{"id":243903,"date":"2026-05-20T09:27:35","date_gmt":"2026-05-20T05:27:35","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=243903","title":{"rendered":"Hans\u0131 qidalar \u015firniyyatlardan daha \u00e7ox as\u0131l\u0131l\u0131q yarad\u0131r"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u0130nsanlar imtina etm\u0259si &ccedil;\u0259tin olan qidalar haqq\u0131nda dan\u0131\u015fanda ad\u0259t\u0259n \u015firniyyatlar\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturlar. Lakin \u0259n &ccedil;ox as\u0131l\u0131l\u0131q yaradan qidalar parlaq, z\u0259ngin dad\u0131 olan qidalard\u0131r.&nbsp;<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, b\u0259zi qidalar \u015f\u0259k\u0259rd\u0259n daha &ccedil;ox as\u0131l\u0131l\u0131q yarad\u0131r v\u0259 u\u015faqlar x&uuml;susil\u0259 risk alt\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Niy\u0259 q\u0259hv\u0259 \u015firniyyatlardan daha &ccedil;ox as\u0131l\u0131l\u0131q yarad\u0131r<br \/>\nNeyroqastroenteroloq Andrey Simakovun Gazeta.ru-ya verdiyi m&uuml;sahib\u0259d\u0259 s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, q\u0259hv\u0259 \u0259n &ccedil;ox as\u0131l\u0131l\u0131q yaradan qidad\u0131r. V\u0259 siz\u0259 enerji ver\u0259n t\u0259kc\u0259 kofein deyil.<br \/>\nKofein beyin\u0259 t\u0259sir edir: yor\u011funluqdan m\u0259sul olan kimy\u0259vi madd\u0259 olan adenozin reseptorlar\u0131n\u0131 bloklay\u0131r. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 bir fincan q\u0259hv\u0259d\u0259n sonra enerji art\u0131m\u0131 hiss edirik. Lakin m&uuml;nt\u0259z\u0259m olaraq q\u0259hv\u0259 i&ccedil;s\u0259niz, beyin bu t\u0259sir\u0259 &ouml;yr\u0259\u015fir. Kofein dayand\u0131r\u0131ld\u0131qda, q\u0259hv\u0259d\u0259n imtina simptomlar\u0131 yaran\u0131r: ba\u015f a\u011fr\u0131lar\u0131, yor\u011funluq, \u0259s\u0259bilik v\u0259 diqq\u0259ti c\u0259ml\u0259m\u0259kd\u0259 &ccedil;\u0259tinlik.<\/p>\n<p>Lakin q\u0259hv\u0259d\u0259n as\u0131l\u0131l\u0131q fiziki deyil, daha &ccedil;ox psixolojidir. Q\u0259hv\u0259 g&uuml;nd\u0259lik rituallara d\u0259rind\u0259n n&uuml;fuz edir: s\u0259h\u0259rl\u0259r bir fincanla ba\u015flay\u0131r, i\u015f fasil\u0259si q\u0259hv\u0259siz yar\u0131m&ccedil;\u0131q g&ouml;r&uuml;n&uuml;r v\u0259 dostlarla g&ouml;r&uuml;\u015f d\u0259 bu i&ccedil;ki il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. G&uuml;cl&uuml; bir \u0259laq\u0259 yaran\u0131r: q\u0259hv\u0259siz t\u0259\u015fkilatlanmaq, oyanmaq v\u0259 g&uuml;n\u0259 ba\u015flamaq &ccedil;\u0259tindir. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 &ccedil;oxlar\u0131 q\u0259hv\u0259d\u0259n imtina etm\u0259yi konfetd\u0259n imtina etm\u0259kd\u0259n daha &ccedil;\u0259tin hesab edirl\u0259r.<\/p>\n<p>\u015eirin qidalar\u0131n beyin\u0259 nec\u0259 t\u0259sir etm\u0259si v\u0259 qida as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 yaratmas\u0131 il\u0259 maraqlan\u0131rs\u0131n\u0131zsa, mexanizm \u0259sas\u0259n ox\u015fard\u0131r: beyin z&ouml;vq m\u0259nb\u0259yini xat\u0131rlay\u0131r v\u0259 yenid\u0259n onu ist\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Fri kartof, kolbasa v\u0259 pendir\u0259 as\u0131l\u0131l\u0131q<\/strong><br \/>\nG&uuml;cl&uuml; ist\u0259k yaradan ikinci qrup qidalar &ccedil;ox z\u0259ngin dadl\u0131 qidalard\u0131r. Fri kartof, kolbasa, b\u0259zi konservl\u0259\u015fdirilmi\u015f m\u0259hsullar, pendirl\u0259r, q\u0259lyanalt\u0131lar, souslar v\u0259 haz\u0131r rulonlar. Onlar\u0131n ortaq bir c\u0259h\u0259ti var: t\u0259rkibind\u0259 s&ouml;zd\u0259 ekstraktiv madd\u0259l\u0259r v\u0259 dad g&uuml;cl\u0259ndiricil\u0259ri var &#8211; duzlu, ya\u011fl\u0131 v\u0259 ya \u0259tli dadlar\u0131 x&uuml;susil\u0259 intensiv ed\u0259n \u0259lav\u0259l\u0259r.