{"id":243291,"date":"2026-05-08T09:55:42","date_gmt":"2026-05-08T05:55:42","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=243291","title":{"rendered":"8 May Beyn\u0259lxalq"},"content":{"rendered":"<p><strong>H\u0259r il may\u0131n 8-i b&uuml;t&uuml;n d&uuml;nyada Beyn\u0259lxalq Talassemiya G&uuml;n&uuml; kimi qeyd edilir.&nbsp;<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, b&uuml;t&uuml;n d&uuml;nyada oldu\u011fu kimi Az\u0259rbaycanda da talassemiya geni\u015f yay\u0131l\u0131b.&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;Haz\u0131rda &ouml;lk\u0259mizd\u0259 3 min n\u0259f\u0259rd\u0259n &ccedil;ox talassemiyal\u0131 x\u0259st\u0259 var.&nbsp;Nikaha daxil olan 100 min\u0259 yax\u0131n \u015f\u0259xsin tibbi m&uuml;ayin\u0259si apar\u0131l\u0131b. Onlardan 4-6 faizind\u0259 da\u015f\u0131y\u0131c\u0131l\u0131q a\u015fkarlan\u0131b.<\/p>\n<p>&nbsp;2024 &#8211; c&uuml; ild\u0259 32 s&uuml;m&uuml;k iliyi transplantasiyas\u0131 \u0259m\u0259liyyatl olunub.<\/p>\n<p>2025-ci ild\u0259 is\u0259 36 \u0259m\u0259liyyat ke&ccedil;irilib. Qar\u015f\u0131dak\u0131 ill\u0259rd\u0259 bu \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n say\u0131n\u0131 50-y\u0259 &ccedil;atd\u0131rmaq planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Son ill\u0259r &ouml;lk\u0259mizd\u0259 talassemiya x\u0259st\u0259liyinin m&uuml;alic\u0259si v\u0259 diaqnostikas\u0131 sah\u0259sind\u0259 m&uuml;h&uuml;m t\u0259dbirl\u0259r g&ouml;r&uuml;l&uuml;b. &ldquo;Hemofiliya v\u0259 talassemiya irsi qan x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 d&uuml;&ccedil;ar olmu\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 d&ouml;vl\u0259t qay\u011f\u0131s\u0131 haqq\u0131nda&rdquo; Qanun h\u0259min x\u0259st\u0259l\u0259rin donor qan\u0131na v\u0259 d\u0259mirqovucu d\u0259rman preparatlar\u0131na ehtiyac\u0131n\u0131n tam &ouml;d\u0259nilm\u0259sin\u0259, onlar\u0131n sa\u011flaml\u0131q v\u0259ziyy\u0259tinin yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131na imkan yarad\u0131b.<\/p>\n<p>&Ouml;lk\u0259mizd\u0259 bir s\u0131ra qeyri-h&ouml;kum\u0259t t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 talassemiyal\u0131 x\u0259st\u0259l\u0259rin a\u015fkarlanmas\u0131 v\u0259 m&uuml;alic\u0259si sah\u0259sind\u0259 m\u0259qs\u0259dy&ouml;nl&uuml; t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke&ccedil;irilib.&nbsp;<\/p>\n<p>Talassemiya irsi ke&ccedil;\u0259n qan x\u0259st\u0259liyidir. Valideynl\u0259rd\u0259n u\u015fa\u011fa gen vasit\u0259sil\u0259 ke&ccedil;\u0259n a\u011f\u0131r irsi qan x\u0259st\u0259liyi olan talassemiya-genetik defekt n\u0259tic\u0259sind\u0259 hemoqlobin sintezinin pozulmas\u0131 v\u0259 xroniki anemiya il\u0259 xarakteriz\u0259 olunur. Talassemiya hemoqlobin istehsal\u0131 zaman\u0131 q\u0131rm\u0131z\u0131 qan h&uuml;ceyr\u0259sind\u0259 tap\u0131lan z&uuml;lal &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 yaran\u0131r. Bu oksigeni a\u011fciy\u0259rl\u0259rd\u0259n b&uuml;t&uuml;n b\u0259d\u0259n hiss\u0259l\u0259rin\u0259 n\u0259ql edir v\u0259 qana q\u0131rm\u0131z\u0131 r\u0259ng verir.<\/p>\n<p>Talassemiya erk\u0259n t\u0259zah&uuml;r etdiyi halda u\u015fa\u011f\u0131n fiziki v\u0259 \u0259qli inki\u015faf\u0131n\u0131n l\u0259ngim\u0259sin\u0259, &uuml;z skeletinin kobud d\u0259yi\u015fikliyin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Bu d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r kvadrat k\u0259ll\u0259, y\u0259h\u0259rvari burun, di\u015fl\u0259rin yerd\u0259yi\u015fm\u0259si, alt v\u0259 &uuml;st &ccedil;\u0259n\u0259l\u0259rin &uuml;st-&uuml;st\u0259 d&uuml;\u015fm\u0259m\u0259si v\u0259 sair\u0259l\u0259ridir. Bel\u0259 u\u015faqlarda bir q\u0259d\u0259r sar\u0131l\u0131q qeyd edilir, onlar