{"id":242891,"date":"2026-05-01T12:46:17","date_gmt":"2026-05-01T08:46:17","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=242891","title":{"rendered":"&#8220;XX y\u00fczillik&#8221;d\u0259n &#8220;Qara ba\u011f&#8221;a q\u0259d\u0259r"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>&quot;Zaman d\u0259yi\u015fir. \u0130nsanlar da d\u0259yi\u015fir. Amma qara ba\u011f vurulub ba\u011fl\u0131 qap\u0131lar arxas\u0131na at\u0131lan arxiv qovluqlar\u0131 d\u0259yi\u015fmir. Biz indi y&uuml;z ill\u0259r boyu h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin gizl\u0259dildiyi arxiv qovluqlar\u0131n\u0131n qara ba\u011flar\u0131n\u0131 a&ccedil;\u0131r\u0131q. Qaraba\u011f h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin\u0259 i\u015f\u0131q salmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n&#8230;&quot;<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>Tan\u0131nm\u0131\u015f jurnalist, \u018fm\u0259kdar m\u0259d\u0259niyy\u0259t i\u015f&ccedil;isi M&uuml;s\u0259llim H\u0259s\u0259novun m&uuml;\u0259llifi oldu\u011fu v\u0259 h\u0259r h\u0259ft\u0259nin bazar g&uuml;nl\u0259ri \u0130ctimai Televiziyada n&uuml;mayi\u015f olunan &quot;Qara ba\u011f&quot; s\u0259n\u0259dli serial\u0131 bu s&ouml;zl\u0259rl\u0259 ba\u015flay\u0131r. Bundan \u0259vv\u0259l is\u0259 m&uuml;\u0259llif t\u0259xmin\u0259n 4 il davam ed\u0259n 100 b&ouml;l&uuml;md\u0259n ibar\u0259t &quot;XX y&uuml;zillik: faktlar, hadis\u0259l\u0259r v\u0259 insanlar&quot; layih\u0259sini tama\u015fa&ccedil;\u0131lara t\u0259qdim etmi\u015fdi. &Ouml;t\u0259n \u0259srd\u0259 &ouml;lk\u0259mizin \u0259razisind\u0259 olub-ke&ccedil;\u0259nl\u0259rin v\u0259r\u0259ql\u0259ndiyi o &quot;XX y&uuml;zillik&quot; ki, XXI \u0259srd\u0259 Az\u0259rbaycan televiziya m\u0259kan\u0131nda x&uuml;susi iz qoyub. &Ouml;t\u0259n y&uuml;zillikd\u0259 ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r \u015fayi\u0259l\u0259r v\u0259 \u0259fsan\u0259l\u0259r yox, o d&ouml;vr&uuml;n yaz\u0131l\u0131 m\u0259tbuat\u0131nda \u0259ksini tapan materiallar v\u0259 arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259ri \u0259sas\u0131nda t\u0259qdim olunub.<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>M&uuml;s\u0259llim H\u0259s\u0259novla s&ouml;hb\u0259timizd\u0259 m\u0259hz bu m&ouml;vzulardan dan\u0131\u015fd\u0131q &#8211; &quot;XX y&uuml;zillik&quot;d\u0259n ba\u015flayan s&ouml;hb\u0259timiz &quot;Qara ba\u011f&quot;la yekunla\u015fd\u0131&#8230;<\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong>&quot;Sizd\u0259n Ulu Tanr\u0131ya \u015fikay\u0259t ed\u0259c\u0259y\u0259m!&quot;<\/strong><\/p>\n<p><strong>&#8211; &quot;XX y&uuml;zillik&quot; adl\u0131 verili\u015fl\u0259r silsil\u0259si yaratmaq ideyas\u0131 nec\u0259 meydana g\u0259ldi? Sizin &ouml;z ideyan\u0131z idi?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Bel\u0259 bir layih\u0259ni i\u015fl\u0259m\u0259k fikrim &ccedil;oxdan var idi. B\u0259zi xarici &ouml;lk\u0259l\u0259rin televiziyas\u0131nda bu tip layih\u0259l\u0259r olub. M\u0259s\u0259l\u0259n, &ouml;t\u0259n \u0259srin 90-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 Rusiyan\u0131n NTV kanal\u0131nda Leonid Parfyonovun &quot;Namedni&quot; silsil\u0259si verilirdi. M\u0259hz h\u0259min verili\u015f m\u0259nd\u0259 ox\u015far layih\u0259 haz\u0131rlamaq ist\u0259yi yaratm\u0131\u015fd\u0131. Amma telekanallar\u0131m\u0131z\u0131n \u015f\u0259raitin\u0259 v\u0259 imkanlar\u0131na g&ouml;r\u0259 t\u0259r\u0259dd&uuml;d edirdim. Maliyy\u0259 t\u0259r\u0259fi bir yana, material toplamaq bax\u0131m\u0131ndan da &ccedil;\u0259tinlikl\u0259r vard\u0131.<\/p>\n<p>2019-cu ild\u0259 Bak\u0131 Media M\u0259rk\u0259zind\u0259 i\u015fl\u0259diyim vaxt \u0130ctimai Televiziyadan m&uuml;raci\u0259t olundu ki, bel\u0259 bir layih\u0259 haz\u0131rlamaq ist\u0259yirik. H\u0259tta dedil\u0259r ki, bu m&ouml;vzuda m&uuml;raci\u0259t ed\u0259nl\u0259r d\u0259 var. Amma onlar hesab edirdil\u0259r ki, bel\u0259 bir layih\u0259ni m\u0259n daha maraql\u0131 haz\u0131rlaya bil\u0259r\u0259m. &Ccedil;ox g&uuml;man ki, bu inam Bak\u0131 Media M\u0259rk\u0259zind\u0259ki f\u0259aliyy\u0259timl\u0259 ba\u011fl\u0131 idi. Orada art\u0131q m\u0259nim ssenaril\u0259rim \u0259sas\u0131nda &quot;\u018fb\u0259di ezamiyy\u0259t&quot;, &quot;Son iclas&quot; kimi bir ne&ccedil;\u0259 b\u0259dii-s\u0259n\u0259dli filml\u0259r &ccedil;\u0259kilmi\u015fdi. Y\u0259ni, tarixi m&ouml;vzulara x&uuml;susi maraq g&ouml;st\u0259rdiyimi bilirdil\u0259r.<\/p>\n<p>Amma m\u0259n bu t\u0259klif\u0259 d\u0259rhal &quot;h\u0259&quot; cavab\u0131 verm\u0259dim. Bir h\u0259ft\u0259 vaxt ist\u0259dim ki, arxivl\u0259r\u0259 ba\u015fa vurum, bir daha bax\u0131m, g&ouml;r&uuml;m bel\u0259 bir silsil\u0259 haz\u0131rlamaq &uuml;&ccedil;&uuml;n material toplaya bil\u0259c\u0259y\u0259mmi? Bu m&uuml;dd\u0259t&nbsp;\u0259rzind\u0259 Bak\u0131dak\u0131 bir ne&ccedil;\u0259 arxivd\u0259 oldum, m&uuml;\u0259yy\u0259n materiallarla maraqland\u0131m v\u0259 raz\u0131l\u0131q verdim ki, i\u015fl\u0259m\u0259k olar.