{"id":251915,"date":"2026-07-24T17:19:29","date_gmt":"2026-07-24T13:19:29","guid":{"rendered":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=251915"},"modified":"2026-07-29T11:20:28","modified_gmt":"2026-07-29T07:20:28","slug":"kibert%c9%99hdidl%c9%99r-v%c9%99-gorunm%c9%99z-hucumlardan-qorunma-uzr%c9%99-maarifl%c9%99ndirm%c9%99-layih%c9%99si-ugurla-basa-catib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=251915","title":{"rendered":"\u201cKibert\u0259hdidl\u0259r v\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259z h\u00fccumlardan qorunma \u00fczr\u0259 maarifl\u0259ndirm\u0259\u201d layih\u0259si u\u011furla ba\u015fa \u00e7at\u0131b"},"content":{"rendered":"<p><strong>23 iyul 2026-c\u0131 il tarixind\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qeyri-H\u00f6kum\u0259t T\u0259\u015fkilatlar\u0131na D\u00f6vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Agentliyinin maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n \u201cKibert\u0259hdidl\u0259r v\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259z h\u00fccumlardan qorunma \u00fczr\u0259 maarifl\u0259ndirm\u0259\u201d layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 yekun maarifl\u0259ndirici t\u0259lim ke\u00e7irilib. Bununla da layih\u0259 u\u011furla ba\u015fa \u00e7at\u0131b<\/strong>.<\/p>\n<p>\u201cUlduz\u201d \u0130nformasiya-Kommunikasiya Texnologiyalar\u0131 Sah\u0259sind\u0259 Maarifl\u0259ndirm\u0259 \u0130ctimai Birliyi t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n layih\u0259nin \u0259sas m\u0259qs\u0259di v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n kibert\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, t\u0259hl\u00fck\u0259siz r\u0259q\u0259msal davran\u0131\u015f v\u0259rdi\u015fl\u0259rinin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 kibergigiyena m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin inki\u015faf\u0131na t\u00f6hf\u0259 verm\u0259k olub.<\/p>\n<p>T\u0259dbirin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n layih\u0259 r\u0259hb\u0259ri Samir H\u0259s\u0259nov bildirib ki, m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 informasiya t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi r\u0259q\u0259msal inki\u015faf\u0131n ayr\u0131lmaz t\u0259rkib hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evrilib. O qeyd edib ki, internet istifad\u0259\u00e7il\u0259ri h\u0259r g\u00fcn fi\u015finq, z\u0259r\u0259rli proqram t\u0259minat\u0131, sosial m\u00fch\u0259ndislik v\u0259 dig\u0259r kiberh\u00fccumlarla \u00fczl\u0259\u015firl\u0259r. Bu bax\u0131mdan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n kibert\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatland\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz internet istifad\u0259si v\u0259rdi\u015fl\u0259rinin inki\u015faf etdirilm\u0259si x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p>Samir H\u0259s\u0259nov \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda vur\u011fulay\u0131b ki, kibercinay\u0259tkarlar art\u0131q s\u00fcni intellekt texnologiyalar\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 h\u00fccum \u00fcsullar\u0131n\u0131 daha m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259 inand\u0131r\u0131c\u0131 hala g\u0259tirirl\u0259r. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, r\u0259q\u0259msal t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin t\u0259min olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259\u00e7il\u0259r kibergigiyena qaydalar\u0131na riay\u0259t etm\u0259li, \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 etibarl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 qorumal\u0131, g\u00fccl\u00fc \u015fifr\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259li v\u0259 iki faktorlu autentifikasiyan\u0131 (2FA) aktivl\u0259\u015fdirm\u0259lidirl\u0259r.<\/p>\n<p>Daha sonra layih\u0259nin eksperti Yusif S\u00fcleymanl\u0131 geni\u015f t\u0259qdimatla \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k i\u015ftirak\u00e7\u0131lara m\u00fcasir kibert\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r v\u0259 onlardan qorunma yollar\u0131 bar\u0259d\u0259 \u0259trafl\u0131 m\u0259lumat verib. T\u0259lim zaman\u0131 kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik anlay\u0131\u015f\u0131, e-po\u00e7t, SMS v\u0259 telefon z\u0259ngl\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n fi\u015finq h\u00fccumlar\u0131, z\u0259r\u0259rli proqram t\u0259minatlar\u0131n\u0131n n\u00f6vl\u0259ri (viruslar, ransomware, trojan v\u0259 spyware), g\u00fccl\u00fc \u015fifr\u0259l\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131 prinsipl\u0259ri, iki faktorlu autentifikasiya (2FA), ictimai Wi-Fi \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rinin yaratd\u0131\u011f\u0131 riskl\u0259r, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz davran\u0131\u015f v\u0259 \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n qorunmas\u0131 m\u00f6vzular\u0131 geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 izah olunub.<\/p>\n<p>\u0130nteraktiv formatda ke\u00e7iril\u0259n t\u0259lim zaman\u0131 real kiberinsidentl\u0259r \u0259sas\u0131nda n\u00fcmun\u0259l\u0259r t\u0259qdim edilib, i\u015ftirak\u00e7\u0131larla m\u00f6vzu \u0259traf\u0131nda m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131l\u0131b v\u0259 g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yatda t\u0259tbiq oluna bil\u0259c\u0259k t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik t\u0259dbirl\u0259ri bar\u0259d\u0259 praktiki t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r verilib. T\u0259dbirin sonunda i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n \u0259ld\u0259 etdikl\u0259ri bilikl\u0259rin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 test ke\u00e7irilib, onlar\u0131 maraqland\u0131ran suallar cavabland\u0131r\u0131l\u0131b v\u0259 t\u0259lim u\u011furla yekunla\u015f\u0131b.