{"id":243271,"date":"2026-05-08T06:49:42","date_gmt":"2026-05-08T02:49:42","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=243271","title":{"rendered":"Ki\u015fil\u0259r planet \u00fc\u00e7\u00fcn qad\u0131nlardan daha z\u0259r\u0259r verir"},"content":{"rendered":"<p><strong>13 &ouml;lk\u0259d\u0259n olan aliml\u0259r \u0259n\u0259n\u0259vi &quot;ki\u015fi&quot; v\u0259rdi\u015fl\u0259rinin iqlim\u0259 v\u0259 \u0259traf m&uuml;hit\u0259 m\u0259nfi t\u0259sirini bildiribl\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az bildirir ki, bu bar\u0259d\u0259 Daily Mail m\u0259lumat verib.<br \/>\n&quot;Ki\u015fil\u0259r, Ki\u015filik v\u0259 (M)Antroposenin Sonundak\u0131 Planet&quot; adl\u0131 bir ara\u015fd\u0131rmada aliml\u0259r ki\u015fil\u0259rin davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n v\u0259 onlar\u0131n sosial rollar\u0131n\u0131n \u0259traf m&uuml;hit\u0259 v\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyin\u0259 nec\u0259 t\u0259sir etdiyini t\u0259hlil edibl\u0259r.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar ki\u015fil\u0259rin ad\u0259t\u0259n qad\u0131nlardan daha b&ouml;y&uuml;k karbon izi buraxd\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u0259sas\u0259n s\u0259yah\u0259t, n\u0259qliyyat v\u0259 turizm s\u0259b\u0259bind\u0259n oldu\u011funu m&uuml;\u0259yy\u0259n edibl\u0259r. Ki\u015fil\u0259r h\u0259m&ccedil;inin iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 daha az maraqlan\u0131r v\u0259 bununla m&uuml;bariz\u0259 aparmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n g&uuml;nd\u0259lik v\u0259rdi\u015fl\u0259rini d\u0259yi\u015fdirm\u0259y\u0259 daha az haz\u0131rd\u0131rlar.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, aliml\u0259r iddia edirl\u0259r ki, ad\u0259t\u0259n &quot;ki\u015fi&quot; f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri h\u0259m \u0259traf m&uuml;hit\u0259, h\u0259m d\u0259 iqlim\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g&ouml;st\u0259rir. Bunlara bal\u0131q&ccedil;\u0131l\u0131q, ov&ccedil;uluq v\u0259 \u0259t istehlak\u0131 daxildir. &quot;Haz\u0131rda b\u0259zi ki\u015fi davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n \u0259traf m&uuml;hit\u0259 v\u0259 iqlim\u0259 a&ccedil;\u0131q m\u0259nfi t\u0259sirini g&ouml;st\u0259r\u0259n xeyli t\u0259dqiqat var. Davaml\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259ks\u0259r m&uuml;zakir\u0259l\u0259rd\u0259 v\u0259 siyas\u0259tl\u0259rd\u0259 bu aspektin \u0259sas\u0259n n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmamas\u0131 t\u0259\u0259cc&uuml;bl&uuml;d&uuml;r&quot;, &#8211; dey\u0259 Haddersfild Universitetinin sosiologiya professoru Ceff Hern bildirib.<\/p>\n<p>M&uuml;\u0259llifl\u0259r Beyn\u0259lxalq Ki\u015filik Ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 Jurnal\u0131nda d\u0259rc olunmu\u015f tap\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 alt\u0131 \u0259sas kateqoriyaya b&ouml;l&uuml;bl\u0259r.<br \/>\n1. Ki\u015fil\u0259rin qad\u0131nlardan daha b&ouml;y&uuml;k karbon izi var<br \/>\nT\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar ki\u015fil\u0259rin &uuml;mumiyy\u0259tl\u0259 qad\u0131nlardan daha b&ouml;y&uuml;k karbon izi v\u0259 \u0259traf m&uuml;hit\u0259 daha &ccedil;ox t\u0259sir g&ouml;st\u0259rdiyini a\u015fkar edibl\u0259r. Onlar bunu \u0259sas\u0259n daha &ccedil;ox s\u0259yah\u0259t, n\u0259qliyyat istifad\u0259sin\u0259, turizm\u0259 v\u0259 \u0259t istehlak\u0131na aid edirl\u0259r.