{"id":244386,"date":"2026-06-01T10:07:16","date_gmt":"2026-06-01T06:07:16","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=244386","title":{"rendered":"3 ya\u015f\u0131ndan \u0259vv\u0259lki u\u015faql\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 niy\u0259 xat\u0131rlam\u0131r\u0131q? &#8211;"},"content":{"rendered":"<p><strong>U\u015faql\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 xat\u0131rlama\u011fa &ccedil;al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman 3 ya\u015f\u0131ndan v\u0259 ya daha sonrak\u0131 d&ouml;vrl\u0259rd\u0259n xatir\u0259l\u0259r a\u011fl\u0131n\u0131za g\u0259lir. Bel\u0259likl\u0259, sual yaran\u0131r: ilk iki il yar\u0131m \u0259rzind\u0259 n\u0259l\u0259r ba\u015f verirdi? H\u0259yat\u0131n \u0259n g&uuml;cl&uuml; &ouml;yr\u0259nm\u0259 d&ouml;vr&uuml; &#8211; yerim\u0259yi, dan\u0131\u015fma\u011f\u0131 v\u0259 d&uuml;nyan\u0131 anlama\u011f\u0131 &ouml;yr\u0259ndiyimiz d&ouml;vr &#8211; niy\u0259 he&ccedil; vaxt olmam\u0131\u015f kimi yadda\u015f\u0131m\u0131zdan silinib?<\/strong><\/p>\n<p><strong>U\u015faql\u0131q amneziyas\u0131 n\u0259dir?<\/strong><br \/>\nK&ouml;rp\u0259liyimizi xat\u0131rlamama\u011f\u0131m\u0131z o q\u0259d\u0259r yayg\u0131n bir fenomendir ki, onun elmi ad\u0131 var: k&ouml;rp\u0259 amneziyas\u0131. Psixoloqlar bir \u0259srd\u0259n &ccedil;oxdur ki, bu sirrl\u0259 m&uuml;bariz\u0259 apar\u0131rlar v\u0259 bu g&uuml;n\u0259 q\u0259d\u0259r he&ccedil; kim onu tam h\u0259ll etdiyini iddia ed\u0259 bilm\u0259z.&nbsp;<\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, &ldquo;The Conversation&rdquo; m&uuml;\u0259llifl\u0259ri bu fenomeni \u0259trafl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131blar.<\/p>\n<p><strong>Niy\u0259 u\u015faql\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 xat\u0131rlam\u0131r\u0131q?<\/strong><br \/>\nA\u011fl\u0131na g\u0259l\u0259n ilk fikir k&ouml;rp\u0259l\u0259rin sad\u0259c\u0259 xat\u0131rlaya bilm\u0259m\u0259sidir. Amma bu do\u011fru deyil. Alt\u0131 ayl\u0131q u\u015faqlar h\u0259m q\u0131sam&uuml;dd\u0259tli, h\u0259m d\u0259 uzunm&uuml;dd\u0259tli yadda\u015f formala\u015fd\u0131rmaqda \u0259lad\u0131rlar. 1998-ci ild\u0259 apar\u0131lan bir t\u0259cr&uuml;b\u0259d\u0259 alt\u0131 ayl\u0131q u\u015faqlar oyuncaq qatar\u0131n\u0131 i\u015f\u0259 salmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n ling\u0259 basma\u011f\u0131 &ouml;yr\u0259ndil\u0259r v\u0259 bu bacar\u0131\u011f\u0131 iki-&uuml;&ccedil; h\u0259ft\u0259 saxlay\u0131blar.<br \/>\nBu, bir paradoksdur: yadda\u015f var, amma xat\u0131rlama yoxdur.<\/p>\n<p><strong>Ya\u015fland\u0131qca u\u015faql\u0131\u011f\u0131 unuduruq<\/strong><br \/>\nBeynimiz tam formala\u015fm\u0131\u015f \u015f\u0259kild\u0259 do\u011fulmam\u0131\u015fd\u0131r. Xatir\u0259l\u0259rin formala\u015fmas\u0131ndan m\u0259sul olan hipokampus yeddi ya\u015f\u0131na q\u0259d\u0259r inki\u015faf etm\u0259y\u0259 davam edir. Bu, bir vacib detal\u0131 izah edir: u\u015faql\u0131q amneziyas\u0131n\u0131n h\u0259ddi ya\u015fla d\u0259yi\u015fir. U\u015faqlar v\u0259 yeniyetm\u0259l\u0259r &ouml;zl\u0259rini b&ouml;y&uuml;kl\u0259rd\u0259n daha tez xat\u0131rlay\u0131rlar. Aliml\u0259r problemin xatir\u0259l\u0259r yaratmaqda deyil, onlar\u0131 qorumaqda oldu\u011funa inan\u0131rlar.<\/p>\n<p><strong>U\u015faq olaraq dan\u0131\u015fa bilmirdik<\/strong><br \/>\nBir il\u0259 alt\u0131 ya\u015f aras\u0131nda u\u015faqlar f\u0259rdi s&ouml;zl\u0259rd\u0259n s\u0259lis nitq\u0259 ke&ccedil;irl\u0259r. V\u0259 bu linqvistik s\u0131&ccedil;ray\u0131\u015f u\u015faql\u0131q amneziyas\u0131 d&ouml;vr&uuml; il\u0259 m&uuml;k\u0259mm\u0259l \u015f\u0259kild\u0259 &uuml;st-&uuml;st\u0259 d&uuml;\u015f&uuml;r. B\u0259lk\u0259 d\u0259 u\u015faql\u0131\u011f\u0131 xat\u0131rlam\u0131r\u0131q, &ccedil;&uuml;nki o vaxt dan\u0131\u015fa bilmirdik.