{"id":245859,"date":"2026-07-01T09:00:24","date_gmt":"2026-07-01T05:00:24","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=245859","title":{"rendered":"Pi\u015fikl\u0259r h\u0259qiq\u0259t\u0259n \u00f6l\u00fcm\u00fc hiss edir v\u0259 \u00f6lm\u0259y\u0259 gedirl\u0259rmi?\u00a0"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bir &ccedil;ox pi\u015fik sahibl\u0259ri ev heyvanlar\u0131n\u0131n yax\u0131nla\u015fan &ouml;l&uuml;ml\u0259rini hiss etdikl\u0259rin\u0259 inan\u0131rlar. Guya onlar yaln\u0131z ba\u015fqalar\u0131n\u0131n deyil, h\u0259m d\u0259 &ouml;zl\u0259rinin yax\u0131nla\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 hiss edirl\u0259r v\u0259 q\u0259sd\u0259n evd\u0259n t\u0259k &ouml;lm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n &ccedil;\u0131x\u0131rlar. Bu g&ouml;z\u0259l \u0259fsan\u0259 n\u0259sild\u0259n-n\u0259sl\u0259 &ouml;t&uuml;r&uuml;l&uuml;r v\u0259 dem\u0259k olar ki, insan kimi s\u0259sl\u0259nir.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, lakin bioloqlar v\u0259 baytarlar buna f\u0259rqli bax\u0131rlar v\u0259 onlar\u0131n izahat\u0131 daha az romantikdir. M\u0259lum olur ki, pi\u015fikl\u0259rin &ouml;l&uuml;md\u0259n \u0259vv\u0259lki davran\u0131\u015f\u0131 tamamil\u0259 f\u0259rqli qanunlarla idar\u0259 olunur.<\/p>\n<p><strong>Pi\u015fik niy\u0259 x\u0259st\u0259 olanda gizl\u0259nir?<\/strong><br \/>\nX\u0259st\u0259 pi\u015fiyin gizl\u0259nm\u0259sinin \u0259sas s\u0259b\u0259bi &ouml;z&uuml;n&uuml;qoruma &uuml;&ccedil;&uuml;n q\u0259dim instinktdir. Pi\u015fikl\u0259r y\u0131rt\u0131c\u0131 olsalar da, t\u0259bi\u0259td\u0259 qida z\u0259ncirinin zirv\u0259sind\u0259 olmaqdan uzaqd\u0131rlar, buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 z\u0259ifl\u0259mi\u015f bir heyvan daha b&ouml;y&uuml;k y\u0131rt\u0131c\u0131lar v\u0259 ya r\u0259qibl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n asanl\u0131qla h&uuml;cuma m\u0259ruz qal\u0131r. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 x\u0259st\u0259 bir pi\u015fik diqq\u0259td\u0259n k\u0259narda qalma\u011fa &ccedil;al\u0131\u015f\u0131r, daha az h\u0259r\u0259k\u0259t edir, daha az s\u0259s &ccedil;\u0131xar\u0131r v\u0259 sakit bir k&uuml;ncd\u0259 gizl\u0259nir.<\/p>\n<p>\u0130kinci bir m\u0259qam da var: pi\u015fikl\u0259r &uuml;mumiyy\u0259tl\u0259 probleml\u0259ri m\u0259saf\u0259d\u0259n h\u0259ll edirl\u0259r. Ev pi\u015fikl\u0259rinin &ccedil;evik sosial qurulu\u015fu var, y\u0259ni insanlarla v\u0259 dig\u0259r pi\u015fikl\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259d\u0259 ola bilirl\u0259r, lakin vaxtlar\u0131n\u0131n &ccedil;ox hiss\u0259sini t\u0259k ke&ccedil;irirl\u0259r v\u0259 t\u0259k ov edirl\u0259r. Onlar &uuml;&ccedil;&uuml;n gizl\u0259nm\u0259k v\u0259 g&ouml;zl\u0259m\u0259k, itl\u0259r v\u0259 ya insanlar kimi k&ouml;m\u0259k ist\u0259m\u0259kd\u0259n daha t\u0259bii bir strategiyad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Pi\u015fik &ouml;ld&uuml;y&uuml;n&uuml; anlay\u0131rm\u0131?