<\/p>\n<p>Yen\u0259 d\u0259 narahatl\u0131q var idi. Dan\u0131\u015fmaq ist\u0259diyim d&ouml;vr haqq\u0131nda arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259ri var, &ccedil;ox yax\u015f\u0131, b\u0259s haz\u0131rlayaca\u011f\u0131m m\u0259tnin ekran h\u0259lli nec\u0259 olacaq? Bayaq ad\u0131n\u0131 &ccedil;\u0259kdiyim Leonid Parfyonov oturur Moskvada, \u0259linin alt\u0131nda arxiv g&ouml;r&uuml;nt&uuml;l\u0259ri&#8230; Bizd\u0259 is\u0259 bu yoxdur, tarixi xronika olduqca azd\u0131r. T\u0259bii ki, bu problemi h\u0259ll etm\u0259k rejissorun &ccedil;iynin\u0259 d&uuml;\u015f&uuml;rd&uuml;. B\u0259s rejissor kim olsun? \u0130ctimai TV-nin r\u0259hb\u0259rliyi bu i\u015fd\u0259 d\u0259 m\u0259n\u0259 s\u0259rb\u0259stlik verdi. Tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m rejissorlar &ccedil;ox idi, amma m\u0259n daha cavan rejissor ist\u0259yirdim. Dost-tan\u0131\u015fla m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fdim v\u0259 g\u0259nc bir rejissoru ni\u015fan verdil\u0259r &#8211; El&ccedil;in Qas\u0131movu. Fikirl\u0259rimi dedim, m&uuml;zakir\u0259 etdik, anlad\u0131m ki, m\u0259ni ba\u015fa d&uuml;\u015fd&uuml; v\u0259 i\u015fimiz al\u0131nacaq&#8230;<\/p>\n<p><strong>&#8211; 1901-ci il\u0259 h\u0259sr olunmu\u015f ilk verili\u015f 44 g&uuml;nl&uuml;k m&uuml;harib\u0259d\u0259n \u0259vv\u0259l efir\u0259 getmi\u015fdi. Bu, h\u0259min verili\u015fin sonlu\u011funda da hiss olunur: Siz \u015eu\u015fan\u0131n d&uuml;\u015fm\u0259n tapda\u011f\u0131 alt\u0131nda oldu\u011fundan yana-yana dan\u0131\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Birinci burax\u0131l\u0131\u015f 2020-ci il sentyabr\u0131n 24-d\u0259 &#8211; m&uuml;harib\u0259 ba\u015flamazdan 3 g&uuml;n \u0259vv\u0259l efir\u0259 getmi\u015fdi. H\u0259min verili\u015f Qaraba\u011f h&ouml;kmdar\u0131 \u0130brahimx\u0259lil xan\u0131n q\u0131z\u0131 G&ouml;vh\u0259r a\u011fan\u0131n v\u0259siyy\u0259tnam\u0259sind\u0259n sitatla bitirdi. G&ouml;vh\u0259r a\u011fa d&uuml;nyas\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l v\u0259siyy\u0259tnam\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131 ki, bu d&uuml;nyadan k&ouml;&ccedil;&uuml;r\u0259m, m\u0259nd\u0259n sonra g\u0259l\u0259nl\u0259rd\u0259n xahi\u015f edir\u0259m tikdirdiyim m\u0259scidi v\u0259 m\u0259dr\u0259s\u0259ni d&uuml;\u015fm\u0259n tapda\u011f\u0131ndan qorusunlar. V\u0259siyy\u0259tnam\u0259nin son c&uuml;ml\u0259l\u0259ri t\u0259xmin\u0259n bel\u0259 idi: \u018fg\u0259r siz m\u0259scidi v\u0259 m\u0259dr\u0259s\u0259ni qoruya bilm\u0259s\u0259niz,&nbsp;sizd\u0259n Ulu Tanr\u0131ya \u015fikay\u0259t ed\u0259c\u0259y\u0259m!<\/p>\n<p>M\u0259n d\u0259 verili\u015fi bel\u0259 bir fikirl\u0259 yekunla\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131m ki, bu g&uuml;n G&ouml;vh\u0259r a\u011fan\u0131n bizd\u0259n Ulu Tanr\u0131ya \u015fikay\u0259t etm\u0259y\u0259 haqq\u0131 var! &Ccedil;&uuml;nki \u015eu\u015fa da, m\u0259scidl\u0259rimiz d\u0259, b&uuml;t&uuml;n Qaraba\u011f da d&uuml;\u015fm\u0259n tapda\u011f\u0131 alt\u0131ndad\u0131r&#8230;<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"https:\/\/525.az\/img\/pics\/large\/2026-05\/389849_glgbemataj.jpg\" \/><\/p>\n<p>Bu verili\u015f efir\u0259 ged\u0259nd\u0259n 3 g&uuml;n sonra m&uuml;harib\u0259 ba\u015flad\u0131. Noyabr\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259 is\u0259 \u015eu\u015fan\u0131 da i\u015f\u011faldan azad etdik. Sonradan birinci verili\u015fin t\u0259krar efir\u0259 ged\u0259c\u0259yini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, h\u0259min sonlu\u011fu t\u0259z\u0259d\u0259n &ccedil;\u0259km\u0259li olduq. Amma internetd\u0259 k&ouml;hn\u0259 variant qal\u0131r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Bildiyim q\u0259d\u0259ri il\u0259 44 g&uuml;nl&uuml;k m&uuml;harib\u0259 gedi\u015find\u0259 verili\u015f yay\u0131mlanmad\u0131&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; S\u0259hv etmir\u0259ms\u0259, oktyabr\u0131n ortalar\u0131na q\u0259d\u0259r yay\u0131mland\u0131. Amma onda el\u0259 bir vaxt idi ki, ham\u0131n\u0131 m&uuml;harib\u0259 maraqland\u0131r\u0131rd\u0131. Ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 \u0130ctimai Televiziyan\u0131n r\u0259hb\u0259rliyind\u0259n xahi\u015f etdim ki, m&uuml;harib\u0259 bit\u0259n\u0259d\u0259k verili\u015fi dayand\u0131raq. Bel\u0259likl\u0259, &quot;XX y&uuml;zillik&quot; bir d\u0259 torpaqlar\u0131m\u0131z i\u015f\u011faldan azad olunduqdan sonra &#8211; 2021-ci ilin yanvar\u0131ndan efir\u0259 getm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131&#8230;<\/p>\n<p><strong>&quot;Bizim televiziya m\u0259kan\u0131nda bu q\u0259d\u0259r &ccedil;ox pul x\u0259rcl\u0259n\u0259n verili\u015fl\u0259r silsil\u0259si olmay\u0131b&quot;<\/strong><\/p>\n<p><strong>&#8211; B&uuml;t&uuml;n b&ouml;l&uuml;ml\u0259rd\u0259 personajlar\u0131n canland\u0131r\u0131lmas\u0131nda aktyorlardan istifad\u0259 edilib. Se&ccedil;im nec\u0259 apar\u0131l\u0131rd\u0131? B\u0259zi b\u0259nz\u0259tm\u0259l\u0259r o q\u0259d\u0259r d\u0259 yax\u015f\u0131 al\u0131nmay\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; B&uuml;t&uuml;n b&ouml;l&uuml;ml\u0259rd\u0259 yox, b\u0259zi b&ouml;l&uuml;ml\u0259rd\u0259 qura\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f s\u0259hn\u0259l\u0259r var. Aktyor se&ccedil;imi, r\u0259ssam i\u015fi v\u0259 s. t\u0259bii ki, rejissor El&ccedil;in Qas\u0131movun &ouml;hd\u0259sind\u0259 idi. Az b&uuml;dc\u0259 il\u0259 rejissorun pe\u015f\u0259kar aktyorlar se&ccedil;m\u0259si bir&nbsp; q\u0259d\u0259r &ccedil;\u0259tin olur. &Uuml;mumiyy\u0259tl\u0259, &ccedil;ox a\u011f\u0131r layih\u0259 idi. Qura\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f s\u0259hn\u0259l\u0259r, geyim se&ccedil;imi, r\u0259ssam i\u015fi&#8230; &Ccedil;ox b&ouml;y&uuml;k z\u0259hm\u0259t t\u0259l\u0259b edirdi. D&uuml;zd&uuml;r, ekranda t\u0259kc\u0259 m\u0259n g&ouml;r&uuml;n&uuml;r\u0259m, amma verili\u015fin \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259lm\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n n\u0259 q\u0259d\u0259r adam \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259kib. B\u0259z\u0259n &ccedil;\u0259kili\u015fl\u0259rimiz gec\u0259 yar\u0131yad\u0259k davam edirdi. M\u0259s\u0259l\u0259n, 1931-ci il\u0259 aid burax\u0131l\u0131\u015f Hadrutda taun x\u0259st\u0259liyinin yay\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259dir. H\u0259min b&ouml;l&uuml;m&uuml;n \u0259sas hiss\u0259l\u0259rini \u015eamax\u0131da &ccedil;\u0259kmi\u015fik, gec\u0259 s\u0259h\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r &#8211; &ouml;z&uuml; d\u0259 \u015fidd\u0259tli qar ya\u011fa-ya\u011fa. Bunu verili\u015fin hans\u0131 &ccedil;\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259ldiyini, &ccedil;\u0259kili\u015f qrupunun &#8211; operatorun, r\u0259ssamlar\u0131n, texnikl\u0259rin v\u0259 dig\u0259r i\u015f&ccedil;il\u0259rin hans\u0131 \u0259ziyy\u0259ti &ccedil;\u0259kdiyini diqq\u0259t\u0259 &ccedil;atd\u0131rmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n deyir\u0259m.<\/p>\n<p>Ssenarinin yaz\u0131lmas\u0131 da asan ba\u015fa g\u0259lmirdi. Adi bir n&uuml;mun\u0259 g\u0259tirim. O vaxt bir il \u0259rzind\u0259 ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259rin xronikas\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131rmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n h\u0259min il &ccedil;\u0131xan q\u0259zetl\u0259ri v\u0259r\u0259ql\u0259m\u0259k, oxumaq laz\u0131m idi. M\u0259s\u0259l\u0259n, 1910-cu il\u0259 aid burax\u0131l\u0131\u015f\u0131 haz\u0131rlayark\u0259n D&ouml;vl\u0259t Tarix Arxivinin v\u0259 \u0130ctimai-Siyasi S\u0259n\u0259dl\u0259r Arxivinin kitabxanalar\u0131nda &quot;Kaspi&quot;, &quot;Bakinskaya \u0130zvestiya&quot;, &quot;Baku&quot; kimi q\u0259zetl\u0259rin b&uuml;t&uuml;n n&ouml;mr\u0259l\u0259rini v\u0259r\u0259ql\u0259m\u0259li olurdum. O vaxt bir il \u0259rzind\u0259 bu q\u0259zetl\u0259rin h\u0259r birinin 252 n&ouml;mr\u0259si &ccedil;\u0131x\u0131rd\u0131. G&uuml;nl\u0259rl\u0259 o q\u0259zetl\u0259ri oxumaq, tama\u015fa&ccedil;\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n maraql\u0131 ola bil\u0259c\u0259k m\u0259lumatlar\u0131 toplamaq laz\u0131m idi. Yaxud, C&uuml;mhuriyy\u0259t d&ouml;vr&uuml; il\u0259 ba\u011fl\u0131 burax\u0131l\u0131\u015flar haz\u0131rlanark\u0259n bizim arxivl\u0259rd\u0259 olan materiallar kifay\u0259t etmirdi. Bilirsiniz ki, \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top&ccedil;uba\u015fovun s\u0259n\u0259dl\u0259ri Parisd\u0259 saxlan\u0131l\u0131r. Onunla ba\u011fl\u0131 h\u0259r hans\u0131 fakt\u0131 d\u0259qiql\u0259\u015fdirm\u0259k, yaxud, verili\u015fd\u0259 hans\u0131sa s\u0259n\u0259di g&ouml;st\u0259rm\u0259k laz\u0131m olanda Paris\u0259 &#8211; g&uuml;rc&uuml; \u0259silli tarix&ccedil;i dostumuz Georgi Mamuliaya m&uuml;raci\u0259t edirdim. O da \u0259sl alim s\u0259xav\u0259ti il\u0259 ist\u0259diyim s\u0259n\u0259dl\u0259ri d\u0259rhal g&ouml;nd\u0259rirdi. B&uuml;t&uuml;n bunlar da C&uuml;mhuriyy\u0259t tarixi bar\u0259d\u0259 nisb\u0259t\u0259n az &ouml;yr\u0259nilmi\u015f s\u0259hif\u0259l\u0259r\u0259 i\u015f\u0131q salma\u011fa k&ouml;m\u0259k edirdi.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Verili\u015fd\u0259 animasiyalardan geni\u015f istifad\u0259 olunub. O da sizin ideyad\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Xeyr, rejissorun ideyas\u0131d\u0131r. El&ccedil;in bu bar\u0259d\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259 m\u0259n\u0259 dan\u0131\u015fanda, d&uuml;z&uuml;, anlamad\u0131m v\u0259 o q\u0259d\u0259r d\u0259 sevincl\u0259 qar\u015f\u0131lamad\u0131m. &Ccedil;&uuml;nki t\u0259s\u0259vv&uuml;r&uuml;m yox idi. Amma r\u0259ssamlar i\u015fl\u0259y\u0259nd\u0259n sonra bu forman\u0131n maraql\u0131 oldu\u011funa inand\u0131m. S\u0259hv etmir\u0259ms\u0259, bizim televiziya m\u0259kan\u0131m\u0131zda bu da bir yenilik idi. Amma 15-20 saniy\u0259lik i\u015fin hans\u0131 &ccedil;\u0259tinlikl\u0259r hesab\u0131na ba\u015fa g\u0259ldiyini qurulu\u015f&ccedil;u rejissor, h\u0259min i\u015fi g&ouml;r\u0259n r\u0259ssamlar, bir az da m\u0259n bilir\u0259m&#8230;<\/p>\n<p><strong>&#8211; B\u0259s b\u0259st\u0259kar kimdir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; B\u0259st\u0259kar yoxdur. S\u0259sl\u0259ndiril\u0259n musiqil\u0259r lisenziya \u0259sas\u0131nda yutubdan&nbsp;al\u0131n\u0131b.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, yutubda 100 seriyan\u0131n bir ne&ccedil;\u0259sind\u0259 s\u0259s e\u015fidilmir.<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; H\u0259, el\u0259 bir problem var. Bu da yutubun yaratd\u0131\u011f\u0131 problemdir. Onlar b\u0259zi musiqi par&ccedil;alar\u0131n\u0131n musiqisinin lisenziyas\u0131z oldu\u011funu iddia edir v\u0259 qada\u011fa qoyurlar. \u018fvv\u0259ll\u0259r bel\u0259 k\u0259sintil\u0259r daha &ccedil;ox idi. Televiziya lisenziyalar\u0131 t\u0259qdim etm\u0259kl\u0259 onlar\u0131 aradan qald\u0131r\u0131b. Amma t\u0259\u0259ss&uuml;f ki, problem tam h\u0259llini tapmay\u0131b. Y\u0259qin ki, yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 yoluna qoyular.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Bu q\u0259d\u0259r i\u015fi g&ouml;rm\u0259k h\u0259m d\u0259 b&ouml;y&uuml;k maliyy\u0259 t\u0259l\u0259b edir. Sirr deyils\u0259, layih\u0259nin b&uuml;dc\u0259si n\u0259 q\u0259d\u0259r idi?