{"id":252346,"date":"2026-07-31T07:04:50","date_gmt":"2026-07-31T03:04:50","guid":{"rendered":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=252346"},"modified":"2026-07-31T00:11:11","modified_gmt":"2026-07-30T20:11:11","slug":"maliyy%c9%99-probleml%c9%99ri-beyind%c9%99-d%c9%99yisiklikl%c9%99r-yarada-bil%c9%99r-xeberdarliq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=252346","title":{"rendered":"Maliyy\u0259 probleml\u0259ri beyind\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r yarada bil\u0259r &#8211; X\u018fB\u018fRDARLIQ"},"content":{"rendered":"<p><strong>Maliyy\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri t\u0259kc\u0259 insan\u0131n psixoloji v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 deyil, beynin f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 d\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, aliml\u0259rin apard\u0131qlar\u0131 ara\u015fd\u0131rma g\u00f6st\u0259rir ki, uzun ill\u0259r davam ed\u0259n maliyy\u0259 qeyri-sabitliyi yadda\u015f\u0131n z\u0259ifl\u0259m\u0259si, d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259 qabiliyy\u0259tinin pisl\u0259\u015fm\u0259si v\u0259 h\u0259tta MRT m\u00fcayin\u0259sind\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u0259n beyin d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259li ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>Maliyy\u0259 stressi beyni nec\u0259 d\u0259yi\u015fdirir?<br \/>\n\u0130nsan pul kis\u0259sini evd\u0259 unuda bil\u0259r, lakin maliyy\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 narahatl\u0131qlar onu h\u0259r yerd\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t edir. Maa\u015f\u0131n n\u0259 vaxta \u00e7ataca\u011f\u0131, kiray\u0259 haqq\u0131n\u0131n nec\u0259 \u00f6d\u0259nil\u0259c\u0259yi v\u0259 ya borclar\u0131n nec\u0259 ba\u011flanaca\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r beyin t\u0259r\u0259find\u0259n davaml\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259 siqnal\u0131 kimi q\u0259bul olunur.<br \/>\nM\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin fikrinc\u0259, uzunm\u00fcdd\u0259tli maliyy\u0259 stressinin yaratd\u0131\u011f\u0131 y\u00fck b\u0259z\u0259n borclar\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259n d\u0259 a\u011f\u0131r n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131rmada n\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib?<br \/>\nT\u0259dqiqat 1946-c\u0131 il t\u0259v\u0259ll\u00fcdl\u00fc 2 759 n\u0259f\u0259rin m\u0259lumatlar\u0131 \u0259sas\u0131nda apar\u0131l\u0131b. \u0130\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n h\u0259yat\u0131 onillikl\u0259r \u0259rzind\u0259 izl\u0259nilib, onlar\u0131n g\u0259lir s\u0259viyy\u0259si 26, 43 v\u0259 53 ya\u015flar\u0131nda qiym\u0259tl\u0259ndirilib. Eyni zamanda, g\u00fcnd\u0259lik x\u0259rcl\u0259rini qar\u015f\u0131lamaq v\u0259 hesablar\u0131n\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259kd\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kib-\u00e7\u0259km\u0259dikl\u0259ri ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Maliyy\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri iki v\u0259 ya daha \u00e7ox d\u00f6vrd\u0259 t\u0259krarland\u0131qda, bu v\u0259ziyy\u0259t davaml\u0131 maliyy\u0259 qeyri-sabitliyi kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilib.<br \/>\nN\u0259tic\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rib ki, 53 ya\u015f\u0131na \u00e7atd\u0131qda uzun m\u00fcdd\u0259t maliyy\u0259 probleml\u0259ri ya\u015fayan i\u015ftirak\u00e7\u0131lar yadda\u015f v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259 s\u00fcr\u0259tini \u00f6l\u00e7\u0259n testl\u0259rd\u0259 daha z\u0259if n\u0259tic\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259ribl\u0259r. Bu d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r yaln\u0131z ya\u015fl\u0131l\u0131q d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 deyil, orta ya\u015flarda da \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rib.<\/p>\n<p>MRT m\u00fcayin\u0259l\u0259ri hans\u0131 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri g\u00f6st\u0259rib?<br \/>\nAra\u015fd\u0131rma \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 bir ne\u00e7\u0259 y\u00fcz i\u015ftirak\u00e7\u0131 69\u201371 ya\u015flar\u0131nda MRT m\u00fcayin\u0259sind\u0259n ke\u00e7irilib.