{"id":245015,"date":"2026-06-11T10:20:42","date_gmt":"2026-06-11T06:20:42","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=245015","title":{"rendered":"D\u00fcnyada do\u011fum nisb\u0259ti azal\u0131r"},"content":{"rendered":"<p><strong>C\u0259mi bir ne&ccedil;\u0259 onillik \u0259vv\u0259l b&ouml;y&uuml;k ail\u0259l\u0259r norma hesab olunurdu v\u0259 u\u015faq sahibi olmaq yetkinliyin dem\u0259k olar ki, z\u0259ruri m\u0259rh\u0259l\u0259si idi. Bu g&uuml;n m\u0259nz\u0259r\u0259 f\u0259rqlidir: insanlar daha gec u\u015faq sahibi olur, ail\u0259l\u0259rini daha \u015f&uuml;urlu \u015f\u0259kild\u0259 planla\u015fd\u0131r\u0131r v\u0259 b\u0259zil\u0259ri &uuml;mumiyy\u0259tl\u0259 u\u015faq sahibi olmama\u011f\u0131 se&ccedil;irl\u0259r.&nbsp;<br \/>\nD&uuml;nya b&ouml;y&uuml;k demoqrafik transformasiya ya\u015fay\u0131r. Do\u011fum nisb\u0259tl\u0259rinin azalmas\u0131 \u0259ks\u0259r inki\u015faf etmi\u015f &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259 m&uuml;\u015fahid\u0259 olunur.&nbsp;<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, lakin, The New York Times q\u0259zetinin x\u0259b\u0259r verdiyi kimi, bu fenomen tez-tez q\u0131z\u011f\u0131n ictimai m&uuml;zakir\u0259l\u0259rin m&ouml;vzusuna &ccedil;evrilir.<\/p>\n<p>\u018fn &ccedil;ox yay\u0131lm\u0131\u015f n\u0259z\u0259riyy\u0259l\u0259rd\u0259n biri sad\u0259dir: qad\u0131nlar t\u0259hsil\u0259 v\u0259 karyeraya h\u0259ddind\u0259n art\u0131q diqq\u0259t yetiribl\u0259r, buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 daha az u\u015faq sahibi olurlar. Lakin statistikaya daha yax\u0131ndan baxd\u0131qda daha m&uuml;r\u0259kk\u0259b bir m\u0259nz\u0259r\u0259 ortaya &ccedil;\u0131x\u0131r.<\/p>\n<p>M&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259r getdikc\u0259 m&uuml;asir valideynlik q\u0259rarlar\u0131n\u0131n yaln\u0131z qad\u0131nlarla ba\u011fl\u0131 deyil, h\u0259m d\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259rd\u0259, t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131qda, iqtisadiyyatda v\u0259 h\u0259yat keyfiyy\u0259ti qavray\u0131\u015f\u0131nda d\u0259rin d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu s&ouml;yl\u0259yirl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>&nbsp;Do\u011fum nisb\u0259ti niy\u0259 azal\u0131r<\/strong><br \/>\nSon onillikl\u0259rd\u0259 &uuml;mumi do\u011fum nisb\u0259tinin azalmas\u0131n\u0131n \u0259sas amill\u0259rind\u0259n biri yeniyetm\u0259 hamil\u0259likl\u0259rinin k\u0259skin azalmas\u0131d\u0131r. Eyni zamanda, bir &ccedil;ox &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259 30-40 ya\u015flar\u0131nda qad\u0131nlar aras\u0131nda do\u011fum nisb\u0259ti artmaqdad\u0131r. Bu, u\u015faq sahibi olmaqdan imtina etm\u0259yi deyil, \u0259ksin\u0259, t\u0259xir\u0259 salma\u011f\u0131 g&ouml;st\u0259rir.<\/p>\n<p>T\u0259hsil, maliyy\u0259 sabitliyi v\u0259 uy\u011fun bir t\u0259r\u0259fda\u015f tapmaq v\u0259 u\u015faq sahibi olmadan \u0259vv\u0259l karyera qurmaq ist\u0259yi m&uuml;asir n\u0259sil &uuml;&ccedil;&uuml;n m&uuml;\u0259yy\u0259n prioritetl\u0259r\u0259 &ccedil;evrilib. Valideynliyin orta ya\u015f\u0131 artsa da, bu, avtomatik olaraq u\u015faq sahibi olmaq ist\u0259yinin olmamas\u0131 dem\u0259k deyil.