{"id":242861,"date":"2026-05-01T07:07:43","date_gmt":"2026-05-01T03:07:43","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=242861","title":{"rendered":"X\u0259st\u0259lik qoxusu \u2014"},"content":{"rendered":"<p><strong>G&ouml;zl\u0259rimiz\u0259 v\u0259 s&ouml;zl\u0259rimiz\u0259 etibar etm\u0259y\u0259 &ouml;yr\u0259\u015fmi\u015fik, amma b\u0259z\u0259n insan\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti haqq\u0131nda \u0259n d\u0259qiq siqnal qoxudur.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, qoxu il\u0259 sa\u011flaml\u0131q aras\u0131ndak\u0131 \u0259laq\u0259 g&ouml;r&uuml;nd&uuml;y&uuml;nd\u0259n daha d\u0259rindir. \u018fsas s\u0259viyy\u0259d\u0259 b\u0259d\u0259n qoxusu, Medical News Today-in x\u0259b\u0259r verdiyi kimi, insan\u0131n fizioloji v\u0259ziyy\u0259tini \u0259ks etdir\u0259n bir n&ouml;v biomarkerdir.<\/p>\n<p>\u0130nfeksiyalar, iltihab v\u0259 ya x\u0259st\u0259lik, h\u0259tta f\u0259rqin\u0259 varmasaq bel\u0259, b\u0259d\u0259n qoxusunun kimy\u0259vi t\u0259rkibini d\u0259yi\u015fdirir. \u0130nsanlar\u0131n heyvanlar q\u0259d\u0259r h\u0259ssas qoxu hissi olmasa da, beynimiz h\u0259l\u0259 d\u0259 bu siqnallara cavab ver\u0259 bilir.<br \/>\nBuna g&ouml;r\u0259 b\u0259z\u0259n q\u0259rib\u0259 bir hiss yaran\u0131r ki, niy\u0259 bel\u0259 oldu\u011funu izah ed\u0259 bilm\u0259s\u0259niz d\u0259, ictimai n\u0259qliyyatda kimins\u0259 yan\u0131nda oturmaq ist\u0259mirsiniz.<\/p>\n<p><strong>&Ouml;z&uuml;n&uuml;m&uuml;dafi\u0259 sistemi kimi qoxu<\/strong><br \/>\nX\u0259st\u0259lik qoxusu t\u0259sad&uuml;f deyil, t\u0259kam&uuml;l mexanizminin bir hiss\u0259sidir. Bu k&ouml;m\u0259k edir:<br \/>\npotensial yoluxmu\u015f insanlardan qa&ccedil;\u0131nmaq<br \/>\nsosial m\u0259saf\u0259ni t\u0259nziml\u0259m\u0259k<br \/>\ninfeksiya riskini azaltmaq<\/p>\n<p>Heyvanlar al\u0259mind\u0259 bu daha da ayd\u0131nd\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, g\u0259miricil\u0259r x\u0259st\u0259 f\u0259rdl\u0259ri &quot;iyl\u0259m\u0259kd\u0259&quot; v\u0259 davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdirm\u0259kd\u0259, uzaq durmaqda v\u0259 dig\u0259r t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131 se&ccedil;m\u0259kd\u0259 \u0259lad\u0131rlar.<br \/>\nM\u0259hz buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 elm adamlar\u0131 h\u0259tta diaqnostika &uuml;&ccedil;&uuml;n heyvanlardan istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 &ccedil;al\u0131\u015f\u0131rlar; m\u0259s\u0259l\u0259n, itl\u0259r m&uuml;\u0259yy\u0259n x\u0259r&ccedil;\u0259ng n&ouml;vl\u0259rini qoxuya g&ouml;r\u0259 tan\u0131maq &uuml;&ccedil;&uuml;n &ouml;yr\u0259dilir.<\/p>\n<p><strong>Yeni t\u0259dqiqat<\/strong><br \/>\nSon t\u0259dqiqat daha maraql\u0131 bir fakt\u0131 ortaya &ccedil;\u0131xard\u0131: m\u0259lum oldu ki, x\u0259st\u0259lik qoxusu yax\u0131nl\u0131qdak\u0131 sa\u011flam insanlara &quot;&ouml;t&uuml;r&uuml;l\u0259&quot; bil\u0259r. Aliml\u0259r si&ccedil;anlar &uuml;z\u0259rind\u0259 bir t\u0259cr&uuml;b\u0259 apard\u0131lar: bir qrupa iltihaba s\u0259b\u0259b olan, lakin yoluxucu olmayan bir madd\u0259 vuruldu, dig\u0259r qrup sa\u011flam qald\u0131 v\u0259 h\u0259r iki qrup bir yer\u0259 yerl\u0259\u015fdirildi.<\/p>\n<p>Sonra &quot;detektor si&ccedil;anlar&quot; (x&uuml;susi olaraq qoxular\u0131 ay\u0131rd etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n &ouml;yr\u0259dilmi\u015f) v\u0259ziyy\u0259ti t\u0259hlil etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar. N\u0259tic\u0259 g&ouml;zl\u0259nilm\u0259z oldu: &quot;x\u0259st\u0259&quot; si&ccedil;anlar\u0131n yan\u0131na qoyulmu\u015f sa\u011flam si&ccedil;anlar onlar\u0131n qoxusuna b\u0259nz\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n<p>Daha da maraql\u0131s\u0131 odur ki, t\u0259sir heyvanlar fiziki olaraq t\u0259masda olmad\u0131qda bel\u0259 davam etdi. Onlar toxunman\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alan, lakin qoxular\u0131n ke&ccedil;m\u0259sin\u0259 imkan ver\u0259n bir arak\u0259sm\u0259 il\u0259 ayr\u0131lm\u0131\u015fd\u0131lar. Bu, sa\u011flam heyvanlar\u0131n qoxusunu d\u0259yi\u015fdirm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n kifay\u0259t idi.