{"id":243274,"date":"2026-05-08T08:04:16","date_gmt":"2026-05-08T04:04:16","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=243274","title":{"rendered":"2-ci tip diabeti pisl\u0259\u015fdir\u0259 bil\u0259c\u0259k qidalar"},"content":{"rendered":"<p><strong>2-ci tip diabet \u0259n &ccedil;ox yay\u0131lm\u0131\u015f xroniki x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n biri olaraq qal\u0131r v\u0259 p\u0259hriz onun idar\u0259 olunmas\u0131nda \u0259sas rol oynay\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki. yeni m\u0259lumatlar g&ouml;st\u0259rir ki, b\u0259zi &uuml;mumi qidalar, h\u0259tta insan p\u0259hrizini nisb\u0259t\u0259n sa\u011flam hesab ets\u0259 bel\u0259, v\u0259ziyy\u0259ti gizlic\u0259 pisl\u0259\u015fdir\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>X\u0259st\u0259lik, orqanizm qan ql&uuml;koza s\u0259viyy\u0259sini t\u0259nziml\u0259y\u0259n hormon olan insulini effektiv \u015f\u0259kild\u0259 istifad\u0259 etm\u0259k qabiliyy\u0259tini itirdikd\u0259 inki\u015faf edir. N\u0259tic\u0259d\u0259 \u015f\u0259k\u0259r toplan\u0131r v\u0259 qan damarlar\u0131na, &uuml;r\u0259y\u0259, b&ouml;yr\u0259kl\u0259r\u0259 v\u0259 sinir sistemin\u0259 z\u0259r\u0259r vurma riskini art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>M&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259r vur\u011fulay\u0131rlar ki, d\u0259rman q\u0259bulu vacib olsa da, g&uuml;nd\u0259lik qida se&ccedil;iml\u0259ri d\u0259 az \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb etmir. Bundan \u0259lav\u0259, bir s\u0131ra m\u0259\u015fhur qida kateqoriyalar\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259rin idar\u0259 olunmas\u0131n\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 &ccedil;\u0259tinl\u0259\u015fdir\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>\u015e\u0259k\u0259rli i&ccedil;kil\u0259r \u0259sas risk faktorlar\u0131ndan biri olaraq qal\u0131r. Qazl\u0131 i&ccedil;kil\u0259r, enerji i&ccedil;kil\u0259ri, \u015firin &ccedil;aylar v\u0259 h\u0259tta ma\u011fazadan al\u0131nan \u015fir\u0259l\u0259r &ccedil;ox miqdarda \u015f\u0259k\u0259r ehtiva edir ki, bu da qan d&ouml;vran\u0131na tez daxil olur v\u0259 ql&uuml;koza s\u0259viyy\u0259sind\u0259 k\u0259skin art\u0131mlara s\u0259b\u0259b olur. &Uuml;st\u0259lik, bu i&ccedil;kil\u0259r uzunm&uuml;dd\u0259tli toxluq hissi vermir v\u0259 bu da h\u0259ddind\u0259n art\u0131q yem\u0259y\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>Rafin\u0259 edilmi\u015f karbohidratlar &mdash; a\u011f &ccedil;&ouml;r\u0259k, cilalanm\u0131\u015f d&uuml;y&uuml;, adi makaron v\u0259 bi\u015fmi\u015f m\u0259hsullar &mdash; he&ccedil; d\u0259 az t\u0259hl&uuml;k\u0259li deyil. Emal zaman\u0131 onlar lif itirirl\u0259r, y\u0259ni tez h\u0259zm olunur v\u0259 qan \u015f\u0259k\u0259rinin k\u0259skin artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olurlar. Bunun \u0259ksin\u0259 olaraq, tam tax\u0131llar daha yava\u015f h\u0259zm olunur v\u0259 ql&uuml;koza s\u0259viyy\u0259sinin daha sabit qalmas\u0131na k&ouml;m\u0259k edir.