{"id":253416,"date":"2026-08-07T09:00:06","date_gmt":"2026-08-07T05:00:06","guid":{"rendered":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=253416"},"modified":"2026-08-07T00:12:36","modified_gmt":"2026-08-06T20:12:36","slug":"s%c9%99hralarda-niy%c9%99-bu-q%c9%99d%c9%99r-isti-olur-s%c9%99b%c9%99b-t%c9%99kc%c9%99-gun%c9%99s-v%c9%99-qum-deyil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=253416","title":{"rendered":"S\u0259hralarda niy\u0259 bu q\u0259d\u0259r isti olur? S\u0259b\u0259b t\u0259kc\u0259 G\u00fcn\u0259\u015f v\u0259 qum deyil"},"content":{"rendered":"<p><strong>S\u0259hra deyildikd\u0259 ilk a\u011fla g\u0259l\u0259n qum t\u0259p\u0259l\u0259ri v\u0259 yand\u0131r\u0131c\u0131 istilikdir. H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259, Yer \u00fcz\u0259rind\u0259 qeyd\u0259 al\u0131nan \u0259n y\u00fcks\u0259k temperaturlar\u0131n bir qismi m\u0259hz s\u0259hralarda m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, lakin m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin fikrinc\u0259, bu \u0259razil\u0259rd\u0259ki g\u00fccl\u00fc istiliyin s\u0259b\u0259bi yaln\u0131z G\u00fcn\u0259\u015f \u015f\u00fcalar\u0131 v\u0259 ya qum deyil. Burada atmosfer prosesl\u0259ri v\u0259 s\u0259thin x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri \u0259sas rol oynay\u0131r.<\/p>\n<p>S\u0259hralar h\u0259mi\u015f\u0259 isti olmur<br \/>\n\u0130qlim\u015f\u00fcnaslar s\u0259hran\u0131 temperatura g\u00f6r\u0259 deyil, ya\u011f\u0131nt\u0131n\u0131n miqdar\u0131na g\u00f6r\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edirl\u0259r. \u0130llik ya\u011f\u0131nt\u0131n\u0131n 250 millimetrd\u0259n az oldu\u011fu \u0259razil\u0259r s\u0259hra hesab olunur.<\/p>\n<p>Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n Yer k\u00fcr\u0259sinin \u0259n b\u00f6y\u00fck s\u0259hras\u0131 Afrikadak\u0131 Sahara deyil, Antarktidad\u0131r. Antarktida &#8220;buz s\u0259hras\u0131&#8221; say\u0131l\u0131r, \u00e7\u00fcnki burada ya\u011f\u0131nt\u0131 olduqca az d\u00fc\u015f\u00fcr. Qit\u0259nin m\u0259rk\u0259zi hiss\u0259sind\u0259 q\u0131\u015f aylar\u0131nda temperatur m\u0259nfi 60 d\u0259r\u0259c\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r en\u0259 bilir.<\/p>\n<p>\u018fn quraq \u0259razil\u0259r niy\u0259 30-cu paralel yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda yerl\u0259\u015fir?<br \/>\nSahara, \u018fr\u0259bistan v\u0259 Avstraliyadak\u0131 B\u00f6y\u00fck Viktoriya s\u0259hras\u0131 kimi isti s\u0259hralar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti ekvatordan t\u0259xmin\u0259n 30\u00b0 \u015fimal v\u0259 c\u0259nub enlikl\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015fir.<\/p>\n<p>Bunun s\u0259b\u0259bi atmosferd\u0259ki hava d\u00f6vran\u0131d\u0131r. Ekvatorda G\u00fcn\u0259\u015f yer s\u0259thini g\u00fccl\u00fc q\u0131zd\u0131r\u0131r, isti hava yuxar\u0131 qalx\u0131r v\u0259 soyuyaraq ya\u011f\u0131nt\u0131 yarad\u0131r. Daha sonra hava k\u00fctl\u0259l\u0259ri 30-cu paralell\u0259r \u0259traf\u0131nda yenid\u0259n a\u015fa\u011f\u0131 enir. En\u0259rk\u0259n s\u0131x\u0131lan hava isin\u0259r\u0259k daha da quruyur v\u0259 r\u00fctub\u0259tin buxarlanmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. N\u0259tic\u0259d\u0259 burada quraq iqlim formala\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>S\u0259hralarda istiliyin \u00fc\u00e7 \u0259sas s\u0259b\u0259bi<br \/>\nM\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r s\u0259hralarda ekstremal istiliyi yaradan \u00fc\u00e7 \u0259sas amili qeyd edirl\u0259r:<br \/>\nBuludlar\u0131n az olmas\u0131. Quru hava \u015f\u0259raitind\u0259 buludlar dem\u0259k olar ki, yaranm\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 G\u00fcn\u0259\u015f \u015f\u00fcalar\u0131 mane\u0259siz \u015f\u0259kild\u0259 yer s\u0259thin\u0259 \u00e7ataraq onu g\u00fccl\u00fc q\u0131zd\u0131r\u0131r.<br \/>\nQumun v\u0259 da\u015flar\u0131n tez isinm\u0259si. Su istiliyi yava\u015f q\u0259bul etdiyi halda, qum v\u0259 da\u015flar a\u015fa\u011f\u0131 istilik tutumuna malikdir. Onlar G\u00fcn\u0259\u015f enerjisini s\u00fcr\u0259tl\u0259 udur v\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 \u00e7ox q\u0131z\u0131r. Eyni s\u0259b\u0259bd\u0259n gec\u0259 d\u0259 istiliyi tez itirdikl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259hralarda hava k\u0259skin soyuyur.<br \/>\nBitki \u00f6rt\u00fcy\u00fcn\u00fcn azl\u0131\u011f\u0131. Ya\u015f\u0131l \u0259razil\u0259rd\u0259 bitkil\u0259r buxarlanma vasit\u0259sil\u0259 \u0259traf m\u00fchiti s\u0259rinl\u0259\u015fdirir. S\u0259hralarda is\u0259 bitki \u00f6rt\u00fcy\u00fc \u00e7ox az oldu\u011fundan bu t\u0259bii soyutma mexanizmi i\u015fl\u0259mir v\u0259 istilik yer s\u0259thind\u0259 daha \u00e7ox toplan\u0131r.<br \/>\nM\u0259hz bu amill\u0259rin birg\u0259 t\u0259siri n\u0259tic\u0259sind\u0259 b\u0259zi s\u0259hralarda hava temperaturu 56\u201357 d\u0259r\u0259c\u0259y\u0259, torpaq s\u0259thinin temperaturu is\u0259 80 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259n yuxar\u0131 s\u0259viyy\u0259y\u0259 \u00e7ata bilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>S\u0259hra deyildikd\u0259 ilk a\u011fla g\u0259l\u0259n qum t\u0259p\u0259l\u0259ri v\u0259 yand\u0131r\u0131c\u0131 istilikdir. H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259, Yer \u00fcz\u0259rind\u0259 qeyd\u0259 al\u0131nan \u0259n y\u00fcks\u0259k temperaturlar\u0131n bir qismi m\u0259hz s\u0259hralarda m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, lakin&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":253417,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[34],"tags":[],"class_list":["post-253416","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-butun-xeberler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/253416","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=253416"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/253416\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/253417"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=253416"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=253416"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=253416"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}