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; D&uuml;z&uuml;, bu bar\u0259d\u0259 d\u0259qiq m\u0259lumat ver\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259m. &Ccedil;&uuml;nki maliyy\u0259 i\u015fl\u0259ri \u0130ctimai Televiziyan\u0131n &ouml;hd\u0259sind\u0259 idi. Amma onu d\u0259qiq bilir\u0259m ki, &ccedil;ox bahal\u0131 layih\u0259 idi. Y\u0259qin ki, bizim televiziya m\u0259kan\u0131nda bu q\u0259d\u0259r &ccedil;ox pul x\u0259rcl\u0259n\u0259n verili\u015fl\u0259r silsil\u0259si olmay\u0131b. \u0130ctimai Televiziyadan ba\u015fqa hans\u0131sa televiziya kanal\u0131n\u0131n bel\u0259 bir layih\u0259y\u0259 bu q\u0259d\u0259r pul x\u0259rcl\u0259y\u0259c\u0259yin\u0259 inanm\u0131ram.<\/p>\n<p>T\u0259s\u0259vv&uuml;r edin ki, h\u0259r 6 aydan bir qurulu\u015f&ccedil;u rejissorla birlikd\u0259 Moskvaya ezamiyy\u0259t\u0259 gedirdik. Rusiya Foto-Kino S\u0259n\u0259dl\u0259ri Arxivind\u0259 Az\u0259rbaycanla ba\u011fl\u0131 video-xronika g\u0259tirm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n. H\u0259r s\u0259f\u0259rd\u0259 d\u0259 t\u0259xmin\u0259n 10 g&uuml;n arxivd\u0259 i\u015fl\u0259yir, k&ouml;hn\u0259 lentl\u0259ri se&ccedil;irdik. Bu materiallar se&ccedil;ilir, taym-kodu yaz\u0131l\u0131r v\u0259 k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;lm\u0259 &uuml;&ccedil;&uuml;n verilirdi. B&uuml;t&uuml;n bunlar is\u0259 &ouml;d\u0259ni\u015flidir. Video-xronikan\u0131n bir saniy\u0259sinin k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;lm\u0259si, s\u0259hv etmir\u0259ms\u0259, 150 rubla ba\u015fa g\u0259lirdi. Dem\u0259li, h\u0259r d\u0259f\u0259 alt\u0131 ayl\u0131q verili\u015fl\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259kc\u0259 Moskvadak\u0131 arxiv\u0259 \u0130ctimai Televiziya 40-50 min manat pul &ouml;d\u0259m\u0259li olurdu. H\u0259l\u0259 r\u0259ssam i\u015fi, qrafik t\u0259rtibat, geyim v\u0259 s. x\u0259rcl\u0259ri demir\u0259m. \u0130ndi &ouml;z&uuml;n&uuml;z layih\u0259ni nec\u0259 baha ba\u015fa g\u0259ldiyini t\u0259s\u0259vv&uuml;r ed\u0259 bil\u0259rsiniz.<\/p>\n<p>\u0130ctimai Televizyan\u0131n r\u0259hb\u0259rliyinin bizim layih\u0259y\u0259 bel\u0259 qay\u011f\u0131 g&ouml;st\u0259rm\u0259si, bu i\u015fd\u0259 x\u0259sislik etm\u0259m\u0259si t\u0259qdir\u0259layiqdir. B&uuml;t&uuml;n televiziya kanallar\u0131nda bel\u0259 deyil. V\u0259 \u0259slind\u0259 bu, biz\u0259, bizim verili\u015f\u0259 yox, Az\u0259rbaycan tarixin\u0259 h&ouml;rm\u0259t, diqq\u0259t n&uuml;mun\u0259si idi.<\/p>\n<p>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, bir m&uuml;dd\u0259t sonra Elm v\u0259 T\u0259hsil Nazirliyi d\u0259 verili\u015fin \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259lm\u0259sin\u0259 &ouml;z d\u0259st\u0259yini g&ouml;st\u0259rm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p><strong>&quot;Vyetnama &quot;10-15 saniy\u0259lik kadr&quot; &ccedil;\u0259km\u0259y\u0259 getm\u0259mi\u015fdik&#8230;&quot;<\/strong><\/p>\n<p><strong>&#8211; Ne&ccedil;\u0259 &ouml;lk\u0259d\u0259 ezamiyy\u0259td\u0259 olmusunuz? Bir d\u0259 15-20 saniy\u0259lik kadra g&ouml;r\u0259 d&uuml;nyan\u0131n o ba\u015f\u0131na getm\u0259y\u0259 d\u0259y\u0259rdimi? M\u0259s\u0259l\u0259n, Vyetnama&#8230; &Ccedil;oxlar\u0131n\u0131n d&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259sind\u0259 olan sual\u0131 verdim. \u018fslind\u0259, cavab\u0131n\u0131 bilir\u0259m&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Maraql\u0131 suald\u0131r. H\u0259qiq\u0259t\u0259n 1983-c&uuml; il burax\u0131l\u0131\u015f\u0131nda Vyetnam\u0131n paytaxt\u0131 Hanoydan g&ouml;r&uuml;nt&uuml;l\u0259rimiz var&#8230; Amma bu s\u0259f\u0259r dediyiniz 15-20 saniy\u0259lik kadra g&ouml;r\u0259 t\u0259\u015fkil edilm\u0259yib.<\/p>\n<p>Bildiyiniz kimi, 2023-c&uuml; il Az\u0259rbaycanda &quot;Heyd\u0259r \u018fliyev \u0130li&quot; elan olunmu\u015fdu. M\u0259n Moskva arxivl\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259rk\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyevin 1983-c&uuml; ild\u0259 Siyasi B&uuml;ronun &uuml;zv&uuml; kimi Vyetnama s\u0259f\u0259ri bar\u0259d\u0259 kino-xronika v\u0259 arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259ri g&ouml;rm&uuml;\u015fd&uuml;m. Ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 &quot;Heyd\u0259r \u018fliyev \u0130li&quot;nd\u0259 bu s\u0259f\u0259r bar\u0259d\u0259 s\u0259n\u0259dli film haz\u0131rlamaq ideyas\u0131 yarand\u0131 v\u0259 D&ouml;vl\u0259t Neft \u015eirk\u0259tin\u0259 m&uuml;raci\u0259t etdim. \u015eirk\u0259tin r\u0259hb\u0259rliyi ideyan\u0131 b\u0259y\u0259ndi, maliyy\u0259 ay\u0131rd\u0131 v\u0259 biz h\u0259min filmi &ccedil;\u0259km\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n Vyetnama u&ccedil;duq. Hanoy, Ho\u015fimin v\u0259 Vunq Tau \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 &ccedil;\u0259kili\u015fl\u0259r apard\u0131q v\u0259 &quot;Heyd\u0259r \u018fliyev. Vyetnama x&uuml;susi missiya il\u0259&quot; adl\u0131 s\u0259n\u0259dli film \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259ldi. Vyetnama ezamiyy\u0259t\u0259 d\u0259 el\u0259 &quot;XX y&uuml;zillik&quot;in komandas\u0131 il\u0259 getmi\u015fdik, eyni rejissor, eyni operator&#8230; Biz onda &quot;Y&uuml;zilliyin&quot; 1983-c&uuml; il burax\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 sonralar haz\u0131rlayacaqd\u0131q. Ona g&ouml;r\u0259 q\u0259rara ald\u0131q ki, h\u0259min verili\u015f &uuml;&ccedil;&uuml;n d\u0259 b\u0259zi &ccedil;\u0259kili\u015fl\u0259r ed\u0259k. Y\u0259ni Vyetnama &quot;10-15 