<\/p>\n<p><strong>Karyera \u0259sas s\u0259b\u0259b deyil<\/strong><br \/>\nQad\u0131nlar\u0131n pe\u015f\u0259kar ambisiyalar\u0131n\u0131n ail\u0259l\u0259ri m\u0259hv etm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259\u015fhur mif getdikc\u0259 faktlarla daha az d\u0259st\u0259kl\u0259nir. \u018fksin\u0259, ali t\u0259hsilli bir &ccedil;ox qad\u0131n i\u015fi v\u0259 anal\u0131\u011f\u0131 u\u011furla birl\u0259\u015fdirir. &Uuml;st\u0259lik, iqtisadi m&uuml;st\u0259qillik tez-tez u\u015faq sahibi olmaq v\u0259 b&ouml;y&uuml;tm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259lav\u0259 \u015f\u0259rait yarad\u0131r.<\/p>\n<p>M&uuml;asir reall\u0131q &ccedil;oxdan ail\u0259 v\u0259 karyera aras\u0131nda se&ccedil;im etm\u0259k hekay\u0259si olmaqdan &ccedil;\u0131x\u0131b. \u018fks\u0259r g\u0259ncl\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n sual h\u0259yat keyfiyy\u0259tind\u0259n &ouml;d&uuml;n verm\u0259d\u0259n h\u0259r ikisini nec\u0259 birl\u0259\u015fdirm\u0259kdir. Yeni n\u0259sil valideynl\u0259r varl\u0131q ist\u0259yir.<\/p>\n<p>Son ill\u0259rin \u0259n maraql\u0131 tendensiyalar\u0131ndan biri ki\u015fil\u0259rin atal\u0131\u011fa m&uuml;nasib\u0259tinin d\u0259yi\u015fm\u0259sidir. M&uuml;asir atalar \u0259vv\u0259lki n\u0259sill\u0259r\u0259 nisb\u0259t\u0259n u\u015faqlar\u0131 il\u0259 xeyli &ccedil;ox vaxt ke&ccedil;irirl\u0259r. Onlar daha &ccedil;ox g&uuml;nd\u0259lik qay\u011f\u0131, ev i\u015fl\u0259ri v\u0259 valideynlik il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olurlar.<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259, ail\u0259 modeli t\u0259dric\u0259n &quot;biri qazan\u0131r, dig\u0259ri b&ouml;y&uuml;d&uuml;r&quot; prinsipind\u0259n m\u0259suliyy\u0259tin h\u0259r iki valideyn aras\u0131nda b&ouml;l&uuml;\u015fd&uuml;r&uuml;ld&uuml;y&uuml; t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011fa ke&ccedil;ir.<br \/>\nV\u0259 bu, u\u015faqlar\u0131n say\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rarlara t\u0259sir g&ouml;st\u0259r\u0259 bil\u0259r. Valideynlik daha &ccedil;ox c\u0259lb olunduqca v\u0259 emosional c\u0259h\u0259td\u0259n y&uuml;kl\u0259ndikc\u0259, bir &ccedil;ox ail\u0259l\u0259r \u015f&uuml;urlu \u015f\u0259kild\u0259 daha az u\u015faq se&ccedil;irl\u0259r ki, h\u0259r u\u015fa\u011fa vaxt, diqq\u0259t v\u0259 maliyy\u0259 kimi daha &ccedil;ox resurs ay\u0131ra bilsinl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>U\u015faqlar art\u0131q sosial &ouml;hd\u0259lik deyil<\/strong><br \/>\nNadir hallarda m&uuml;zakir\u0259 olunan dig\u0259r bir amil sosial normalar\u0131n d\u0259yi\u015fm\u0259sidir.<br \/>\nBu g&uuml;n u\u015faqs\u0131zl\u0131q art\u0131q sosial tabu deyil. \u0130nsanlar &ouml;z h\u0259yat yollar\u0131n\u0131 se&ccedil;m\u0259kd\u0259 daha &ccedil;ox s\u0259rb\u0259stliy\u0259 malikdirl\u0259r v\u0259 valideynlik getdikc\u0259 avtomatik h\u0259yat proqram\u0131ndan daha &ccedil;ox \u015f&uuml;urlu bir ist\u0259y\u0259 &ccedil;evrilir.<\/p>\n<p>M&uuml;asir kontrasepsiyaya &ccedil;\u0131x\u0131\u015f da \u0259h\u0259miyy\u0259tli rol oynay\u0131r. Hamil\u0259liyi planla\u015fd\u0131rmaq qabiliyy\u0259ti qad\u0131nlar &uuml;&ccedil;&uuml;n daha yax\u015f\u0131 sa\u011flaml\u0131q n\u0259tic\u0259l\u0259ri, ail\u0259nin rifah\u0131 v\u0259 u\u015faqlar\u0131n inki\u015faf\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir.<\/p>\n<p>Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 do\u011fum nisb\u0259tinin azalmas\u0131 t\u0259k bir amill\u0259 izah edil\u0259 bilm\u0259z. Bu, t\u0259hsil, iqtisadi, sosial v\u0259 m\u0259d\u0259ni d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin birl\u0259\u015fm\u0259sinin n\u0259tic\u0259sidir.<br \/>\n\u0130ndiki n\u0259sil getdikc\u0259 u\u015faqlar\u0131n say\u0131ndan deyil, h\u0259yat keyfiyy\u0259tind\u0259n dan\u0131\u015f\u0131r. &Ccedil;evik i\u015f qrafiki, maliyy\u0259 t\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyi, \u0259lveri\u015fli m\u0259nzil, karyera v\u0259 valideynliyi birl\u0259\u015fdirm\u0259k bacar\u0131\u011f\u0131 v\u0259 psixoloji xo\u015fb\u0259xtlik &#8211; b&uuml;t&uuml;n bu amill\u0259r ail\u0259 qurmaq q\u0259rar\u0131n\u0131n bir hiss\u0259sin\u0259 &ccedil;evrilib. \u0130nsanlar yaln\u0131z u\u015faq sahibi olmaq deyil, h\u0259m d\u0259 h\u0259yatlar\u0131nda i\u015ftirak etm\u0259k ist\u0259yirl\u0259r. V\u0259 bu, h\u0259m qad\u0131nlara, h\u0259m d\u0259 ki\u015fil\u0259r\u0259 eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 aiddir.<\/p>\n<p>Do\u011fum nisb\u0259tl\u0259rinin azalmas\u0131 hekay\u0259si karyera qad\u0131nlar\u0131 v\u0259 ya d\u0259yi\u015f\u0259n ail\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ri haqq\u0131nda m\u0259\u015fhur hekay\u0259d\u0259n daha m&uuml;r\u0259kk\u0259bdir. \u018fslind\u0259, m&uuml;asir d&uuml;nya insanlara n\u0259 vaxt valideyn olacaqlar\u0131n\u0131, ne&ccedil;\u0259 u\u015faq sahibi olacaqlar\u0131n\u0131 v\u0259 &uuml;mumiyy\u0259tl\u0259 valideyn olub-olmayaca\u011f\u0131n\u0131 se&ccedil;m\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n daha &ccedil;ox azadl\u0131q verib.<br \/>\nG&uuml;nah\u0131 ba\u015fqas\u0131na atmaq \u0259v\u0259zin\u0259, f\u0259rqli bir yana\u015fma t\u0259tbiq etm\u0259k daha yax\u015f\u0131d\u0131r: g\u0259ncl\u0259ri diqq\u0259tl\u0259 dinl\u0259m\u0259k v\u0259 ail\u0259, karyera v\u0259 \u015f\u0259xsi h\u0259yat\u0131n r\u0259qab\u0259t aparmad\u0131\u011f\u0131 \u015f\u0259rait yaratmaq. Ax\u0131, bu g&uuml;n do\u011fum nisb\u0259ti m\u0259s\u0259l\u0259si &ouml;hd\u0259lik deyil, insanlar\u0131n h\u0259qiq\u0259t\u0259n ist\u0259diyi kimi ya\u015famaq imkan\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u0259mi bir ne&ccedil;\u0259 onillik \u0259vv\u0259l b&ouml;y&uuml;k ail\u0259l\u0259r norma hesab olunurdu v\u0259 u\u015faq sahibi olmaq yetkinliyin dem\u0259k olar ki, z\u0259ruri m\u0259rh\u0259l\u0259si idi. Bu g&uuml;n m\u0259nz\u0259r\u0259 f\u0259rqlidir: insanlar daha gec u\u015faq sahibi&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-245015","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/245015","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=245015"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/245015\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=245015"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=245015"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=245015"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}