{"id":245085,"date":"2026-06-12T07:06:33","date_gmt":"2026-06-12T03:06:33","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=245085","title":{"rendered":"D\u00f6ym\u0259 g\u00f6z iltihab\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r"},"content":{"rendered":"<p><strong>Nelise Pretorius adl\u0131 avstraliyal\u0131 qad\u0131n \u0259vv\u0259lc\u0259 bir g&ouml;z&uuml;nd\u0259, sonra dig\u0259r g&ouml;z&uuml;nd\u0259 g&ouml;rm\u0259 qabiliyy\u0259tinin pisl\u0259\u015fdiyini hiss etdi. H\u0259kiml\u0259r bunun sad\u0259 konyunktivit oldu\u011funu d&uuml;\u015f&uuml;nd&uuml;l\u0259r, amma testl\u0259r bunun \u0259ksini g&ouml;st\u0259rdi. Problemin m\u0259nb\u0259yi bir ne&ccedil;\u0259 il \u0259vv\u0259l k&uuml;r\u0259yind\u0259 edilmi\u015f bir d&ouml;ym\u0259 idi. Bu, absurd s\u0259sl\u0259nir, amma bunun arxas\u0131nda h\u0259l\u0259 tam ba\u015fa d&uuml;\u015f&uuml;lm\u0259mi\u015f ayd\u0131n bir mexanizm var. D&ouml;ym\u0259l\u0259rin immun sistemimiz\u0259 d\u0259h\u015f\u0259tli bir \u015fey etm\u0259si ola bil\u0259rmi?<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, Avstraliyadak\u0131 m&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259r x\u0259st\u0259l\u0259rini m&uuml;qayis\u0259 etm\u0259y\u0259 ba\u015flayanda, s&ouml;zd\u0259 d&ouml;ym\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259li &uuml;veitin 40 hal\u0131n\u0131 t\u0259svir etdil\u0259r. V\u0259 burada \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 hiss deyil, d\u0259ri alt\u0131ndak\u0131 piqmentin g&ouml;z\u0259 nec\u0259 &ccedil;ata bil\u0259c\u0259yini v\u0259 bunun b\u0259z\u0259n g&ouml;rm\u0259 itkisin\u0259 s\u0259b\u0259b olmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bini anlamaqd\u0131r.<\/p>\n<p>Sad\u0259 dill\u0259 des\u0259k, &uuml;veit n\u0259dir<br \/>\n&Uuml;veit g&ouml;z&uuml;n damar membran\u0131n\u0131n iltihab\u0131d\u0131r. Ba\u015fa d&uuml;\u015fm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n g&ouml;z&uuml; kamera kimi d&uuml;\u015f&uuml;n\u0259 bil\u0259rsiniz. Onun \u015f\u0259ffaf &ouml;n hiss\u0259si, arxas\u0131nda torlu qi\u015fa v\u0259 aralar\u0131nda g&ouml;z&uuml; qidaland\u0131ran v\u0259 i\u015f\u0131\u011f\u0131 t\u0259nziml\u0259y\u0259n damar t\u0259b\u0259q\u0259si var. Bu t\u0259b\u0259q\u0259 iltihabland\u0131qda, uveit yaran\u0131r.<\/p>\n<p>Problem ondad\u0131r ki, simptomlar asanl\u0131qla z\u0259r\u0259rsiz bir \u015feyl\u0259 s\u0259hv sal\u0131n\u0131r. Uveitin simptomlar\u0131na bulan\u0131q g&ouml;rm\u0259, a\u011fr\u0131, q\u0131zart\u0131 v\u0259 i\u015f\u0131\u011fa h\u0259ssasl\u0131q daxildir. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 Nelise h\u0259kiml\u0259ri \u0259vv\u0259lc\u0259 simptomlar ox\u015far oldu\u011fundan konyunktivitd\u0259n \u015f&uuml;bh\u0259l\u0259ndil\u0259r. Lakin uveit m&uuml;alic\u0259 olunmazsa, iltihab qlaukomaya ke&ccedil;\u0259 bil\u0259r v\u0259 ya geri d&ouml;nm\u0259z g&ouml;rm\u0259 itkisin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>\u018fsas m\u0259s\u0259l\u0259 odur ki, bu halda iltihab g&ouml;z&uuml;n &ouml;z&uuml;nd\u0259ki infeksiyadan qaynaqlanm\u0131r. M\u0259nb\u0259 ba\u015fqa yerd\u0259, d&ouml;ym\u0259 m&uuml;r\u0259kk\u0259bi hiss\u0259cikl\u0259rinin yerl\u0259\u015fdiyi d\u0259rid\u0259dir. T\u0259f\u0259rr&uuml;atlar elmi jurnal olan Klinik v\u0259 Eksperimental Oftalmologiyada t\u0259svir edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>D&ouml;ym\u0259 g&ouml;z iltihab\u0131na nec\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r<br \/>\nBu hekay\u0259nin \u0259n q\u0259rib\u0259 t\u0259r\u0259fi s\u0259b\u0259b v\u0259 n\u0259tic\u0259 aras\u0131ndak\u0131 m\u0259saf\u0259dir: d&ouml;ym\u0259 arxadad\u0131r, lakin g&ouml;zl\u0259r t\u0259sirl\u0259nir. Aliml\u0259r immun reaksiyas\u0131ndan \u015f&uuml;bh\u0259l\u0259nirl\u0259r. B\u0259d\u0259n piqmenti yad bir madd\u0259 kimi q\u0259bul edir v\u0259 onunla m&uuml;bariz\u0259 aparma\u011fa ba\u015flay\u0131r, lakin n\u0259d\u0259ns\u0259 g&ouml;z toxumas\u0131 da t\u0259sirl\u0259nir.