<br \/>\nM\u00fc\u0259yy\u0259n edilib ki, uzun ill\u0259r a\u015fa\u011f\u0131 g\u0259lir\u0259 malik olan \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259 beynin m\u0259d\u0259cikl\u0259ri \u2013 y\u0259ni maye il\u0259 dolu bo\u015fluqlar \u2013 orta hesabla 4,7 millilitr daha b\u00f6y\u00fck olub. Aliml\u0259rin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu c\u00fcr b\u00f6y\u00fcm\u0259 \u00e7ox vaxt \u0259traf beyin toxumas\u0131n\u0131n azalmas\u0131 il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunur.<\/p>\n<p>Bu \u0259laq\u0259 x\u00fcsusil\u0259 ki\u015fil\u0259rd\u0259, sosial-iqtisadi bax\u0131mdan \u0259lveri\u015fsiz \u015f\u0259raitd\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259n insanlarda v\u0259 Alzheimer x\u0259st\u0259liyin\u0259 genetik meyli olan i\u015ftirak\u00e7\u0131larda daha g\u00fccl\u00fc m\u00fc\u015fahid\u0259 edilib.<\/p>\n<p>Pul haqq\u0131nda davaml\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k niy\u0259 z\u0259r\u0259rlidir?<br \/>\nT\u0259dqiqat m\u00fc\u0259llifl\u0259ri hesab edirl\u0259r ki, maliyy\u0259 narahatl\u0131qlar\u0131 beynin &#8220;i\u015f yadda\u015f\u0131&#8221; adlanan m\u0259hdud resursunu daim m\u0259\u015f\u011ful saxlay\u0131r.<br \/>\nBunu arxa planda fasil\u0259siz i\u015fl\u0259y\u0259n a\u011f\u0131r komp\u00fcter proqram\u0131na b\u0259nz\u0259tm\u0259k olar. \u0130nsan ba\u015fqa i\u015fl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olsa bel\u0259, pul, kreditl\u0259r, kiray\u0259, \u00f6d\u0259ni\u015f tarixl\u0259ri v\u0259 g\u00fcnd\u0259lik x\u0259rcl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r diqq\u0259tin bir hiss\u0259sini daim \u00f6z\u00fcn\u0259 y\u00f6n\u0259ldir. N\u0259tic\u0259d\u0259 konsentrasiya, q\u0259rarverm\u0259 v\u0259 yeni m\u0259lumatlar\u0131 yadda saxlamaq qabiliyy\u0259ti z\u0259ifl\u0259y\u0259 bil\u0259r.<br \/>\nXroniki stress qocalman\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259 bil\u0259r<br \/>\nT\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar bildirirl\u0259r ki, uzunm\u00fcdd\u0259tli maliyy\u0259 stressi orqanizmi davaml\u0131 g\u0259rginlik v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 saxlay\u0131r. Bu is\u0259 yuxu keyfiyy\u0259tinin pisl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259, yor\u011funlu\u011fun artmas\u0131na, \u0259s\u0259bilik hissinin g\u00fccl\u0259nm\u0259sin\u0259 v\u0259 b\u0259rpa prosesinin l\u0259ngim\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<br \/>\nAliml\u0259r ehtimal edirl\u0259r ki, xroniki stress zaman ke\u00e7dikc\u0259 beyin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259n iltihabi prosesl\u0259ri d\u0259 g\u00fccl\u0259ndir\u0259 bil\u0259r. Bununla bel\u0259, onlar vur\u011fulay\u0131rlar ki, s\u00f6z\u00fcged\u0259n ara\u015fd\u0131rmada iltihab birba\u015fa \u00f6l\u00e7\u00fclm\u0259yib v\u0259 bu, yaln\u0131z m\u00fcmk\u00fcn izahlardan biri hesab olunur.<br \/>\nM\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r qeyd edirl\u0259r ki, t\u0259hl\u00fck\u0259 t\u0259kc\u0259 q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli maliyy\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259rind\u0259 deyil, ill\u0259rl\u0259 davam ed\u0259n iqtisadi qeyri-sabitlikd\u0259dir. Bel\u0259 v\u0259ziyy\u0259t h\u0259m psixoloji rifaha, h\u0259m d\u0259 beyin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na uzunm\u00fcdd\u0259tli t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Maliyy\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri t\u0259kc\u0259 insan\u0131n psixoloji v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 deyil, beynin f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 d\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, aliml\u0259rin apard\u0131qlar\u0131 ara\u015fd\u0131rma g\u00f6st\u0259rir ki, uzun ill\u0259r davam ed\u0259n maliyy\u0259 qeyri-sabitliyi yadda\u015f\u0131n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":252347,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[222],"tags":[],"class_list":["post-252346","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglamliq"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/252346","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=252346"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/252346\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/252347"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=252346"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=252346"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=252346"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}