{"id":243901,"date":"2026-05-20T08:12:33","date_gmt":"2026-05-20T04:12:33","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=243901","title":{"rendered":"Uzun telefon dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259li x\u0259st\u0259liyin inki\u015faf riskini art\u0131r\u0131r"},"content":{"rendered":"<p><strong>C\u0259nubi Tibb Universitetinin &Ccedil;inli aliml\u0259ri h\u0259ft\u0259d\u0259 30 d\u0259qiq\u0259d\u0259n &ccedil;ox mobil telefonla dan\u0131\u015fma\u011f\u0131n qan t\u0259zyiqinin artmas\u0131na v\u0259 hipertoniya inki\u015faf\u0131na \u0259lav\u0259 amil ola bil\u0259c\u0259yi q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u0259libl\u0259r.<br \/>\nRisk 12%-\u0259 q\u0259d\u0259r art\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, t\u0259dqiqat\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri Avropa &Uuml;r\u0259k Jurnal\u0131 &ndash; R\u0259q\u0259msal Sa\u011flaml\u0131q (EHJDH) jurnal\u0131nda d\u0259rc olunub.<br \/>\nAliml\u0259r qeyd edirl\u0259r ki, d&uuml;nya \u0259halisinin 10 v\u0259 daha yuxar\u0131 ya\u015fda olan d&ouml;rdd\u0259 &uuml;&ccedil;&uuml;n&uuml;n mobil telefonu var. D&uuml;nyada 30-79 ya\u015f aras\u0131 1,3 milyard insan hipertoniyadan \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259kir.<\/p>\n<p>Y&uuml;ks\u0259k qan t\u0259zyiqi &uuml;r\u0259k tutmas\u0131 v\u0259 insult &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259sas risk faktorudur v\u0259 d&uuml;nyada vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l &ouml;l&uuml;m&uuml;n \u0259sas s\u0259b\u0259bi hesab olunur.<br \/>\nT\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar hipertoniya il\u0259 tez-tez mobil telefon istifad\u0259si aras\u0131nda \u0259laq\u0259nin olub-olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yoxlamaq q\u0259rar\u0131na g\u0259libl\u0259r. Bunu etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n onlar 37-73 ya\u015f aras\u0131 200.000-d\u0259n &ccedil;ox insan\u0131n m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n Britaniya &Uuml;r\u0259k Biobank\u0131n\u0131n m\u0259lumatlar\u0131ndan istifad\u0259 edibl\u0259r.<\/p>\n<p>Aliml\u0259r ixtisasla\u015fm\u0131\u015f proqramdan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k telefon tezliyi haqq\u0131nda m\u0259lumat toplay\u0131blar. H\u0259ft\u0259lik mobil telefon dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n\u0131n say\u0131n\u0131 izl\u0259yir.<br \/>\nYa\u015f, cins, b\u0259d\u0259n k&uuml;tl\u0259 indeksi, irq, ail\u0259d\u0259 hipertoniya tarixi, t\u0259hsil, siqaret &ccedil;\u0259km\u0259 statusu, xolesterol v\u0259 qan ql&uuml;koza s\u0259viyy\u0259l\u0259ri, b&ouml;yr\u0259k funksiyas\u0131, d\u0259rman istifad\u0259si v\u0259 y&uuml;ks\u0259k t\u0259zyiq &uuml;&ccedil;&uuml;n dig\u0259r risk faktorlar\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n d\u0259 d&uuml;z\u0259li\u015fl\u0259r edilib.<\/p>\n<p>\u0130\u015ftirak&ccedil;\u0131lar\u0131n orta ya\u015f\u0131 54 il olub. 12 illik m&uuml;\u015fahid\u0259 m&uuml;dd\u0259tind\u0259 t\u0259xmin\u0259n 14.000 i\u015ftirak&ccedil;\u0131da hipertoniya inki\u015faf edib.<br \/>\nM\u0259lum olub ki, h\u0259ft\u0259d\u0259 30 d\u0259qiq\u0259 v\u0259 ya daha &ccedil;ox telefonla dan\u0131\u015fan insanlarda hipertoniya inki\u015faf etm\u0259 ehtimal\u0131 orta hesabla telefonla daha az vaxt ke&ccedil;ir\u0259n respondentl\u0259r\u0259 nisb\u0259t\u0259n 12% daha y&uuml;ks\u0259kdir.<\/p>\n<p>Aliml\u0259r h\u0259m&ccedil;inin a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 m\u0259lumatlar\u0131 da d\u0259qiql\u0259\u015fdiribl\u0259r:<br \/>\n&#8211; H\u0259ft\u0259lik 30-59 d\u0259qiq\u0259lik telefon dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131 hipertoniya inki\u015faf riskini 8% art\u0131r\u0131r;<br \/>\n&#8211; 1-3 saat &ndash; 13%;<br \/>\n&#8211; H\u0259ft\u0259d\u0259 4-6 saat &ndash; 16%;<br \/>\n&#8211; Alt\u0131 saatdan &ccedil;ox &ndash; 25%.<br \/>\n&Uuml;st\u0259lik, ail\u0259d\u0259 x\u0259st\u0259liyin tarixi olan i\u015ftirak&ccedil;\u0131larda hipertoniya inki\u015faf riski daha y&uuml;ks\u0259k olub. N\u0259tic\u0259l\u0259r h\u0259m qad\u0131nlar, h\u0259m d\u0259 ki\u015fil\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259xmin\u0259n eyni idi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u0259nubi Tibb Universitetinin &Ccedil;inli aliml\u0259ri h\u0259ft\u0259d\u0259 30 d\u0259qiq\u0259d\u0259n &ccedil;ox mobil telefonla dan\u0131\u015fma\u011f\u0131n qan t\u0259zyiqinin artmas\u0131na v\u0259 hipertoniya inki\u015faf\u0131na \u0259lav\u0259 amil ola bil\u0259c\u0259yi q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u0259libl\u0259r. Risk 12%-\u0259 q\u0259d\u0259r art\u0131r. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-243901","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/243901","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=243901"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/243901\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=243901"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=243901"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=243901"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}