{"id":244029,"date":"2026-05-22T07:35:16","date_gmt":"2026-05-22T03:35:16","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=244029","title":{"rendered":"Emal olunmu\u015f qidalar\u0131n \u00fcr\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259ri bar\u0259d\u0259"},"content":{"rendered":"<p><strong>Avropal\u0131 kardioloqlar ultra emal olunmu\u015f qidalar\u0131n &uuml;r\u0259k-damar sistemin\u0259 yarada bil\u0259c\u0259yi ciddi t\u0259hl&uuml;k\u0259 bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edibl\u0259r.<br \/>\nM&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259r m&uuml;asir s\u0259naye qidalar\u0131n\u0131n insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na t\u0259siri il\u0259 ba\u011fl\u0131 &ccedil;oxsayl\u0131 t\u0259dqiqatlar\u0131 t\u0259hlil etdikd\u0259n sonra bu n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259libl\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, hesabat &quot;European Heart Journal&quot;da d\u0259rc edilib. M&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259r ultra emal olunmu\u015f qidalar\u0131n m&uuml;nt\u0259z\u0259m istehlak\u0131n\u0131n &uuml;r\u0259k x\u0259st\u0259liyi, diabet, piyl\u0259nm\u0259 v\u0259 vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l &ouml;l&uuml;m riskinin artmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259li oldu\u011fu q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u0259libl\u0259r.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat\u0131n m&uuml;\u0259llifl\u0259ri h\u0259kiml\u0259ri x\u0259st\u0259l\u0259rin qidalanma v\u0259rdi\u015fl\u0259rin\u0259 daha &ccedil;ox diqq\u0259t yetirm\u0259y\u0259 v\u0259 siqaret &ccedil;\u0259km\u0259k, alkoqol v\u0259 ya fiziki aktivlik s\u0259viyy\u0259l\u0259ri kimi m&uuml;nt\u0259z\u0259m olaraq istehlak edil\u0259n qidalar\u0131n miqdar\u0131n\u0131 m&uuml;zakir\u0259 etm\u0259y\u0259 &ccedil;a\u011f\u0131r\u0131blar.<\/p>\n<p>M&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259r ultra emal olunmu\u015f qidalar\u0131 t\u0259bii inqrediyentl\u0259rd\u0259n daha &ccedil;ox, \u0259sas\u0259n s\u0259naye komponentl\u0259rind\u0259n, \u0259lav\u0259l\u0259rd\u0259n v\u0259 dad g&uuml;cl\u0259ndiricil\u0259rind\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f qidalar kimi t\u0259yin edirl\u0259r. Bu kateqoriyaya &ccedil;ipsl\u0259r, \u015f\u0259k\u0259rli s\u0259rinl\u0259\u015fdirici i&ccedil;kil\u0259r, emal olunmu\u015f qidalar, kolbasalar, fast food, qabla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u015firniyyatlar, s\u0259h\u0259r yem\u0259yi d\u0259nli bitkil\u0259ri, haz\u0131r \u0259ri\u015ft\u0259 v\u0259 bir &ccedil;ox dig\u0259r r\u0259fd\u0259 saxlan\u0131la bil\u0259n qidalar daxildir.<\/p>\n<p>Bu c&uuml;r qidalar ad\u0259t\u0259n &ccedil;ox miqdarda \u015f\u0259k\u0259r, duz, doymu\u015f ya\u011flar, \u0259tirl\u0259ndiricil\u0259r, r\u0259ngl\u0259ndiricil\u0259r, emulsifikatorlar v\u0259 konservantlar ehtiva edir. H\u0259m&ccedil;inin, onlarda tez-tez lif, vitaminl\u0259r v\u0259 dig\u0259r faydal\u0131 qida madd\u0259l\u0259ri &ccedil;at\u0131\u015fm\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar qeyd edibl\u0259r ki, bir ne&ccedil;\u0259 Avropa &ouml;lk\u0259sind\u0259 ultra emal olunmu\u015f qidalar\u0131n pay\u0131 art\u0131q \u0259halinin g&uuml;nd\u0259lik p\u0259hrizinin yar\u0131s\u0131ndan &ccedil;oxdur. X&uuml;susil\u0259 y&uuml;ks\u0259k g&ouml;st\u0259ricil\u0259r Hollandiya v\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f Krall\u0131qda qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. Bu arada, t\u0259z\u0259 inqrediyentl\u0259rd\u0259n haz\u0131rlanan \u0259n\u0259n\u0259vi yem\u0259kl\u0259rin populyar oldu\u011fu \u0130taliya, \u0130spaniya v\u0259 Portuqaliya sakinl\u0259ri bu qidalar\u0131 xeyli az istehlak edirl\u0259r.