{"id":252340,"date":"2026-07-31T06:07:01","date_gmt":"2026-07-31T02:07:01","guid":{"rendered":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=252340"},"modified":"2026-07-31T00:08:08","modified_gmt":"2026-07-30T20:08:08","slug":"usaqliqda-az-s%c9%99k%c9%99r-qocaliqda-saglam-beyin-yeni-arasdirma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=252340","title":{"rendered":"U\u015faql\u0131qda az \u015f\u0259k\u0259r, qocal\u0131qda sa\u011flam beyin \u2013 yeni ara\u015fd\u0131rma"},"content":{"rendered":"<p><strong>U\u015faql\u0131q d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 formala\u015fan qidalanma v\u0259rdi\u015fl\u0259ri ill\u0259r sonra beyin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r. Aliml\u0259rin yeni ara\u015fd\u0131rmas\u0131na g\u00f6r\u0259, h\u0259yat\u0131n ilk iki ilind\u0259 \u015f\u0259k\u0259r q\u0259bulunun m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 demensiya (bunama) riskinin azalmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, t\u0259dqiqat\u0131 Honq Konq Elm v\u0259 Texnologiya Universitetinin aliml\u0259ri apar\u0131blar. N\u0259tic\u0259l\u0259r n\u00fcfuzlu Neurology elmi jurnal\u0131nda d\u0259rc olunub.<\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131rma g\u00f6st\u0259rir ki, h\u0259yat\u0131n ilk ill\u0259ri sa\u011flam qocalma v\u0259 beyin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r.<br \/>\nAliml\u0259r B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n UK Biobank layih\u0259sind\u0259 qeydiyyatdan ke\u00e7mi\u015f t\u0259xmin\u0259n 65 min n\u0259f\u0259rin m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 t\u0259hlil edibl\u0259r. T\u0259dqiqatda B\u00f6y\u00fck Britaniyada \u015f\u0259k\u0259r m\u0259hdudiyy\u0259tinin l\u0259\u011fvind\u0259n sonra insanlar\u0131n qidalanmas\u0131nda \u015f\u0259k\u0259r istehlak\u0131n\u0131n artmas\u0131n\u0131n uzunm\u00fcdd\u0259tli n\u0259tic\u0259l\u0259ri ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>N\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n, h\u0259yat\u0131n\u0131n ilk iki ilini \u015f\u0259k\u0259r istehlak\u0131n\u0131n m\u0259hdud oldu\u011fu d\u00f6vrd\u0259 ke\u00e7ir\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259 demensiya riski t\u0259xmin\u0259n 23 faiz daha a\u015fa\u011f\u0131 olub. Bundan \u0259lav\u0259, bu qrupda x\u0259st\u0259liyin diaqnozu orta hesabla 2,5 il daha gec qoyulub.<\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131rman\u0131n m\u00fc\u0259llifl\u0259rind\u0259n Jiazhen Zheng bildirib ki, \u0259ld\u0259 edil\u0259n n\u0259tic\u0259l\u0259r erk\u0259n u\u015faql\u0131q d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u015f\u0259k\u0259r istehlak\u0131n\u0131n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n beyin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn uzunm\u00fcdd\u0259tli faydalar ver\u0259 bil\u0259c\u0259yini g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar vur\u011fulay\u0131rlar ki, bu ara\u015fd\u0131rma m\u00fc\u015fahid\u0259 xarakteri da\u015f\u0131y\u0131r. Y\u0259ni n\u0259tic\u0259l\u0259r \u015f\u0259k\u0259r istehlak\u0131 il\u0259 demensiya riski aras\u0131nda \u0259laq\u0259ni g\u00f6st\u0259rs\u0259 d\u0259, bunun birba\u015fa s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259si oldu\u011funu q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 s\u00fcbut etmir.<br \/>\nM\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r hesab edirl\u0259r ki, erk\u0259n ya\u015flardan balansl\u0131 v\u0259 sa\u011flam qidalanma v\u0259rdi\u015fl\u0259rinin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 h\u0259m beyin, h\u0259m d\u0259 \u00fcmumi sa\u011flaml\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>U\u015faql\u0131q d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 formala\u015fan qidalanma v\u0259rdi\u015fl\u0259ri ill\u0259r sonra beyin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r. Aliml\u0259rin yeni ara\u015fd\u0131rmas\u0131na g\u00f6r\u0259, h\u0259yat\u0131n ilk iki ilind\u0259 \u015f\u0259k\u0259r q\u0259bulunun m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 demensiya (bunama) riskinin azalmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":252341,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-252340","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/252340","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=252340"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/252340\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/252341"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=252340"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=252340"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=252340"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}