<\/p>\n<p>2005-ci ild\u0259 apar\u0131lan bir ara\u015fd\u0131rma bunu t\u0259sdiql\u0259yir. Aliml\u0259r m\u0259i\u015f\u0259t x\u0259sar\u0259tl\u0259ri il\u0259 t\u0259cili yard\u0131m \u015f&ouml;b\u0259sin\u0259 yerl\u0259\u015fdiril\u0259n u\u015faqlar\u0131 m&uuml;\u015fahid\u0259 etdil\u0259r. 26 aydan yuxar\u0131 olan v\u0259 hadis\u0259ni \u015fifahi \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259svir ed\u0259 bil\u0259nl\u0259r bunu be\u015f il sonra bel\u0259 xat\u0131rlay\u0131blar. Lakin hadis\u0259 haqq\u0131nda dan\u0131\u015fa bilm\u0259y\u0259nl\u0259r he&ccedil; n\u0259 xat\u0131rlam\u0131rlar.<\/p>\n<p><strong>B&ouml;y&uuml;kl\u0259r biziml\u0259 az &uuml;nsiyy\u0259t qururlar<\/strong><br \/>\nAmma t\u0259k dan\u0131\u015fmaq qabiliyy\u0259ti kifay\u0259t deyil. U\u015fa\u011f\u0131n ke&ccedil;mi\u015fi nec\u0259 m&uuml;zakir\u0259 etm\u0259si daha vacibdir. Valideynl\u0259r u\u015fa\u011f\u0131 il\u0259 xatir\u0259l\u0259rini b&ouml;l&uuml;\u015fd&uuml;kd\u0259, sad\u0259c\u0259 faktlar\u0131 b&ouml;l&uuml;\u015fm\u0259kd\u0259n daha &ccedil;ox \u015fey edirl\u0259r. Onlar strukturu &ouml;yr\u0259dirl\u0259r: n\u0259yin vacib oldu\u011funu, hans\u0131 ard\u0131c\u0131ll\u0131qla dan\u0131\u015fma\u011f\u0131, hans\u0131 emosiyalar\u0131n n\u0259y\u0259 ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu.<\/p>\n<p>M\u0259d\u0259niyy\u0259t &ouml;z qaydalar\u0131n\u0131 dikt\u0259 edir. M&uuml;st\u0259qilliy\u0259 d\u0259y\u0259r ver\u0259n &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259 (AB\u015e, Avropa) b&ouml;y&uuml;kl\u0259r u\u015faql\u0131qlar\u0131n\u0131 icma v\u0259 ba\u015fqalar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259y\u0259 &uuml;st&uuml;nl&uuml;k ver\u0259n m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rd\u0259n (Asiya, Afrika) daha erk\u0259n v\u0259 daha \u0259trafl\u0131 xat\u0131rlay\u0131rlar. Amerikal\u0131 u\u015faq ba\u011f&ccedil;ada q\u0131z\u0131l ulduz ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 xat\u0131rlayacaq. &Ccedil;inli u\u015faq b&uuml;t&uuml;n sinifl\u0259 birlikd\u0259 mahn\u0131 &ouml;yr\u0259ndiyini xat\u0131rlayacaq.<br \/>\nHaz\u0131rda aliml\u0259r yeni metodlardan istifad\u0259 edirl\u0259r: u\u015faqlar\u0131n ill\u0259rl\u0259 m&uuml;\u015fahid\u0259 olundu\u011fu uzunm&uuml;dd\u0259tli t\u0259dqiqatlar v\u0259 nevrologiyadak\u0131 ir\u0259lil\u0259yi\u015fl\u0259r. Bu, yadda\u015f\u0131 t\u0259kc\u0259 hekay\u0259l\u0259r vasit\u0259sil\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 beyind\u0259 ba\u015f ver\u0259nl\u0259r vasit\u0259sil\u0259 &ouml;yr\u0259nm\u0259y\u0259 imkan verir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>U\u015faql\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 xat\u0131rlama\u011fa &ccedil;al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman 3 ya\u015f\u0131ndan v\u0259 ya daha sonrak\u0131 d&ouml;vrl\u0259rd\u0259n xatir\u0259l\u0259r a\u011fl\u0131n\u0131za g\u0259lir. Bel\u0259likl\u0259, sual yaran\u0131r: ilk iki il yar\u0131m \u0259rzind\u0259 n\u0259l\u0259r ba\u015f verirdi? H\u0259yat\u0131n \u0259n g&uuml;cl&uuml; &ouml;yr\u0259nm\u0259 d&ouml;vr&uuml;&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-244386","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/244386","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=244386"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/244386\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=244386"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=244386"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=244386"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}