<\/p>\n<p>Sa\u011flam olmayan ya\u011flarla z\u0259ngin qidalar &mdash; q\u0131zard\u0131lm\u0131\u015f qidalar, fast food, &ccedil;ips v\u0259 emal olunmu\u015f bi\u015fmi\u015f m\u0259hsullar &mdash; x&uuml;susi t\u0259hl&uuml;k\u0259 yarad\u0131r. Onlar &quot;pis&quot; xolesterolun y&uuml;ks\u0259k s\u0259viyy\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur v\u0259 diabet x\u0259st\u0259l\u0259rinin art\u0131q meylli oldu\u011fu &uuml;r\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri riskini art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>M&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259r h\u0259m&ccedil;inin emal olunmu\u015f \u0259tl\u0259rin &mdash; salami, hot-doq v\u0259 bekon &mdash; m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 t&ouml;vsiy\u0259 edirl\u0259r. Bu qidalar tez-tez art\u0131q duz, doymu\u015f ya\u011f v\u0259 qoruyucu madd\u0259l\u0259r ehtiva edir ki, bu da madd\u0259l\u0259r m&uuml;badil\u0259sin\u0259 v\u0259 damar sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir g&ouml;st\u0259rir.<\/p>\n<p>&quot;P\u0259hriz&quot; qidalar\u0131 da g&ouml;zl\u0259nilm\u0259z problem yarada bil\u0259r. Onlar\u0131n bir &ccedil;oxu, &quot;az ya\u011fl\u0131&quot; etiketl\u0259nm\u0259sin\u0259 baxmayaraq, dad\u0131 art\u0131rmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259lav\u0259 \u015f\u0259k\u0259r ehtiva edir. Bu, qat\u0131qlara, s\u0259h\u0259r yem\u0259yi d\u0259nli bitkil\u0259rin\u0259, batonlara v\u0259 souslara aiddir. N\u0259tic\u0259d\u0259, insan n\u0259z\u0259rd\u0259 tutuldu\u011fundan daha &ccedil;ox \u015f\u0259k\u0259r istehlak ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Desertl\u0259r d\u0259 ba\u015fqa bir risk sah\u0259sidir. Pe&ccedil;enye, tort, konfet v\u0259 dondurma y&uuml;ks\u0259k \u015f\u0259k\u0259r v\u0259 ya\u011f t\u0259rkibini birl\u0259\u015fdirir v\u0259 bu da onlar\u0131 diabetin idar\u0259 olunmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n x&uuml;susil\u0259 \u0259lveri\u015fsiz edir. Lakin m&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259r tam imtina etm\u0259yi t&ouml;vsiy\u0259 etmirl\u0259r &#8211; m&uuml;layimlik v\u0259 diqq\u0259tli yana\u015fma \u0259sas olaraq qal\u0131r.<br \/>\nT\u0259hl&uuml;k\u0259siz alternativ olaraq, t\u0259r\u0259v\u0259z, paxlal\u0131 bitkil\u0259r, qoz-f\u0131nd\u0131q, bal\u0131q, ya\u011fs\u0131z \u0259t v\u0259 zeytun ya\u011f\u0131 kimi sa\u011flam ya\u011flara diqq\u0259t yetirm\u0259k t&ouml;vsiy\u0259 olunur. Bu p\u0259hriz qan \u015f\u0259k\u0259rinin s\u0259viyy\u0259sini sabit saxlama\u011fa k&ouml;m\u0259k edir v\u0259 a\u011f\u0131rla\u015fma riskini azald\u0131r.<br \/>\nDiabetin idar\u0259 olunmas\u0131 yaln\u0131z p\u0259hrizl\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r. M&uuml;t\u0259madi fiziki f\u0259aliyy\u0259t, kifay\u0259t q\u0259d\u0259r yuxu v\u0259 stressin idar\u0259 olunmas\u0131 da uzunm&uuml;dd\u0259tli sa\u011flaml\u0131qda m&uuml;h&uuml;m rol oynay\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>2-ci tip diabet \u0259n &ccedil;ox yay\u0131lm\u0131\u015f xroniki x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n biri olaraq qal\u0131r v\u0259 p\u0259hriz onun idar\u0259 olunmas\u0131nda \u0259sas rol oynay\u0131r. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki. yeni m\u0259lumatlar g&ouml;st\u0259rir ki, b\u0259zi &uuml;mumi qidalar,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-243274","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/243274","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=243274"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/243274\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=243274"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=243274"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=243274"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}