<\/strong><br \/>\nPi\u015fik &ouml;l&uuml;m&uuml;n&uuml;n yax\u0131nla\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildiyi v\u0259 &ccedil;\u0131xd\u0131\u011f\u0131 z\u0259rif n\u0259z\u0259riyy\u0259 elmi c\u0259h\u0259td\u0259n s&uuml;but olunmay\u0131b. Pi\u015fikl\u0259rin &ouml;l&uuml;m&uuml; bir abstraksiya kimi q\u0259bul etdiyin\u0259 dair he&ccedil; bir d\u0259lil yoxdur, y\u0259ni onlar &quot;Tezlikl\u0259 &ouml;l\u0259c\u0259y\u0259m, ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 &ccedil;\u0131x\u0131b ged\u0259c\u0259y\u0259m&quot; dey\u0259 d&uuml;\u015f&uuml;nm&uuml;rl\u0259r. Lakin onlar fiziki d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin: a\u011fr\u0131, z\u0259iflik, &uuml;r\u0259kbulanma, qorxu, g&uuml;c itkisi, &ccedil;a\u015fq\u0131nl\u0131\u011f\u0131n k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 f\u0259rqind\u0259dirl\u0259r. M\u0259hz buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 onlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131 d\u0259yi\u015fir v\u0259 onlar gizl\u0259nir, s&uuml;stl\u0259\u015fir, i\u015ftahlar\u0131n\u0131 itirir v\u0259 ya \u0259ksin\u0259, bird\u0259n daha mehriban olurlar.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, &quot;pi\u015fik &ouml;lm\u0259y\u0259 burax\u0131ld\u0131&quot; ifad\u0259si z\u0259rif, lakin qeyri-d\u0259qiqdir. Pi\u015fiyin &ouml;z&uuml;n&uuml; h\u0259ssas hiss etdiyini v\u0259 he&ccedil; kimin onu narahat etm\u0259diyi bir yer tapd\u0131\u011f\u0131n\u0131 dem\u0259k daha do\u011frudur. \u018fg\u0259r x\u0259st\u0259lik a\u011f\u0131rd\u0131rsa, o, orada &ouml;l\u0259 bil\u0259r, &ccedil;&uuml;nki o, vidala\u015fmaq q\u0259rar\u0131na g\u0259ldiyi &uuml;&ccedil;&uuml;n deyil, b\u0259d\u0259ni art\u0131q &ouml;hd\u0259sind\u0259n g\u0259l\u0259 bilm\u0259diyi &uuml;&ccedil;&uuml;n.<\/p>\n<p><strong>Niy\u0259 pi\u015fikl\u0259r t\u0259k &ouml;l&uuml;r?<\/strong><br \/>\nPi\u015fik x\u0259st\u0259 olanda, o, tez-tez qucaqla\u015fmaq \u0259v\u0259zin\u0259 s&uuml;kut, n\u0259zar\u0259t v\u0259 t\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik t\u0259l\u0259b edir. X\u0259st\u0259 heyvan i\u015f\u0131\u011fa, s\u0259s-k&uuml;y\u0259, toxunu\u015fa, u\u015faqlara, dig\u0259r ev heyvanlar\u0131na, da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lara v\u0259 daha pis g&ouml;t&uuml;r&uuml;lm\u0259k c\u0259hdl\u0259rin\u0259 d&ouml;z&uuml;r. H\u0259tta bu anda sevimli sahibi bel\u0259 xilaskar kimi deyil, laz\u0131ms\u0131z stress m\u0259nb\u0259yi kimi q\u0259bul edil\u0259 bil\u0259r: \u0259ll\u0259ri h\u0259r\u0259k\u0259t edir, a\u011fr\u0131yan yer\u0259 toxunur, d\u0259rman verm\u0259y\u0259 &ccedil;al\u0131\u015f\u0131r v\u0259 ya pi\u015fiyi da\u015f\u0131y\u0131c\u0131ya qoyur.<\/p>\n<p>Pi\u015fikl\u0259rd\u0259 a\u011fr\u0131 \u0259lam\u0259tl\u0259ri inc\u0259dir: heyvan daha &ccedil;ox yat\u0131r, &ccedil;arpay\u0131n\u0131n alt\u0131nda v\u0259 ya \u015fkafda gizl\u0259nir, daha az h\u0259r\u0259k\u0259t edir, daha az yeyir, &ouml;z&uuml;n&uuml; d&uuml;zg&uuml;n t\u0259mizl\u0259m\u0259yi dayand\u0131r\u0131r, \u0259yilmi\u015f oturur v\u0259 s\u0131\u011fallamaqdan &ccedil;\u0259kinir. Bel\u0259likl\u0259, burada t\u0259nhal\u0131q sahibin\u0259 olan sevginin s&uuml;butu deyil. Bu, pi\u015fiyin t\u0259hl&uuml;k\u0259ni azaltmaq yoludur v\u0259 prinsip\u0259 \u0259saslan\u0131r: M\u0259n z\u0259if\u0259m, m\u0259ni g&ouml;rm\u0259k olmaz, m\u0259n\u0259 toxunmaq olmaz.