{"id":245855,"date":"2026-07-01T06:39:38","date_gmt":"2026-07-01T02:39:38","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=245855","title":{"rendered":"Z\u0259h\u0259rli v\u0259 \u00f6l\u00fcmc\u00fcld\u00fcr- Hans\u0131 qidalar \u00e7iy yeyilm\u0259m\u0259lidir?"},"content":{"rendered":"<p><strong>B\u0259zi qidalar &ccedil;iy yeyildikd\u0259 b\u0259d\u0259n &uuml;&ccedil;&uuml;n ciddi riskl\u0259r yarad\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, qida alimi Donald W. \u015eaffner, &ldquo;eatingwell&rdquo;\u0259 izah edir ki, b\u0259zi &ccedil;iy qidalar, bi\u015firm\u0259 prosesi zaman\u0131 m\u0259hv olan v\u0259 ya t\u0259sirsiz hala g\u0259l\u0259n patogenl\u0259rin v\u0259 ya toksinl\u0259rin potensial m&ouml;vcudlu\u011fu s\u0259b\u0259bind\u0259n insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilmi\u015f risk yarad\u0131r.<br \/>\nQida z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259si riskind\u0259n qa&ccedil;\u0131nmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n istehlakdan \u0259vv\u0259l bi\u015firilm\u0259li v\u0259 ya pasteriz\u0259 edilm\u0259li olan be\u015f &uuml;mumi qida.<\/p>\n<p>Pasteriz\u0259 olunmam\u0131\u015f s&uuml;d<br \/>\n&Ccedil;iy s&uuml;d istehlak\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259li qida z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259sinin ba\u015f verm\u0259si s\u0259b\u0259bind\u0259n aktual m&ouml;vzuya &ccedil;evrilib. Pasteriz\u0259 olunmam\u0131\u015f s&uuml;d istehlak\u0131, x&uuml;susil\u0259 u\u015faqlar, ya\u015fl\u0131lar, hamil\u0259 qad\u0131nlar v\u0259 z\u0259ifl\u0259mi\u015f immunitet sistemi olanlar &uuml;&ccedil;&uuml;n risklidir.<\/p>\n<p>Yar\u0131 &ccedil;iy mal \u0259ti<br \/>\nM&uuml;\u0259yy\u0259n qidalar\u0131n, x&uuml;sus\u0259n d\u0259 az bi\u015fmi\u015f \u0259tin istehlak\u0131 qida z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259si riskini art\u0131ra bil\u0259r. Bir &ccedil;ox insan burgerl\u0259rini orta d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 bi\u015fmi\u015f \u015f\u0259kild\u0259 yem\u0259yi &uuml;st&uuml;n tutsa da, bu x\u0259b\u0259rdarl\u0131q bir s\u0259b\u0259bd\u0259n m&ouml;vcuddur. Nadir v\u0259 ya az bi\u015fmi\u015f qiym\u0259 mal \u0259ti istehlak\u0131 qida z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259sinin ba\u015f verm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olma\u011fa davam edir.<\/p>\n<p>Mal \u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 narahatl\u0131q do\u011furan \u0259sas patogen E. coli O157:H7-dir v\u0259 h\u0259tta az miqdarda olsa bel\u0259, u\u015faqlar, immuniteti z\u0259if olanlar v\u0259 ya\u015fl\u0131lar kimi h\u0259ssas qruplarda ciddi x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 v\u0259 ya &ouml;l&uuml;m\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Bu riskd\u0259n qa&ccedil;\u0131nmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n yaln\u0131z \u0259n az\u0131 71&deg;C (165&deg;F) daxili temperatura q\u0259d\u0259r q\u0131zd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f mal \u0259ti istifad\u0259 edin ki, bu da bu xo\u015fag\u0259lm\u0259z b&ouml;c\u0259yi &ouml;ld&uuml;rm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n kifay\u0259t q\u0259d\u0259r istidir.