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, layih\u0259 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 d\u00f6rd maarifl\u0259ndirici t\u0259lim t\u0259\u015fkil olunub. T\u0259liml\u0259rd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif ya\u015f v\u0259 pe\u015f\u0259 qruplar\u0131n\u0131 t\u0259msil ed\u0259n i\u015ftirak\u00e7\u0131lar kibert\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rd\u0259n qorunma, kibergigiyena qaydalar\u0131 v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz internet istifad\u0259si sah\u0259sind\u0259 n\u0259z\u0259ri v\u0259 praktiki bilikl\u0259r \u0259ld\u0259 edibl\u0259r.<\/p>\n<p>H\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n maarifl\u0259ndirm\u0259 t\u0259dbirl\u0259ri v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n r\u0259q\u0259msal savadl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na, kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sah\u0259sind\u0259 bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz r\u0259q\u0259msal davran\u0131\u015f m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na m\u00fch\u00fcm t\u00f6hf\u0259 verib. Layih\u0259nin \u0259sas n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259n biri i\u015ftirak\u00e7\u0131larda kibert\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 d\u00fczg\u00fcn yana\u015fman\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik qaydalar\u0131na \u0259m\u0259l etm\u0259yin vacibliyinin t\u0259\u015fviq edilm\u0259si v\u0259 m\u00fcasir r\u0259q\u0259msal m\u00fchitd\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz davran\u0131\u015f v\u0259rdi\u015fl\u0259rinin inki\u015faf etdirilm\u0259si olub.<\/p>\n<div class=\"row\">\n<div class=\"col-lg-4 col-md-6 mb-4\"><a href=\"https:\/\/teleqraf.az\/storage\/2026\/07\/28\/photo7.jpg\" data-rel=\"penci-gallery-image-content\"  data-fancybox=\"gallery\"><img decoding=\"async\" class=\"gallery_img\" src=\"https:\/\/teleqraf.az\/storage\/2026\/07\/28\/photo7.jpg\" alt=\"Medial\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"col-lg-4 col-md-6 mb-4\"><a href=\"https:\/\/teleqraf.az\/storage\/2026\/07\/28\/photo12.jpg\" data-rel=\"penci-gallery-image-content\"  data-fancybox=\"gallery\"><img decoding=\"async\" class=\"gallery_img\" src=\"https:\/\/teleqraf.az\/storage\/2026\/07\/28\/photo12.jpg\" alt=\"Medial\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"col-lg-4 col-md-6 mb-4\"><a href=\"https:\/\/teleqraf.az\/storage\/2026\/07\/28\/photo4.jpg\" data-rel=\"penci-gallery-image-content\"  data-fancybox=\"gallery\"><img decoding=\"async\" class=\"gallery_img\" src=\"https:\/\/teleqraf.az\/storage\/2026\/07\/28\/photo4.jpg\" alt=\"Medial\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"col-lg-4 col-md-6 mb-4\"><a href=\"https:\/\/teleqraf.az\/storage\/2026\/07\/28\/photo11.jpg\" data-rel=\"penci-gallery-image-content\"  data-fancybox=\"gallery\"><img decoding=\"async\" class=\"gallery_img\" src=\"https:\/\/teleqraf.az\/storage\/2026\/07\/28\/photo11.jpg\" alt=\"Medial\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"col-lg-4 col-md-6 mb-4\"><a href=\"https:\/\/teleqraf.az\/storage\/2026\/07\/28\/photo10.jpg\" data-rel=\"penci-gallery-image-content\"  data-fancybox=\"gallery\"><img decoding=\"async\" class=\"gallery_img\" src=\"https:\/\/teleqraf.az\/storage\/2026\/07\/28\/photo10.jpg\" alt=\"Medial\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"col-lg-4 col-md-6 mb-4\"><a href=\"https:\/\/teleqraf.az\/storage\/2026\/07\/28\/photo5.jpg\" data-rel=\"penci-gallery-image-content\"  data-fancybox=\"gallery\"><img decoding=\"async\" class=\"gallery_img\" src=\"https:\/\/teleqraf.az\/storage\/2026\/07\/28\/photo5.jpg\" alt=\"Medial\" \/><\/a><\/div>\n<div class=\"col-lg-4 col-md-6 mb-4\"><a href=\"https:\/\/teleqraf.az\/storage\/2026\/07\/28\/photo3.jpg\" data-rel=\"penci-gallery-image-content\"  data-fancybox=\"gallery\"><img decoding=\"async\" class=\"gallery_img\" src=\"https:\/\/teleqraf.az\/storage\/2026\/07\/28\/photo3.jpg\" alt=\"Medial\" \/><\/a><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>23 iyul 2026-c\u0131 il tarixind\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qeyri-H\u00f6kum\u0259t T\u0259\u015fkilatlar\u0131na D\u00f6vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Agentliyinin maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n \u201cKibert\u0259hdidl\u0259r v\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259z h\u00fccumlardan qorunma \u00fczr\u0259 maarifl\u0259ndirm\u0259\u201d layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 yekun maarifl\u0259ndirici&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":251916,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[91],"tags":[],"class_list":["post-251915","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-olkeici"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/251915","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=251915"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/251915\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251916"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=251915"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=251915"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=251915"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}