saniy\u0259lik kadr&quot; &ccedil;\u0259km\u0259y\u0259 getm\u0259mi\u015fdik&#8230;<\/p>\n<p>Hans\u0131 arxivl\u0259rd\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 g\u0259linc\u0259, &quot;XX y&uuml;zillik&quot; layih\u0259sinin materiallar\u0131 Bak\u0131, Moskva v\u0259 Sankt-Peterburq arxivl\u0259rind\u0259 qorunan s\u0259n\u0259dl\u0259r \u0259sas\u0131nda haz\u0131rlan\u0131b. \u018fvv\u0259ld\u0259 qeyd etdiyim kimi, Parisd\u0259n d\u0259 materiallar alm\u0131\u015f\u0131q&#8230;<\/p>\n<p><strong>&quot;Tariximizi nec\u0259 var, el\u0259 d\u0259 g&ouml;st\u0259rmi\u015fik&quot;<\/strong><\/p>\n<p><em>M\u0259\u015fhur Hollivud ulduzu Robert de Niro 1976-c\u0131 ild\u0259 &quot;Taksi&ccedil;i&quot; filmind\u0259 Trevis Bikl rolunu canland\u0131rmazdan \u0259vv\u0259l x&uuml;susi lisenziya alaraq bir ne&ccedil;\u0259 h\u0259ft\u0259 Nyu-Yorkda taksi s&uuml;rm&uuml;\u015fd&uuml;. Bununla da, o, m&uuml;\u015ft\u0259ril\u0259rin &ouml;zl\u0259rini nec\u0259 aparmas\u0131n\u0131 m&uuml;\u015fahid\u0259 etmi\u015f, onlar\u0131n dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131na fikir vermi\u015f, \u015f\u0259h\u0259rin gec\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131 yax\u0131ndan izl\u0259y\u0259 bilmi\u015fdi. Ki, filmd\u0259ki taksi s&uuml;r&uuml;c&uuml;s&uuml;n&uuml; tama\u015fa&ccedil;\u0131ya daha canl\u0131 &ccedil;atd\u0131ra bilsin. Bu, aktyorda al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. Maraq &uuml;&ccedil;&uuml;n qeyd edim ki, &quot;Taksi&ccedil;i&quot; 4 &quot;Oskar&quot;a layiq g&ouml;r&uuml;lm&uuml;\u015fd&uuml;. Onlardan biri &quot;\u018fn yax\u015f\u0131 ki\u015fi rolu&quot;na g&ouml;r\u0259 Robert de Niroya verilmi\u015fdi.<\/em><\/p>\n<p><em>M&uuml;s\u0259llim H\u0259s\u0259novla m&uuml;sahib\u0259nin daha dol\u011fun al\u0131nmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n &quot;XX y&uuml;zillik: faktlar, hadis\u0259l\u0259r v\u0259 insanlar&quot; silsil\u0259sinin 100 b&ouml;l&uuml;m&uuml;n&uuml;n ham\u0131s\u0131n\u0131 diqq\u0259tl\u0259 izl\u0259dim. Televiziya m\u0259kan\u0131m\u0131zda rastla\u015fd\u0131\u011f\u0131m \u0259n yax\u015f\u0131 layih\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. H\u0259tta, dey\u0259rdim birincisidir. H\u0259qiq\u0259t\u0259n, m&uuml;\u0259llif b&ouml;y&uuml;k i\u015f g&ouml;r&uuml;b. Amma h\u0259r i\u015f &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131qlardan xali deyil. Bir tama\u015fa&ccedil;\u0131 kimi vacib hesab etdiyim b\u0259zi hadis\u0259l\u0259r g&ouml;zd\u0259n qa&ccedil;\u0131b. M\u0259s\u0259l\u0259n, 1926-c\u0131 il noyabr\u0131n 6-da Az\u0259rbaycan Radiosunun f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131na h\u0259min il\u0259 h\u0259sr edil\u0259n burax\u0131l\u0131\u015fda toxunulmay\u0131b. 1956-c\u0131 ild\u0259 Az\u0259rbaycan Televiziyas\u0131n\u0131n &quot;do\u011fulmas\u0131&quot; tarixi d\u0259 yaddan &ccedil;\u0131x\u0131b. 1949-cu ild\u0259 Neft Da\u015flar\u0131n\u0131n a&ccedil;\u0131l\u0131\u015f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 fakt da diqq\u0259td\u0259n k\u0259narda qal\u0131b. Do\u011frudur, 5 il sonraya h\u0259sr edilmi\u015f burax\u0131l\u0131\u015fda Neft Da\u015flar\u0131n\u0131n 5 illiyi bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat yerl\u0259\u015fdirilib&#8230;<\/em><\/p>\n<p><em>\u0130dmana ba\u011fl\u0131 v\u0259 musiqini sev\u0259n bir tama\u015fa&ccedil;\u0131 kimi layih\u0259d\u0259n umaca\u011f\u0131m ba\u015fqa m\u0259qamlar da var idi. Verili\u015fl\u0259rd\u0259 1937-ci ild\u0259 &quot;Neftyanik&quot;in (indiki &quot;Neft&ccedil;i&quot;) t\u0259sis edilm\u0259sind\u0259n, 1952-ci ild\u0259 Helsinkid\u0259ki Yay Olimpiya Oyunlar\u0131nda s\u0259rb\u0259st g&uuml;l\u0259\u015f&ccedil;imiz R\u0259\u015fid M\u0259mm\u0259db\u0259yovun Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 ilk olimpiya medal\u0131n\u0131 qazanmas\u0131ndan, 1980-ci ild\u0259 Moskvada ke&ccedil;iril\u0259n olimpiadan\u0131n futbol turnirinin final mat&ccedil;\u0131nda Eldar \u018fzimzad\u0259nin hakimliyind\u0259n, 1988-ci ild\u0259 Seul olimpiadas\u0131nda \u0130qor Ponamaryovun futbol &uuml;zr\u0259 SSR\u0130 olimpiya y\u0131\u011fmas\u0131n\u0131n hey\u0259tind\u0259 q\u0131z\u0131l medal qazanmas\u0131ndan, m&uuml;st\u0259qillik d&ouml;n\u0259mind\u0259 c&uuml;do&ccedil;u Nazim H&uuml;seynovun, s\u0259rb\u0259st g&uuml;l\u0259\u015f&ccedil;i Namiq Abdullayevin, stend at\u0131c\u0131s\u0131 Zemfira Meft\u0259h\u0259ddinovan\u0131n olimpiya u\u011furlar\u0131ndan s&ouml;hb\u0259t a&ccedil;\u0131lmay\u0131b. \u018fn \u0259sas\u0131, sevimli b\u0259st\u0259kar\u0131m Vaqif Mustafazad\u0259nin yada sal\u0131nmamas\u0131 da diqq\u0259timd\u0259n qa&ccedil;mad\u0131.