&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Ev pi\u015fikl\u0259ri niy\u0259 &ouml;lm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l gizl\u0259nir<\/strong><br \/>\nG&ouml;r&uuml;n&uuml;r ki, ev pi\u015fiyi b&uuml;t&uuml;n &ouml;mr&uuml;n&uuml; m\u0259nzild\u0259 ke&ccedil;irib v\u0259 he&ccedil; vaxt y\u0131rt\u0131c\u0131 g&ouml;rm\u0259yib. Lakin q\u0259dim proqramla\u015fd\u0131rma he&ccedil; vaxt yox olmur. X\u0259st\u0259l\u0259n\u0259nd\u0259 bel\u0259 pi\u015fik m&uuml;xt\u0259lif yerl\u0259rd\u0259 gizl\u0259nir:<br \/>\nyata\u011f\u0131n alt\u0131nda, divan\u0131n arxas\u0131nda v\u0259 ya \u015fkafda;<br \/>\nqutuda, vanna ota\u011f\u0131nda, paltaryuyan ma\u015f\u0131n\u0131n arxas\u0131nda;<br \/>\nbalkonda v\u0259 ya qaranl\u0131q k&uuml;ncd\u0259;<br \/>\nh\u0259y\u0259td\u0259ki ma\u015f\u0131n\u0131n alt\u0131nda, zirz\u0259mid\u0259, t&ouml;vl\u0259d\u0259 v\u0259 ya giri\u015fd\u0259.<\/p>\n<p>M&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259r pi\u015fikl\u0259rin &ouml;lm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n qa&ccedil;mas\u0131 mifini ayr\u0131ca m&uuml;zakir\u0259 ed\u0259r\u0259k, x\u0259st\u0259 pi\u015fikl\u0259rin ad\u0259t\u0259n uzaq g\u0259zm\u0259dikl\u0259rini &#8211; \u0259n yax\u0131n sakit, t\u0259hl&uuml;k\u0259siz yeri axtard\u0131qlar\u0131n\u0131 vur\u011fulay\u0131rlar. \u018fg\u0259r pi\u015fik yem\u0259k, i&ccedil;m\u0259k v\u0259 ya ev\u0259 qay\u0131tmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n &ccedil;ox z\u0259ifdirs\u0259, orada &ouml;l\u0259 bil\u0259r.<br \/>\nBu, x&uuml;susil\u0259 k&uuml;&ccedil;\u0259 pi\u015fikl\u0259rind\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 &ccedil;arp\u0131r: heyvan h\u0259mi\u015f\u0259ki kimi &ccedil;&ouml;l\u0259 &ccedil;\u0131xd\u0131, &ouml;z&uuml;n&uuml; daha pis hiss etdi, gizl\u0259ndi v\u0259 &ccedil;\u0131xa v\u0259 ya geri qay\u0131da bilm\u0259di. Sahibi pi\u015fiyin q\u0259sd\u0259n getdiyini d&uuml;\u015f&uuml;n\u0259 bil\u0259r, amma \u0259slind\u0259 &ccedil;ox yax\u0131n ola bil\u0259r: eyvan\u0131n alt\u0131nda, zirz\u0259mid\u0259, qaraj\u0131n alt\u0131nda, qon\u015funun evind\u0259 v\u0259 ya kolluqlarda.<br \/>\nPi\u015fiyin gizl\u0259nm\u0259sin\u0259 hans\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259r s\u0259b\u0259b olur?<br \/>\n&Ouml;z-&ouml;zl&uuml;y&uuml;nd\u0259 gizl\u0259nm\u0259 diaqnoz deyil. Bu, pi\u015fiyin &ouml;z&uuml;n&uuml; x\u0259st\u0259, qorxmu\u015f v\u0259 ya x\u0259st\u0259 hiss etm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olan dem\u0259k olar ki, h\u0259r hans\u0131 bir v\u0259ziyy\u0259tin simptomu ola bil\u0259r. Buraya x\u0259sar\u0259tl\u0259r, z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259, infeksiyalar, b&ouml;yr\u0259k probleml\u0259ri, b&ouml;yr\u0259k da\u015flar\u0131, \u015fi\u015fl\u0259r, di\u015f a\u011fr\u0131lar\u0131, artrit, &uuml;r\u0259k &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131, a\u011f\u0131r z\u0259iflik, susuzla\u015fma, &uuml;r\u0259kbulanma v\u0259 y&uuml;ks\u0259k q\u0131zd\u0131rma daxildir.