tez-tez infeksion x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 yoluxurlar<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin 10 fevral 2015-ci il tarixli S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 talassemiyan\u0131n profilaktikas\u0131n\u0131n g&uuml;cl\u0259ndirilm\u0259si, \u0259hali aras\u0131nda maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015finin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si, b&uuml;t&ouml;vl&uuml;kd\u0259, talassemiya x\u0259st\u0259l\u0259rin\u0259 g&ouml;st\u0259ril\u0259n tibbi k&ouml;m\u0259yin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan &ldquo;Talassemiya il\u0259 m&uuml;bariz\u0259y\u0259 dair 2015&ndash;2020-ci ill\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n D&ouml;vl\u0259t Proqram\u0131&rdquo; t\u0259sdiq olunub.<\/p>\n<p>&nbsp;Az\u0259rbaycan\u0131n Birinci vitse-prezidenti, Heyd\u0259r \u018fliyev Fondunun prezidenti Mehriban xan\u0131m \u018fliyeva h\u0259l\u0259 2005-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanda &ldquo;Talassemiyas\u0131z h\u0259yat namin\u0259&rdquo; layih\u0259sinin h\u0259yata ke&ccedil;irilm\u0259y\u0259 ba\u015flanmas\u0131n\u0131 elan edib. \u200bD&ouml;vl\u0259t Proqram\u0131n\u0131n m\u0259qs\u0259di &ouml;lk\u0259mizd\u0259 talassemiya x\u0259st\u0259liyinin profilaktikas\u0131n\u0131n v\u0259 m&uuml;alic\u0259sinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si yolu il\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259nm\u0259, \u0259lillik v\u0259 &ouml;l&uuml;m hallar\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131ndan ibar\u0259tdir.<\/p>\n<p>H\u0259min proqram &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 2009-cu ild\u0259 Bak\u0131da Respublika Talassemiya M\u0259rk\u0259zi istifad\u0259y\u0259 verildi. M\u0259rk\u0259zd\u0259 bu x\u0259st\u0259likd\u0259n \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259k\u0259n pasiyentl\u0259r laz\u0131mi d\u0259rmanlar\u0131 v\u0259 ixtisasla\u015fm\u0131\u015f tibbi k&ouml;m\u0259yi pulsuz \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259, &ouml;lk\u0259 ictimaiyy\u0259ti is\u0259 m&uuml;h&uuml;m problem olan qan donorlu\u011funa f\u0259al qo\u015fulma\u011fa ba\u015flad\u0131. &ldquo;Talassemiya il\u0259 m&uuml;bariz\u0259y\u0259 dair 2015&ndash;2020-ci ill\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n D&ouml;vl\u0259t Proqram\u0131&rdquo;na \u0259sas\u0259n art\u0131q 39 n\u0259f\u0259r\u0259 s&uuml;m&uuml;k iliyi transplantasiyas\u0131 \u0259m\u0259liyyat\u0131 ke&ccedil;irilib.<\/p>\n<p>G&ouml;r&uuml;l\u0259n t\u0259dbirl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 talassemiyal\u0131 x\u0259st\u0259l\u0259rin normal h\u0259yat f\u0259aliyy\u0259ti t\u0259min olunub, bu x\u0259st\u0259likd\u0259n \u0259lillik v\u0259 &ouml;l&uuml;m hallar\u0131 azal\u0131b.&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u0259r il may\u0131n 8-i b&uuml;t&uuml;n d&uuml;nyada Beyn\u0259lxalq Talassemiya G&uuml;n&uuml; kimi qeyd edilir.&nbsp; Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, b&uuml;t&uuml;n d&uuml;nyada oldu\u011fu kimi Az\u0259rbaycanda da talassemiya geni\u015f yay\u0131l\u0131b.&nbsp; &nbsp;Haz\u0131rda &ouml;lk\u0259mizd\u0259 3 min n\u0259f\u0259rd\u0259n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-243291","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/243291","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=243291"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/243291\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=243291"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=243291"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=243291"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}