<br \/>\nT\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar izah edibl\u0259r ki, &quot;Ki\u015fil\u0259r qad\u0131nlardan daha &ccedil;ox \u0259t istehlak edir v\u0259 heyvandarl\u0131q-s\u0259naye kompleksind\u0259 liderdirl\u0259r. \u018ft istehlak\u0131 bir &ccedil;ox m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259rd\u0259 dominant ki\u015filiyin bir hiss\u0259si olaraq qal\u0131r&quot;.<\/p>\n<p>2. Ki\u015fil\u0259r iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 daha az maraqlan\u0131rlar<br \/>\nT\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar qeyd edibl\u0259r ki, &uuml;mumiyy\u0259tl\u0259, ki\u015fil\u0259r iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 daha az maraqlan\u0131r v\u0259 onunla m&uuml;bariz\u0259 aparmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n v\u0259rdi\u015fl\u0259rini d\u0259yi\u015fdirm\u0259y\u0259 daha az haz\u0131rd\u0131rlar.<br \/>\nM&uuml;\u0259llifl\u0259r bildiribl\u0259r ki, &quot;Ki\u015fil\u0259r &uuml;mumiyy\u0259tl\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 daha az narahatd\u0131rlar, onu azaltmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n g&uuml;nd\u0259lik davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdirm\u0259y\u0259 daha az haz\u0131rd\u0131rlar v\u0259 d&ouml;vl\u0259t siyas\u0259tind\u0259 bunu etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n daha az ambisiya n&uuml;mayi\u015f etdirirl\u0259r&quot;.<\/p>\n<p>3. Ki\u015fil\u0259r \u0259traf m&uuml;hit siyas\u0259tind\u0259 daha az aktivdirl\u0259r<br \/>\nT\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lara g&ouml;r\u0259, ki\u015fil\u0259r \u0259traf m&uuml;hit siyas\u0259tind\u0259 d\u0259 daha az aktivdirl\u0259r, bu sah\u0259d\u0259 daha az ambisiyaya malikdirl\u0259r v\u0259 \u0259traf m&uuml;hit \u0259dal\u0259tini m&uuml;dafi\u0259 ed\u0259n siyasi q&uuml;vv\u0259l\u0259ri d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k ehtimal\u0131 daha azd\u0131r.<br \/>\nT\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar bildiribl\u0259r ki, &quot;Ki\u015filiyin t\u0259sirli formalar\u0131 aras\u0131nda, x&uuml;sus\u0259n d\u0259 ifrat sa\u011f&ccedil;\u0131 siyasi elitalar aras\u0131nda iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin inkar\u0131 tez-tez qad\u0131n sif\u0259ti il\u0259 birl\u0259\u015fdirilir. Ki\u015fil\u0259r, x&uuml;sus\u0259n d\u0259 Avropa-Q\u0259rb elitas\u0131n\u0131n varl\u0131 a\u011fd\u0259rili &uuml;zvl\u0259ri, artan ekoloji x\u0259rcl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olan s\u0259naye k\u0259nd t\u0259s\u0259rr&uuml;fat\u0131, avtomobill\u0259r v\u0259 su ehtiyatlar\u0131ndan tutmu\u015f inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan s&uuml;ni intellekt texnologiyalar\u0131na q\u0259d\u0259r hasilat v\u0259 y&uuml;ks\u0259k t\u0259sirli s\u0259naye sah\u0259l\u0259rind\u0259 m&uuml;lkiyy\u0259t v\u0259 liderliy\u0259 hakimdirl\u0259r&quot;.<\/p>\n<p>4. &quot;Ki\u015fi&quot; pe\u015f\u0259l\u0259ri \u0259traf m&uuml;hit\u0259 daha &ccedil;ox z\u0259r\u0259rlidir<br \/>\nT\u0259dqiqat\u0131n m&uuml;\u0259llifl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, ad\u0259t\u0259n &quot;ki\u015fi&quot; pe\u015f\u0259l\u0259ri h\u0259m \u0259traf m&uuml;hit\u0259, h\u0259m d\u0259 iqlim\u0259 z\u0259r\u0259r verm\u0259y\u0259 meyllidir.