<\/p>\n<p>Lobya<br \/>\nM&uuml;\u0259yy\u0259n n&ouml;v qurudulmu\u015f lobya istehlak edildikd\u0259 sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259c\u0259k, lakin kifay\u0259t q\u0259d\u0259r istilikl\u0259 t\u0259sirsiz hala g\u0259tiril\u0259n t\u0259bii birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r ehtiva edir. \u015eaffner deyir ki, bu lobyalarda fitohemaql&uuml;tinin adlanan z\u0259h\u0259rli kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259r var.<\/p>\n<p>Q\u0131rm\u0131z\u0131 b&ouml;yr\u0259k lobyalar\u0131nda y&uuml;ks\u0259k konsentrasiyal\u0131 fitohemaql&uuml;tinin v\u0259 ya PHA var ki, bu da istehlakdan bir ne&ccedil;\u0259 saat sonra, h\u0259tta az miqdarda &#8211; d&ouml;rd az bi\u015fmi\u015f lobya q\u0259d\u0259r &#8211; m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq v\u0259 ciddi b&ouml;yr\u0259k probleml\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>Lobyalar\u0131n az bi\u015fm\u0259m\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n onlar\u0131n 100&deg;C (212&deg;F) temperaturda \u0259n az\u0131 10 d\u0259qiq\u0259 bi\u015firildiyind\u0259n \u0259min olun ki, bu da PHA-n\u0131 deaktiv edir. Bu, paxlalar\u0131 sobada bi\u015fir\u0259rk\u0259n asanl\u0131qla \u0259ld\u0259 edilir, lakin yaln\u0131z 74&deg;C-y\u0259 (168&deg;F) &ccedil;ata bil\u0259n yava\u015f bi\u015firicid\u0259n istifad\u0259 etm\u0259k \u0259lav\u0259 add\u0131mlar t\u0259l\u0259b edir.<\/p>\n<p>\u015eitake v\u0259 morel g&ouml;b\u0259l\u0259kl\u0259ri<br \/>\nBir &ccedil;ox v\u0259h\u015fi g&ouml;b\u0259l\u0259k n&ouml;v&uuml; insanlar &uuml;&ccedil;&uuml;n z\u0259h\u0259rlidir v\u0259 he&ccedil; bir halda istehlak edilm\u0259m\u0259lidir. B\u0259zi \u0259kin v\u0259 bec\u0259ril\u0259n g&ouml;b\u0259l\u0259kl\u0259r z\u0259h\u0259rli deyil v\u0259 problemsiz &ccedil;iy yeyil\u0259 bil\u0259r, lakin dig\u0259rl\u0259ri, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n \u015fiitake v\u0259 morel g&ouml;b\u0259l\u0259kl\u0259rinin, az bi\u015fmi\u015f v\u0259 ya az bi\u015fmi\u015f halda qida yolu il\u0259 ke&ccedil;\u0259n x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b oldu\u011fu a\u015fkar edilmi\u015fdir.<br \/>\n\u015eaffner deyir ki, bir ne&ccedil;\u0259 halda &ccedil;iy v\u0259 ya az bi\u015fmi\u015f \u0259sl morel yem\u0259k m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq v\u0259 nevroloji simptomlara s\u0259b\u0259b olub, x\u0259st\u0259xanaya yerl\u0259\u015fdirilm\u0259y\u0259 v\u0259 h\u0259tta &ouml;l&uuml;m\u0259 s\u0259b\u0259b olub.<br \/>\n&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u0259zi qidalar &ccedil;iy yeyildikd\u0259 b\u0259d\u0259n &uuml;&ccedil;&uuml;n ciddi riskl\u0259r yarad\u0131r. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, qida alimi Donald W. \u015eaffner, &ldquo;eatingwell&rdquo;\u0259 izah edir ki, b\u0259zi &ccedil;iy qidalar, bi\u015firm\u0259 prosesi zaman\u0131 m\u0259hv olan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-245855","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/245855","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=245855"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/245855\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=245855"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=245855"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=245855"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}