&nbsp;Sadalananlarla ba\u011fl\u0131 sual\u0131m\u0131 M&uuml;s\u0259llim m&uuml;\u0259llim bel\u0259 cavabland\u0131rd\u0131:<\/em><\/p>\n<p>&#8211; O d&ouml;vr&uuml;n xronikas\u0131n\u0131 q\u0259zetl\u0259rd\u0259n g&ouml;t&uuml;rm&uuml;\u015f\u0259m. G&ouml;r&uuml;n&uuml;r, radionun, televiziyan\u0131n f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131 v\u0259 dig\u0259r m\u0259qamlar m\u0259tbuatda x&uuml;susi i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lmay\u0131b. Bilirsiniz, el\u0259 ill\u0259r var ki, m\u0259s\u0259l\u0259n, 1970-ci ild\u0259n sonra x\u0259b\u0259r bollu\u011fudur. H\u0259r x\u0259b\u0259ri verili\u015f\u0259 yerl\u0259\u015fdirs\u0259k, vaxt uzanar, format d\u0259yi\u015f\u0259rdi. Ona g&ouml;r\u0259 vacib bildikl\u0259rimizi ssenariy\u0259 salm\u0131\u015f\u0131q. Bu, h\u0259m d\u0259 z&ouml;vq m\u0259s\u0259l\u0259sidir. M\u0259s\u0259l\u0259n, &ccedil;ox g&uuml;man ki, hans\u0131sa h\u0259kim d\u0259 s\u0259hiyy\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 g&ouml;rm\u0259k ist\u0259diyi m\u0259lumatlar\u0131 sadalaya bil\u0259r. M&uuml;\u0259lliml\u0259rin d\u0259 unudulmu\u015f sayd\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumatlar tap\u0131lar. T\u0259bii ki, 30-35 d\u0259qiq\u0259lik verili\u015fd\u0259 b&uuml;t&uuml;n hadis\u0259l\u0259ri \u0259hat\u0259 etm\u0259k m&uuml;mk&uuml;n deyil. Ola bilsin g&ouml;zd\u0259n qa&ccedil;an m\u0259qamlar da olub. M\u0259nc\u0259, bunlar &uuml;mumi i\u015f\u0259 k&ouml;lg\u0259 salmay\u0131b. Bir m\u0259qam\u0131 da qeyd edim: 100 burax\u0131l\u0131\u015f\u0131n he&ccedil; biri il\u0259 ba\u011fl\u0131 n\u0259 tarix&ccedil;il\u0259rd\u0259n, n\u0259 aliml\u0259rd\u0259n, bir s&ouml;zl\u0259, he&ccedil; kimd\u0259n irad e\u015fitm\u0259mi\u015fik. He&ccedil; kim dey\u0259 bilm\u0259z ki, biz n\u0259yis\u0259 d&uuml;z dem\u0259mi\u015fik, n\u0259yis\u0259 saxtala\u015fd\u0131rm\u0131\u015f\u0131q. Tariximizi nec\u0259 var, el\u0259 d\u0259 g&ouml;st\u0259rmi\u015fik.<\/p>\n<p><strong>&quot;He&ccedil; bir burax\u0131l\u0131\u015fda x\u0259b\u0259r sar\u0131dan korluq &ccedil;\u0259km\u0259mi\u015fik&quot;<\/strong><\/p>\n<p><strong>&#8211; B\u0259zi burax\u0131l\u0131\u015flarda sanki x\u0259b\u0259r kasadl\u0131\u011f\u0131 hiss olunur. M\u0259s\u0259l\u0259n, 1911-ci il burax\u0131l\u0131\u015fnda Adolf Eyxel adl\u0131 memar\u0131n intihar\u0131n\u0131 s\u0259hn\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259k o q\u0259d\u0259rmi vacib idi?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; X\u0259b\u0259r kasadl\u0131\u011f\u0131 dem\u0259zdim. H\u0259min s\u0259hn\u0259 qurulu\u015f&ccedil;u rejissorun ist\u0259yi idi. Alman \u0259silli Adolf Eyxel Bak\u0131n\u0131n \u0259n m\u0259\u015fhur memarlar\u0131ndan biri olub. Bak\u0131dak\u0131 bir &ccedil;ox tikilil\u0259r, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n indi d\u0259 \u015f\u0259h\u0259rimiz\u0259 yara\u015f\u0131q ver\u0259n &quot;Kirxa&quot; binas\u0131n\u0131n memar\u0131 olub. 1911-ci ild\u0259, 43 ya\u015f\u0131nda intihar edib. El&ccedil;in Qas\u0131mov h\u0259min hadis\u0259ni s\u0259hn\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259k ist\u0259di, m\u0259n d\u0259 etiraz etm\u0259dim. Fikrimc\u0259, pis d\u0259 al\u0131nmay\u0131b. &Uuml;mumiyy\u0259tl\u0259, he&ccedil; bir burax\u0131l\u0131\u015fda x\u0259b\u0259r sar\u0131dan korluq &ccedil;\u0259km\u0259mi\u015fik. \u018fksin\u0259, b\u0259z\u0259n hans\u0131sa fakt\u0131 verm\u0259m\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qalm\u0131\u015f\u0131q.<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u018fn &ccedil;ox hans\u0131 fakt m&uuml;\u0259llif\u0259 t\u0259sir edib?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Konkret misal g\u0259tirm\u0259kd\u0259 &ccedil;\u0259tinlik &ccedil;\u0259kir\u0259m. Amma bu 100 verili\u015fi haz\u0131rlayark\u0259n qar\u015f\u0131ma el\u0259 faktlar &ccedil;\u0131x\u0131b ki, kiml\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;ns\u0259 sensasiya say\u0131la bil\u0259rdi.&nbsp; Verili\u015fd\u0259 onlara toxunmad\u0131m. &Ccedil;&uuml;nki o faktlar c\u0259miyy\u0259td\u0259 m&uuml;\u0259yy\u0259n naraz\u0131l\u0131qlar yaradard\u0131. Qoy onlar m\u0259nim &quot;yadda\u015f arxivimd\u0259&quot; qals\u0131n&#8230;<\/p>\n<p><strong>&#8211; Hans\u0131 burax\u0131l\u0131\u015f siz\u0259 daha do\u011fmad\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Bu suala da cavab verm\u0259kd\u0259 &ccedil;\u0259tinlik &ccedil;\u0259kir\u0259m. B&uuml;t&uuml;n burax\u0131l\u0131\u015flar \u0259zizdir. H\u0259rd\u0259n yutubda verili\u015fl\u0259rin bax\u0131\u015f say\u0131na diqq\u0259t edir\u0259m. M\u0259s\u0259l\u0259n, 1949-cu il burax\u0131l\u0131\u015f\u0131na bu g&uuml;n\u0259 q\u0259d\u0259r 343 min adam bax\u0131b. Amma ba\u015fqa burax\u0131l\u0131\u015flarda bax\u0131\u015f say\u0131 50-60 mindir, h\u0259tta 20-25 min olan\u0131 da var. 1949-cu il niy\u0259 bu q\u0259d\u0259r &ccedil;ox izl\u0259nib, o biril\u0259r yox &#8211; bu sual m\u0259n\u0259 d\u0259 maraql\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Mirc\u0259f\u0259r Ba\u011f\u0131rov 20 il Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259rlik edib. M&uuml;s\u0259llim H\u0259s\u0259novun fikrinc\u0259, o, nec\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259t olub?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; 20 ild\u0259n &ccedil;oxdur ki, arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259ri il\u0259 i\u015fl\u0259yir\u0259m. Bu m&uuml;dd\u0259td\u0259 Mirc\u0259f\u0259r Ba\u011f\u0131rovla ba\u011fl\u0131 s\u0259n\u0259dl\u0259rin, dem\u0259k olar ki, 60-70 faizini oxumu\u015fam. Ona yaz\u0131lan m\u0259ktublar\u0131, imzalad\u0131\u011f\u0131 \u0259mrl\u0259ri, s\u0259n\u0259dll\u0259rin &uuml;z\u0259rin\u0259 qoydu\u011fu d\u0259rkanarlar\u0131 v\u0259 s. g&ouml;rm&uuml;\u015f\u0259m. Hesab edir\u0259m ki, Mirc\u0259far Ba\u011f\u0131rov t\u0259zadl\u0131, amma maraql\u0131 \u015f\u0259xsiyy\u0259t olub. M\u0259nfi v\u0259 m&uuml;sb\u0259t t\u0259r\u0259fl\u0259rini g&ouml;st\u0259rm\u0259kl\u0259 onun haqq\u0131nda kitab yazmaq &uuml;r\u0259yimd\u0259n ke&ccedil;ir. Al\u0131nsa, t\u0259zadl\u0131 h\u0259yat\u0131n\u0131 m&uuml;tl\u0259q g&ouml;st\u0259r\u0259c\u0259y\u0259m. M\u0259s\u0259l\u0259n, 