laq\u0259nin m\u00f6vcudlu\u011funu ortaya qoyur.<\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131rman\u0131n ba\u015f m\u00fc\u0259llifi, San-Paulu Universitetind\u0259n Klaudia Kimiye Suemoto da bildirib ki, yaln\u0131z bu ara\u015fd\u0131rmaya \u0259saslanaraq insanlar\u0131n koqnitiv sa\u011flaml\u0131qla ba\u011fl\u0131 narahatl\u0131qlar s\u0259b\u0259bind\u0259n p\u0259hriz qazl\u0131 i\u00e7kil\u0259rd\u0259n tamamil\u0259 imtina etm\u0259sini t\u00f6vsiy\u0259 etm\u0259k d\u00fczg\u00fcn olmaz.<\/p>\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar s\u00fcni dadland\u0131r\u0131c\u0131larla 2-ci tip diabet v\u0259 \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri aras\u0131nda m\u00fcmk\u00fcn \u0259laq\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00f6vcud elmi m\u0259lumatlar\u0131n da n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmas\u0131n\u0131n vacibliyini qeyd edirl\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u015e\u0259k\u0259rsiz v\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 kalorili oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn tez-tez se\u00e7il\u0259n p\u0259hriz i\u00e7kil\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 yeni ara\u015fd\u0131rma x\u00fcsusil\u0259 60 ya\u015fdan a\u015fa\u011f\u0131 istehlak\u00e7\u0131lar\u0131 maraqland\u0131ran n\u0259tic\u0259l\u0259r a\u015fkara \u00e7\u0131xar\u0131b. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, p\u0259hriz kolas\u0131 v\u0259 s\u00fcni&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":253674,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-253672","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/253672","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=253672"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/253672\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/253674"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=253672"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=253672"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=253672"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}