<\/p>\n<p>Bu n\u0259 dem\u0259kdir? Aliml\u0259r bunu &quot;qoxu m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n &ouml;t&uuml;r&uuml;lm\u0259si&quot; adland\u0131r\u0131rlar. \u0130deya sad\u0259dir: bir x\u0259st\u0259liyi qoxulad\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman b\u0259d\u0259nimiz m&uuml;dafi\u0259 mexanizml\u0259rini aktivl\u0259\u015fdir\u0259, fizioloji prosesl\u0259ri d\u0259yi\u015fdir\u0259 v\u0259 potensial t\u0259hl&uuml;k\u0259y\u0259 haz\u0131rla\u015fa bil\u0259r. Ba\u015fqa s&ouml;zl\u0259, qoxu yaln\u0131z hissl\u0259rl\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 bioloji &uuml;nsiyy\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<br \/>\nBu k\u0259\u015ffl\u0259r infeksiyalar\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131, x\u0259st\u0259likl\u0259rin erk\u0259n diaqnozunu v\u0259 sosial davran\u0131\u015f\u0131 anlama\u011f\u0131m\u0131z\u0131 &ouml;yr\u0259nm\u0259 t\u0259rzimizi d\u0259yi\u015fdir\u0259 bil\u0259r. Ax\u0131, qoxu ba\u015fqalar\u0131n\u0131n fiziologiyas\u0131na t\u0259sir ed\u0259 bilirs\u0259, bu o dem\u0259kdir ki, b\u0259d\u0259nimiz \u0259vv\u0259ll\u0259r d&uuml;\u015f&uuml;nd&uuml;y&uuml;m&uuml;zd\u0259n daha m&uuml;r\u0259kk\u0259b bir \u015f\u0259kild\u0259 &quot;&uuml;nsiyy\u0259t qurur&quot;.<\/p>\n<p>Qoxu b\u0259d\u0259nimizin dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 dildir. Sakit, dem\u0259k olar ki, hiss olunmayan, lakin inan\u0131lmaz d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 d\u0259qiqdir. Bunu f\u0259rq etm\u0259y\u0259 bil\u0259rik, amma b\u0259d\u0259nimiz yax\u0131nl\u0131qda kimin oldu\u011funu, \u0259\u015fyalar\u0131n t\u0259hl&uuml;k\u0259siz olub-olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 m\u0259saf\u0259ni saxlamal\u0131 olub-olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 anlamaq &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259traf\u0131m\u0131zdak\u0131 m\u0259kan\u0131 daim ara\u015fd\u0131r\u0131r.<br \/>\nV\u0259 b\u0259lk\u0259 d\u0259 n&ouml;vb\u0259ti d\u0259f\u0259 izdiham i&ccedil;ind\u0259ki birisind\u0259n bir az uzaqla\u015fmaq ist\u0259dikd\u0259, bu, t\u0259sad&uuml;f deyil, \u0259ksin\u0259, daxili m&uuml;dafi\u0259 mexanizminiz i\u015fl\u0259y\u0259c\u0259k.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G&ouml;zl\u0259rimiz\u0259 v\u0259 s&ouml;zl\u0259rimiz\u0259 etibar etm\u0259y\u0259 &ouml;yr\u0259\u015fmi\u015fik, amma b\u0259z\u0259n insan\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti haqq\u0131nda \u0259n d\u0259qiq siqnal qoxudur. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, qoxu il\u0259 sa\u011flaml\u0131q aras\u0131ndak\u0131 \u0259laq\u0259 g&ouml;r&uuml;nd&uuml;y&uuml;nd\u0259n daha d\u0259rindir. \u018fsas s\u0259viyy\u0259d\u0259 b\u0259d\u0259n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-242861","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/242861","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=242861"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/242861\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=242861"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=242861"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=242861"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}