{"id":252819,"date":"2026-08-04T09:42:49","date_gmt":"2026-08-04T05:42:49","guid":{"rendered":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=252819"},"modified":"2026-08-04T00:16:05","modified_gmt":"2026-08-03T20:16:05","slug":"yer-rekord-sur%c9%99tl%c9%99-istil%c9%99sm%c9%99y%c9%99-baslayib-xeberdarliq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=252819","title":{"rendered":"Yer rekord s\u00fcr\u0259tl\u0259 istil\u0259\u015fm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b &#8211; X\u018fB\u018fRDARLIQ"},"content":{"rendered":"<p><strong>Aliml\u0259r qlobal istil\u0259\u015fm\u0259nin son ill\u0259rd\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259\u00e7arpacaq d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndiyini m\u00fc\u0259yy\u0259n edibl\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, Potsdam \u0130qlim D\u0259yi\u015fikliyinin T\u0259sirl\u0259rinin T\u0259dqiqi \u0130nstitutu (PIK) t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lan v\u0259 Geophysical Research Letters jurnal\u0131nda d\u0259rc olunan ara\u015fd\u0131rmaya g\u00f6r\u0259, 2015-ci ild\u0259n sonra Yerin orta temperaturunun art\u0131m tempi \u0259vv\u0259lki onillikl\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 xeyli y\u00fcks\u0259lib.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat g\u00f6st\u0259rir ki, son 10 ild\u0259 planetin orta temperaturu h\u0259r onillikd\u0259 t\u0259xmin\u0259n 0,35\u00b0C art\u0131b. M\u00fcqayis\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn, 1970\u20132015-ci ill\u0259r aras\u0131nda bu g\u00f6st\u0259rici h\u0259r onillikd\u0259 0,2\u00b0C-d\u0259n az idi. Aliml\u0259r bildirirl\u0259r ki, bu, 1880-ci ild\u0259n b\u0259ri apar\u0131lan m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r tarixind\u0259 \u0259n y\u00fcks\u0259k istil\u0259\u015fm\u0259 s\u00fcr\u0259tidir.<\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131rma zaman\u0131 El-Ninyo, vulkan p\u00fcsk\u00fcrm\u0259l\u0259ri v\u0259 G\u00fcn\u0259\u015f aktivliyind\u0259ki d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r kimi t\u0259bii amill\u0259rin t\u0259siri statistik hesablamalardan \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b. Bu, uzunm\u00fcdd\u0259tli iqlim tendensiyas\u0131n\u0131 daha d\u0259qiq qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259y\u0259 imkan verib.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqatda NASA, NOAA, HadCRUT, Berkeley Earth v\u0259 ERA5 kimi d\u00fcnyan\u0131n be\u015f apar\u0131c\u0131 temperatur m\u00fc\u015fahid\u0259 bazas\u0131n\u0131n m\u0259lumatlar\u0131ndan istifad\u0259 olunub. Onlar\u0131n ham\u0131s\u0131 qlobal istil\u0259\u015fm\u0259nin s\u00fcr\u0259tl\u0259ndiyini t\u0259sdiql\u0259yib.<\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131rman\u0131n apar\u0131c\u0131 m\u00fc\u0259llifi Stefan Ramstorf bildirib ki, \u0259ld\u0259 olunan n\u0259tic\u0259l\u0259rin statistik etibarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 98 faizd\u0259n \u00e7oxdur, y\u0259ni m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259n tendensiyan\u0131n t\u0259sad\u00fcfi olma ehtimal\u0131 olduqca a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r.<br \/>\nAliml\u0259rin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, 2023 v\u0259 2024-c\u00fc ill\u0259r t\u0259bii amill\u0259rin t\u0259siri n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nsa bel\u0259, m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r tarixinin \u0259n isti ill\u0259ri olaraq qal\u0131r.<br \/>\nT\u0259dqiqat m\u00fc\u0259llifl\u0259ri x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edirl\u0259r ki, haz\u0131rk\u0131 istil\u0259\u015fm\u0259 tempi davam ed\u0259rs\u0259, Paris \u0130qlim Sazi\u015find\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan 1,5\u00b0C h\u0259ddinin uzunm\u00fcdd\u0259tli a\u015f\u0131lmas\u0131 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r. Onlar\u0131n fikrinc\u0259, bunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn fosil yanacaqlardan qaynaqlanan karbon emissiyalar\u0131n\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259 azald\u0131lmas\u0131 h\u0259lledici \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Aliml\u0259r qlobal istil\u0259\u015fm\u0259nin son ill\u0259rd\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259\u00e7arpacaq d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndiyini m\u00fc\u0259yy\u0259n edibl\u0259r. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, Potsdam \u0130qlim D\u0259yi\u015fikliyinin T\u0259sirl\u0259rinin T\u0259dqiqi \u0130nstitutu (PIK) t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lan v\u0259 Geophysical Research Letters jurnal\u0131nda d\u0259rc olunan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":252820,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[34,111],"tags":[],"class_list":["post-252819","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-butun-xeberler","category-manset"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/252819","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=252819"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/252819\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/252820"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=252819"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=252819"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=252819"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}