<\/p>\n<p>Aliml\u0259r bu f\u0259rql\u0259rin &ouml;lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda &uuml;r\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri nisb\u0259tind\u0259ki f\u0259rql\u0259ri qism\u0259n izah ed\u0259 bil\u0259c\u0259yini ir\u0259li s&uuml;r&uuml;rl\u0259r.<br \/>\nHesabat Avropa Kardiologiya C\u0259miyy\u0259ti v\u0259 Avropa Profilaktik Kardiologiya Assosiasiyas\u0131n\u0131n m&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n bir ne&ccedil;\u0259 Avropa universiteti v\u0259 tibb m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin t\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 haz\u0131rlan\u0131b.<\/p>\n<p>T\u0259hlil g&ouml;st\u0259rib ki, \u0259n &ccedil;ox ultra emal olunmu\u015f qida istehlak ed\u0259n insanlarda &uuml;r\u0259k x\u0259st\u0259liyi riski t\u0259xmin\u0259n 19 faiz art\u0131r. Onlara h\u0259m&ccedil;inin hipertoniya, qulaqc\u0131qlar\u0131n fibrillyasiyas\u0131, 2-ci tip diabet, piyl\u0259nm\u0259 v\u0259 lipid m&uuml;badil\u0259si poz\u011funluqlar\u0131 diaqnozu qoyulma ehtimal\u0131 daha y&uuml;ks\u0259kdir.<\/p>\n<p>\u018fn h\u0259y\u0259canverici tap\u0131nt\u0131, bu c&uuml;r qidalar\u0131n y&uuml;ks\u0259k istehlak\u0131n\u0131n &uuml;r\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n &ouml;l&uuml;m riskinin t\u0259xmin\u0259n 65 faiz artmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259li olmas\u0131 idi.<br \/>\nM&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259rin fikrinc\u0259, z\u0259r\u0259r bir ne&ccedil;\u0259 amild\u0259n qaynaqlana bil\u0259r. Art\u0131q duz, \u015f\u0259k\u0259r v\u0259 sa\u011flam olmayan ya\u011flarla yana\u015f\u0131, s\u0259naye emal\u0131 prosesl\u0259rinin &ouml;z&uuml; d\u0259 t\u0259hl&uuml;k\u0259 yarada bil\u0259r.<\/p>\n<p>Aliml\u0259r m&uuml;\u0259yy\u0259n \u0259lav\u0259l\u0259rin v\u0259 d\u0259yi\u015fdirilmi\u015f qida strukturlar\u0131n\u0131n xroniki iltihaba s\u0259b\u0259b ola bil\u0259c\u0259yin\u0259, madd\u0259l\u0259r m&uuml;badil\u0259sini poza bil\u0259c\u0259yin\u0259, ba\u011f\u0131rsaq mikrobiomuna t\u0259sir g&ouml;st\u0259r\u0259 bil\u0259c\u0259yin\u0259 v\u0259 h\u0259ddind\u0259n art\u0131q yem\u0259y\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259c\u0259yin\u0259 inan\u0131rlar.<br \/>\nProfessor Luigina Quasti qeyd etdi ki, son on ild\u0259 ultra emal olunmu\u015f qidalar\u0131 &uuml;r\u0259k x\u0259st\u0259liyi il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndir\u0259n d\u0259lill\u0259r toplusu xeyli art\u0131b. Eyni zamanda, bir &ccedil;ox h\u0259kim h\u0259l\u0259 d\u0259 \u0259sas\u0259n kalori miqdar\u0131na, ya\u011f v\u0259 \u015f\u0259k\u0259r miqdar\u0131na diqq\u0259t yetirir, nadir hallarda qidan\u0131n emal d\u0259r\u0259c\u0259sin\u0259 diqq\u0259t yetirir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Avropal\u0131 kardioloqlar ultra emal olunmu\u015f qidalar\u0131n &uuml;r\u0259k-damar sistemin\u0259 yarada bil\u0259c\u0259yi ciddi t\u0259hl&uuml;k\u0259 bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edibl\u0259r. M&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259r m&uuml;asir s\u0259naye qidalar\u0131n\u0131n insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na t\u0259siri il\u0259 ba\u011fl\u0131 &ccedil;oxsayl\u0131 t\u0259dqiqatlar\u0131 t\u0259hlil etdikd\u0259n sonra bu&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-244029","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/244029","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=244029"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/244029\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=244029"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=244029"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=244029"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}