<br \/>\n&quot;Ki\u015fil\u0259r daha &ccedil;ox a\u011f\u0131r, kimy\u0259vi, karbon tutumlu s\u0259naye v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr&uuml;fat\u0131 sektorlar\u0131n\u0131n, ekoloji c\u0259h\u0259td\u0259n z\u0259r\u0259rli v\u0259 hasilat s\u0259nayesinin v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, \u0259traf m&uuml;hit &uuml;&ccedil;&uuml;n &ouml;z da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259ri olan militarizmin m&uuml;lkiyy\u0259tind\u0259, idar\u0259&ccedil;iliyind\u0259 v\u0259 n\u0259zar\u0259tind\u0259 i\u015ftirak edirl\u0259r&quot;, &#8211; dey\u0259 aliml\u0259r izah edibl\u0259r.<\/p>\n<p>5. Qlobal \u015eimaldak\u0131 elit ki\u015fil\u0259r \u0259n b&ouml;y&uuml;k z\u0259r\u0259ri g\u0259tirirl\u0259r<br \/>\nT\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar konkret \u015f\u0259xsl\u0259rin ad\u0131n\u0131 &ccedil;\u0259km\u0259s\u0259l\u0259r d\u0259, \u0259n da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 meyll\u0259rin Qlobal \u015eimal &ouml;lk\u0259l\u0259rind\u0259ki imtiyazl\u0131 ki\u015fil\u0259r\u0259 xas oldu\u011funu vur\u011fulay\u0131rlar.<br \/>\nM&uuml;\u0259llifl\u0259r deyirl\u0259r ki, &quot;Da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 ekoloji v\u0259 sosial prosesl\u0259r imtiyazl\u0131 Avro-Q\u0259rb &ouml;lk\u0259l\u0259rinin, x&uuml;sus\u0259n d\u0259 elit a\u011fd\u0259rili ki\u015fil\u0259rin f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir v\u0259 \u0259sas\u0259n onlar t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunur&quot;.<\/p>\n<p>6. B&uuml;t&uuml;n ki\u015fil\u0259r planet\u0259 z\u0259r\u0259r vermir<br \/>\nEyni zamanda, t\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar vur\u011fulay\u0131blar ki, bu tap\u0131nt\u0131lar b&uuml;t&uuml;n ki\u015fil\u0259r\u0259 aid deyil, &ccedil;&uuml;nki bir &ccedil;oxlar\u0131 iqlim d\u0259yi\u015fikliyin\u0259 qar\u015f\u0131 m&uuml;bariz\u0259d\u0259 f\u0259al i\u015ftirak edir. Aliml\u0259r \u0259lav\u0259 edibl\u0259r ki, &quot;B\u0259zi ki\u015fil\u0259r bu tendensiyalar\u0131 t\u0259rsin\u0259 &ccedil;evirm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259cili v\u0259 enerjili \u015f\u0259kild\u0259 &ccedil;al\u0131\u015f\u0131rlar&quot;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>13 &ouml;lk\u0259d\u0259n olan aliml\u0259r \u0259n\u0259n\u0259vi &quot;ki\u015fi&quot; v\u0259rdi\u015fl\u0259rinin iqlim\u0259 v\u0259 \u0259traf m&uuml;hit\u0259 m\u0259nfi t\u0259sirini bildiribl\u0259r. Ucnoqta.az bildirir ki, bu bar\u0259d\u0259 Daily Mail m\u0259lumat verib. &quot;Ki\u015fil\u0259r, Ki\u015filik v\u0259 (M)Antroposenin Sonundak\u0131 Planet&quot; adl\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[97],"tags":[],"class_list":["post-243271","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-maraqli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/243271","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=243271"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/243271\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=243271"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=243271"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=243271"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}