<\/p>\n<p>Ox\u015far x\u0259st\u0259likl\u0259r bir ipucu verir. Mikroskop alt\u0131nda iltihabl\u0131 d&ouml;ym\u0259, immun h&uuml;ceyr\u0259l\u0259rinin a\u011fciy\u0259rl\u0259r v\u0259 d\u0259ri kimi m&uuml;xt\u0259lif orqanlarda topland\u0131\u011f\u0131 sarkoidozla dem\u0259k olar ki, eyni g&ouml;r&uuml;n&uuml;r. Ba\u015fqa s&ouml;zl\u0259, b\u0259d\u0259n m&uuml;r\u0259kk\u0259b\u0259 b\u0259zi autoimmun x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259ki kimi eyni \u015f\u0259kild\u0259 reaksiya verir.&nbsp;<\/p>\n<p>\u0130mmunitet sistemi d&ouml;ym\u0259l\u0259r\u0259 nec\u0259 reaksiya verir<br \/>\nD&ouml;ym\u0259 ustas\u0131 m&uuml;r\u0259kk\u0259b hiss\u0259cikl\u0259rini d\u0259rinin d\u0259rin t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259rin\u0259 yeritdikd\u0259. Bu hiss\u0259cikl\u0259r b\u0259d\u0259nin tamamil\u0259 aradan qald\u0131ra bilm\u0259m\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n &ccedil;ox b&ouml;y&uuml;kd&uuml;r, buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 ill\u0259rl\u0259 orada qal\u0131rlar. D&ouml;ym\u0259l\u0259rin bu q\u0259d\u0259r uzun m&uuml;dd\u0259t qalmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bi budur: immun h&uuml;ceyr\u0259l\u0259ri s&ouml;z&uuml;n \u0259sl m\u0259nas\u0131nda piqmenti \u0259hat\u0259 edir, lakin onu &ccedil;\u0131xara bilmirl\u0259r.<\/p>\n<p>\u018fks\u0259r insanlar &uuml;&ccedil;&uuml;n bu, burada bitir: m&uuml;r\u0259kk\u0259b toxunulmaz qal\u0131r v\u0259 he&ccedil; bir z\u0259r\u0259r vermir. Lakin b\u0259zi insanlarda immun sistemi f\u0259rqli reaksiya verir. Qara d&ouml;ym\u0259 m&uuml;r\u0259kk\u0259bi \u0259n &ccedil;ox yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r, b\u0259zi hallarda is\u0259 problem q\u0131rm\u0131z\u0131 v\u0259 &ccedil;\u0259hray\u0131 m&uuml;r\u0259kk\u0259bl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir.<\/p>\n<p>B\u0259zi insanlar\u0131n d&ouml;ym\u0259l\u0259r\u0259 reaksiya verdiyi, dig\u0259rl\u0259rinin is\u0259 reaksiya verm\u0259diyi h\u0259l\u0259 d\u0259 ayd\u0131n deyil. Aliml\u0259r ehtiyatla iki m&uuml;mk&uuml;n amil\u0259 i\u015far\u0259 edirl\u0259r:<br \/>\ninsan immun sistemi olan genetik meyl;<br \/>\norqanizmd\u0259 ya\u015fayan mikrobiom v\u0259 ya bakteriyalar immun reaksiyas\u0131na t\u0259sir g&ouml;st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<br \/>\nVur\u011fulamaq vacibdir ki, bunlar h\u0259l\u0259 d\u0259 ilkin f\u0259rziyy\u0259l\u0259rdir, s&uuml;but olunmu\u015f s\u0259b\u0259bl\u0259r deyil. M\u0259s\u0259l\u0259ni daha da m&uuml;r\u0259kk\u0259bl\u0259\u015fdir\u0259n odur ki, bir &ccedil;ox d&ouml;ym\u0259 xaricd\u0259 edilir v\u0259 bu da m&uuml;r\u0259kk\u0259bl\u0259rin d\u0259qiq kimy\u0259vi t\u0259rkibini izl\u0259m\u0259yi faktiki olaraq qeyri-m&uuml;mk&uuml;n edir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nelise Pretorius adl\u0131 avstraliyal\u0131 qad\u0131n \u0259vv\u0259lc\u0259 bir g&ouml;z&uuml;nd\u0259, sonra dig\u0259r g&ouml;z&uuml;nd\u0259 g&ouml;rm\u0259 qabiliyy\u0259tinin pisl\u0259\u015fdiyini hiss etdi. H\u0259kiml\u0259r bunun sad\u0259 konyunktivit oldu\u011funu d&uuml;\u015f&uuml;nd&uuml;l\u0259r, amma testl\u0259r bunun \u0259ksini g&ouml;st\u0259rdi. Problemin m\u0259nb\u0259yi bir&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-245085","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/245085","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=245085"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/245085\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=245085"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=245085"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=245085"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}