<br \/>\nBu, x&uuml;susil\u0259 ya\u015fl\u0131 pi\u015fikl\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n do\u011frudur. Ya\u015fl\u0131 pi\u015fikl\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259ri gizl\u0259tm\u0259kd\u0259 ustad\u0131rlar v\u0259 ciddi bir problem v\u0259ziyy\u0259t ir\u0259lil\u0259y\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r uzun m&uuml;dd\u0259t a&ccedil;\u0131q-a\u015fkar \u0259lam\u0259tl\u0259r g&ouml;st\u0259rm\u0259y\u0259 bil\u0259r. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259, bir pi\u015fik q\u0259fild\u0259n gizl\u0259nm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131rsa, bu, onun xarakterinin pisl\u0259\u015fm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 deyil &#8211; bu, bir \u015feyin s\u0259hv oldu\u011funu g&ouml;st\u0259r\u0259n ilk n\u0259z\u0259r\u0259 &ccedil;arpan \u0259lam\u0259t ola bil\u0259r. Bel\u0259likl\u0259, m\u0259lum olur ki, pi\u015fikl\u0259r &ouml;l&uuml;md\u0259n \u0259vv\u0259l getmirl\u0259r v\u0259 ya gizl\u0259nirl\u0259r, &ccedil;&uuml;nki onlar z\u0259rifc\u0259 &ouml;lm\u0259k, sahibl\u0259rini incitm\u0259kd\u0259n &ccedil;\u0259kinm\u0259k v\u0259 ya &ouml;z yollar\u0131 il\u0259 vidala\u015fmaq ist\u0259mirl\u0259r. \u018fn &ccedil;ox ehtimal olunan izahat daha sad\u0259 v\u0259 daha d&uuml;r&uuml;std&uuml;r: pi\u015fik z\u0259ifliyi, a\u011fr\u0131n\u0131 v\u0259 ya qorxunu hiss edir v\u0259 q\u0259dim t\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik rejimini aktivl\u0259\u015fdirir. B\u0259z\u0259n bu, onun h\u0259yat\u0131n\u0131 xilas edir. B\u0259z\u0259n is\u0259, x\u0259st\u0259lik art\u0131q &ccedil;ox a\u011f\u0131rd\u0131rsa, sahibi yaln\u0131z sonu g&ouml;r&uuml;r v\u0259 xat\u0131rlay\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bir &ccedil;ox pi\u015fik sahibl\u0259ri ev heyvanlar\u0131n\u0131n yax\u0131nla\u015fan &ouml;l&uuml;ml\u0259rini hiss etdikl\u0259rin\u0259 inan\u0131rlar. Guya onlar yaln\u0131z ba\u015fqalar\u0131n\u0131n deyil, h\u0259m d\u0259 &ouml;zl\u0259rinin yax\u0131nla\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 hiss edirl\u0259r v\u0259 q\u0259sd\u0259n evd\u0259n t\u0259k &ouml;lm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n &ccedil;\u0131x\u0131rlar. Bu&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-245859","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/245859","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=245859"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/245859\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=245859"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=245859"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=245859"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}