1941-ci ild\u0259 sovet qo\u015funlar\u0131 \u0130rana daxil olandan sonra ora g&ouml;nd\u0259ril\u0259n ziyal\u0131larla Ba\u011f\u0131rovun g&ouml;r&uuml;\u015f&uuml; olub. Onun \u0130rana ged\u0259n ziyal\u0131lar qar\u015f\u0131s\u0131nda &ccedil;\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131 oxuyanda adam\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131n t&uuml;kl\u0259ri, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, biz-biz olur. C\u0259nubi Az\u0259rbaycan haqq\u0131nda n\u0259 q\u0259d\u0259r s\u0259mimi v\u0259 t\u0259bii dan\u0131\u015f\u0131b&#8230; &Ouml;z&uuml; d\u0259 maraql\u0131d\u0131r ki, Mirc\u0259f\u0259r Ba\u011f\u0131rovla ba\u011fl\u0131 b&uuml;t&uuml;n arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259ri rus dilind\u0259dir. Amma h\u0259min g&ouml;r&uuml;\u015f&uuml;n stenoqram\u0131 niy\u0259s\u0259 Az\u0259rbaycan dilind\u0259 saxlan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Az qala h\u0259r verili\u015f\u0259 bir kostyumla &ccedil;\u0131x\u0131rs\u0131n\u0131z. 100 verili\u015f\u0259 ne&ccedil;\u0259 kostyum alm\u0131\u015fd\u0131n\u0131z?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Geyim m\u0259s\u0259l\u0259si d\u0259 m\u0259nlik deyil. Bu da qurulu\u015f&ccedil;u rejissorun, geyim &uuml;zr\u0259 r\u0259ssamlar\u0131n v\u0259 stilistl\u0259rin i\u015fidir. Onlar hesab edirdil\u0259r ki, h\u0259r verili\u015fd\u0259 f\u0259rqli geyim vacibdir. M\u0259n d\u0259 tabe oldum. B\u0259zi verili\u015fl\u0259rd\u0259 &ouml;z geyimimd\u0259n istifad\u0259 etmi\u015f\u0259m, qalan paltarlar\u0131 da \u0130ctimai Televiziya al\u0131b, rekvizit kimi&#8230;<\/p>\n<p><strong>&#8211; Layih\u0259nin materiallar\u0131 \u0259sas\u0131nda bir kitab da haz\u0131rlamaq yax\u015f\u0131 olard\u0131&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; &Uuml;r\u0259yimd\u0259n ke&ccedil;ir. Amma bu q\u0259d\u0259r material\u0131 bir kitaba yerl\u0259\u015fdirm\u0259k m&uuml;mk&uuml;n deyil. M\u0259nc\u0259, h\u0259r 10 burax\u0131l\u0131\u015f\u0131 bir cild el\u0259m\u0259kl\u0259 10 cild haz\u0131rlamaq olar. Bunun &uuml;&ccedil;&uuml;n is\u0259 sponsor laz\u0131md\u0131r. O da ki, yoxdur&#8230;<\/p>\n<p><strong>&quot;Rusiya D&ouml;vl\u0259t Tarix Arxivin\u0259 burax\u0131lm\u0131rd\u0131m&quot;<\/strong><\/p>\n<p><strong>&#8211; Ke&ccedil;\u0259k &quot;Qara ba\u011f&quot;a.&nbsp; \u0130ctimai Televiziya bir ne&ccedil;\u0259 h\u0259ft\u0259dir ki, sizin m&uuml;\u0259llifi oldu\u011funuz &quot;Qara ba\u011f&quot; layih\u0259sini t\u0259qdim edir. Art\u0131q 4 seriyas\u0131 efir\u0259 gedib. Bu layih\u0259ni &quot;XX y&uuml;zilliy&quot;in davam\u0131 saymaq olar, yoxsa \u0259vv\u0259li?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Xronologiya bax\u0131m\u0131ndan \u0259vv\u0259li, amma ba\u015flan\u0131lan i\u015fin davam\u0131. Sad\u0259c\u0259, &quot;XX y&uuml;zilliy&quot;in tama\u015fa&ccedil;\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n m&uuml;sb\u0259t qar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131n\u0131 g&ouml;rd&uuml;kd\u0259n sonra q\u0259rara ald\u0131q ki, tarixi layih\u0259l\u0259ri davam etdir\u0259k. Bu g&uuml;n d\u0259 aktual olan Qaraba\u011f m&ouml;vzusunu se&ccedil;dik. Qaraba\u011fla problem n\u0259 vaxt yaran\u0131b, niy\u0259 yaran\u0131b? Layih\u0259d\u0259 s&ouml;hb\u0259t s\u0131rf Qaraba\u011f \u0259traf\u0131nda, Qaraba\u011f tarixi \u0259traf\u0131nda ged\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"https:\/\/525.az\/img\/pics\/large\/2026-05\/389902_dykelt22ey.jpg\" \/><\/p>\n<p><strong>&#8211; B\u0259s n\u0259y\u0259 g&ouml;r\u0259 &quot;Qara ba\u011f&quot; 1805-ci ild\u0259n ba\u015flad\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Buna b\u0259nz\u0259r sual\u0131 m\u0259n\u0259 bir ne&ccedil;\u0259 tarix&ccedil;i alim d\u0259 verib. Hesab edirik ki, Qaraba\u011f problemi m\u0259hz h\u0259min ild\u0259n ba\u015flay\u0131b. M\u0259lumdur ki, rus general\u0131 Pavel Sisianov G\u0259nc\u0259ni z\u0259bt etdikd\u0259n sonra Qaraba\u011f xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n da Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n t\u0259rkibin\u0259 qat\u0131lmas\u0131n\u0131 ist\u0259yirdi. Qaraba\u011f hakimi \u0130brahimx\u0259lil xanla dan\u0131\u015f\u0131qlar m\u0259hz h\u0259min d&ouml;vrd\u0259 olub. Ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 q\u0259rara g\u0259ldik ki, 1805-ci ild\u0259n ba\u015flayaq. Bir m&uuml;\u0259llif kimi bu bar\u0259d\u0259 q\u0259rar\u0131 m\u0259n vermi\u015f\u0259m.<\/p>\n<p><strong>&#8211; &quot;Qara ba\u011f&quot;da hans\u0131 m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 m&uuml;raci\u0259t edilib?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u018fsas\u0259n yen\u0259 d\u0259 Rusiya D&ouml;vl\u0259t Tarix Arxivind\u0259 saxlanan materiallardan istifad\u0259 etmi\u015fik. Ba\u015fqa m\u0259nb\u0259l\u0259r d\u0259 var. Yax\u0131nlarda n&ouml;vb\u0259ti seriyalara material toplamaq &uuml;&ccedil;&uuml;n Sankt-Peterburqa ged\u0259c\u0259y\u0259m. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, bir il\u0259 yax\u0131n idi ki, Rusiya D&ouml;vl\u0259t Tarix Arxivin\u0259 burax\u0131lm\u0131rd\u0131m. S\u0259b\u0259bini d\u0259 demirdil\u0259r. \u0130ki ay \u0259vv\u0259l ax\u0131r ki, m&uuml;raci\u0259timiz\u0259 m&uuml;sb\u0259t cavab verildi.<\/p>\n<p><strong>&quot;Bu m\u0259s\u0259l\u0259 t\u0259kc\u0259 m\u0259nd\u0259n as\u0131l\u0131 deyil&quot;<\/strong><\/p>\n<p><strong>&#8211; &quot;XX y&uuml;zillik&quot;d\u0259n f\u0259rqli olaraq, &quot;Qara ba\u011f&quot;da 2-3 il bir seriyaya yerl\u0259\u015fdirilir.