<\/p>\n<p>Sad\u0259 dill\u0259 des\u0259k, g&uuml;cl&uuml; qida stimulu n\u0259dir? Adi yem\u0259yi yum\u015faq musiqi kimi t\u0259s\u0259vv&uuml;r edin. E\u015fidirs\u0259n, xo\u015fdur, amma s\u0259ni r\u0259qs etdirmir. Amma &ccedil;ips v\u0259 ya kolbasa g&uuml;cl&uuml; bas s\u0259si il\u0259 tam s\u0259sli musiqi kimidir. Dad tumurcuqlar\u0131 o q\u0259d\u0259r g&uuml;cl&uuml; bir siqnal al\u0131r ki, beyin onu g&uuml;cl&uuml; z&ouml;vq m\u0259nb\u0259yi kimi q\u0259bul edir. V\u0259 daha &ccedil;ox ist\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fsas f\u0259rq budur: biz toxluq hiss etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n adi yem\u0259k yeyirik v\u0259 tox olanda dayan\u0131r\u0131q. Lakin g&uuml;cl&uuml; dadl\u0131 qidalar bu mexanizmi ke&ccedil;ib gedir &#8211; toxluq hissi sad\u0259c\u0259 i\u015f\u0259 d&uuml;\u015fm\u0259y\u0259 vaxt tapm\u0131r, &ccedil;&uuml;nki beyin m&uuml;kafat alma\u011fa davam edir. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, emal olunmu\u015f \u0259tl\u0259r d\u0259 yaln\u0131z as\u0131l\u0131l\u0131q &uuml;&ccedil;&uuml;n deyil, h\u0259m d\u0259 t\u0259hl&uuml;k\u0259li olan qidalar aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>U\u015faqlar niy\u0259 \u015firniyyatlara alud\u0259 olurlar<\/strong><br \/>\nU\u015faqlar g&uuml;cl&uuml; dad stimullar\u0131na b&ouml;y&uuml;kl\u0259rd\u0259n daha tez &ouml;yr\u0259\u015firl\u0259r, &ccedil;&uuml;nki onlar\u0131n beyni h\u0259l\u0259 d\u0259 m&uuml;kafat sistemini aktiv \u015f\u0259kild\u0259 inki\u015faf etdirir. Sad\u0259 dill\u0259 des\u0259k, u\u015fa\u011f\u0131n beyni qidan\u0131n z&ouml;vq&uuml;n\u0259 x&uuml;susil\u0259 h\u0259ssasd\u0131r v\u0259 hans\u0131 qidalar\u0131n \u0259n g&uuml;cl&uuml; hissl\u0259ri oyadan\u0131n\u0131 tez xat\u0131rlay\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fg\u0259r u\u015faq m&uuml;nt\u0259z\u0259m olaraq &ccedil;ips, kolbasa, duzlu q\u0259lyanalt\u0131 v\u0259 ya \u015firin sous q\u0259bul edirs\u0259, onlar\u0131n dad &uuml;st&uuml;nl&uuml;kl\u0259ri bu canl\u0131 stimullar \u0259traf\u0131nda formala\u015f\u0131r. Adi evd\u0259 bi\u015firil\u0259n yem\u0259kl\u0259r dads\u0131z v\u0259 dads\u0131z g&ouml;r&uuml;nm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r &#8211; pis oldu\u011funa g&ouml;r\u0259 deyil, beyin art\u0131q daha g&uuml;cl&uuml; bir siqnala uy\u011funla\u015fd\u0131\u011f\u0131na g&ouml;r\u0259.<\/p>\n<p><strong>Qida v\u0259rdi\u015fi il\u0259 as\u0131l\u0131l\u0131q aras\u0131nda f\u0259rq n\u0259dir?<\/strong><br \/>\nLakin h\u0259kim bu c&uuml;r m\u0259hsullar\u0131 &quot;d\u0259rman&quot; adland\u0131rmama\u011f\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259t g&ouml;rd&uuml;. Qida v\u0259rdi\u015fi il\u0259 \u0259sl as\u0131l\u0131l\u0131q eyni \u015fey deyil. Tibbi m\u0259nada as\u0131l\u0131l\u0131q, sa\u011flaml\u0131\u011fa a&ccedil;\u0131q-a\u015fkar z\u0259r\u0259r verdiyin\u0259 baxmayaraq, insan\u0131n madd\u0259ni istifad\u0259sini dayand\u0131ra bilm\u0259m\u0259si v\u0259 fiziki &ccedil;\u0259kilm\u0259 simptomlar\u0131 ya\u015famas\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130nsanlar imtina etm\u0259si &ccedil;\u0259tin olan qidalar haqq\u0131nda dan\u0131\u015fanda ad\u0259t\u0259n \u015firniyyatlar\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturlar. Lakin \u0259n &ccedil;ox as\u0131l\u0131l\u0131q yaradan qidalar parlaq, z\u0259ngin dad\u0131 olan qidalard\u0131r.&nbsp; Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, b\u0259zi qidalar \u015f\u0259k\u0259rd\u0259n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-243903","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/243903","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=243903"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/243903\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=243903"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=243903"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=243903"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}