<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; &quot;XX y&uuml;zillik&quot; ill\u0259r &uuml;zr\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 h\u0259r seriya bir ild\u0259n b\u0259hs edirdi. &quot;Qara ba\u011f&quot;da is\u0259 format\u0131 bir q\u0259d\u0259r f\u0259rqli etdik. M\u0259s\u0259l\u0259n, 1-ci seriyada 1805 v\u0259 1806-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 Qaraba\u011fda ba\u015f ver\u0259nl\u0259rd\u0259n dan\u0131\u015fm\u0131\u015f\u0131q. Amma el\u0259 ill\u0259r olacaq ki, bir il\u0259 2-3 seriya h\u0259sr ed\u0259c\u0259yik. M\u0259s\u0259l\u0259n, Rusiya-\u0130ran m&uuml;harib\u0259sinin 1927-ci ild\u0259ki gedi\u015fat\u0131 v\u0259 ya T&uuml;rkm\u0259n&ccedil;ay m&uuml;qavil\u0259sinin imzaland\u0131\u011f\u0131 1828-ci il. H\u0259min ill\u0259rd\u0259 o q\u0259d\u0259r maraql\u0131 hadis\u0259l\u0259r olub ki, ham\u0131s\u0131n\u0131 bir seriyaya yerl\u0259\u015fdirm\u0259k m&uuml;mk&uuml;n deyil. Y\u0259ni, h\u0259r verili\u015f konkret hadis\u0259l\u0259r \u0259traf\u0131nda haz\u0131rlan\u0131r v\u0259 onlar\u0131n gedi\u015find\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"https:\/\/525.az\/img\/pics\/large\/2026-05\/389848_4z94143g8p.jpg\" \/><\/p>\n<p><strong>&#8211; M\u0259nc\u0259, &quot;XX y&uuml;zillik&quot; &quot;Qara ba\u011f&quot;dan bax\u0131ml\u0131 idi.<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Ola bil\u0259r. &quot;XX y&uuml;zillik&quot; daha operativ, daha lakonik idi. M&uuml;xt\u0259lif s\u0259pkili hadis\u0259l\u0259r bar\u0259d\u0259 m&uuml;\u0259yy\u0259n m\u0259lumat verib n&ouml;vb\u0259tisin\u0259 ke&ccedil;id edirdik. &quot;Qara ba\u011f&quot;da is\u0259 v\u0259ziyy\u0259t f\u0259rqlidir. Bu, s\u0131rf tarixi verili\u015fdir, b\u0259z\u0259n yorucu g&ouml;r&uuml;n\u0259 bil\u0259r. H\u0259m d\u0259 &quot;XX y&uuml;zillik&quot; tama\u015fa&ccedil;\u0131ya yax\u0131n d&ouml;vr&uuml; \u0259hat\u0259 edirdi, hadis\u0259l\u0259r adamlara tan\u0131\u015f idi. &quot;Qara ba\u011f&quot;da is\u0259 bir q\u0259d\u0259r uzaq tariximizd\u0259n dan\u0131\u015f\u0131r\u0131q, hadis\u0259l\u0259r he&ccedil; d\u0259 ham\u0131ya tan\u0131\u015f deyil. &Ccedil;&uuml;nki bu d&ouml;vr tariximizi yax\u0131ndan bilmirik, oxumam\u0131\u015f\u0131q. Bununla bel\u0259, &quot;Qara ba\u011f&quot;da da bax\u0131ml\u0131 seriyalar olacaq&#8230;<\/p>\n<p><strong>&#8211; &quot;Qara ba\u011f&quot;da hadis\u0259l\u0259rin ba\u015f verdiyi \u0259razil\u0259rd\u0259n g&ouml;r&uuml;nt&uuml; t\u0259qdim etm\u0259k o q\u0259d\u0259rmi &ccedil;\u0259tindir? M\u0259s\u0259l\u0259n, 1805-ci ild\u0259 Sisianovla \u0130brahim X\u0259lil xan\u0131n K&uuml;r\u0259k&ccedil;ay yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda g&ouml;r&uuml;\u015fd&uuml;y&uuml; yerd\u0259n. V\u0259 ya g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 G&uuml;l&uuml;stan m&uuml;qavil\u0259sinin imzaland\u0131\u011f\u0131 m\u0259kandan. \u0130ndi Qaraba\u011f i\u015f\u011fal alt\u0131nda deyil ki&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; B\u0259lk\u0259 d\u0259 hadis\u0259 yerl\u0259rind\u0259n &ccedil;\u0259kili\u015f aparsaq, daha maraql\u0131 olard\u0131. Amma bu tip verili\u015fl\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n &ccedil;\u0259kili\u015f yerin\u0259 b&ouml;y&uuml;k yarad\u0131c\u0131 v\u0259 texniki qrup getm\u0259li olur. Bel\u0259 b&ouml;y&uuml;k qrupla harasa getm\u0259k is\u0259 &ccedil;\u0259kili\u015fi l\u0259ngidir, vaxt apar\u0131r, maliyy\u0259 t\u0259l\u0259b edir. H\u0259r halda ola bilsin g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 m&uuml;\u0259yy\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r etdik.<\/p>\n<p><strong>&#8211; 1805-ci ild\u0259n ba\u015flayan &quot;Qara ba\u011f&quot; hans\u0131 ill\u0259 yekunla\u015facaq?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; N\u0259 q\u0259d\u0259r davam ed\u0259c\u0259k, ne&ccedil;\u0259 seriya olacaq, bunu indid\u0259n dem\u0259k &ccedil;\u0259tindir. M\u0259nd\u0259n olsa, bir ne&ccedil;\u0259 il davam ed\u0259 bil\u0259rik. Y\u0259ni, dem\u0259y\u0259, dan\u0131\u015fma\u011fa s&ouml;z &ccedil;oxdur. Amma bu m\u0259s\u0259l\u0259 t\u0259kc\u0259 m\u0259nd\u0259n as\u0131l\u0131 deyil. Sa\u011fl\u0131q olsun&#8230;<\/p>\n<p><strong>S&ouml;hb\u0259tl\u0259\u015fdi: \u0130lqar Ta\u011f\u0131yev<br \/>\n525-ci q\u0259zet<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&quot;Zaman d\u0259yi\u015fir. \u0130nsanlar da d\u0259yi\u015fir. Amma qara ba\u011f vurulub ba\u011fl\u0131 qap\u0131lar arxas\u0131na at\u0131lan arxiv qovluqlar\u0131 d\u0259yi\u015fmir. Biz indi y&uuml;z ill\u0259r boyu h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin gizl\u0259dildiyi arxiv qovluqlar\u0131n\u0131n qara ba\u011flar\u0131n\u0131 a&ccedil;\u0131r\u0131q. Qaraba\u011f h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[94],"tags":[],"class_list":["post-242891","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-musahibe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/242891","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=242891"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/242891\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=242891"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=242891"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=242891"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}