{"id":242651,"date":"2026-04-28T09:46:53","date_gmt":"2026-04-28T05:46:53","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=242651","title":{"rendered":"Z\u0259rif\u0259 \u018fliyevan\u0131n anadan olmas\u0131ndan 103 il \u00f6t\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bu g&uuml;n g&ouml;rk\u0259mli oftalmoloq alim, akademik Z\u0259rif\u0259 \u018fliyevan\u0131n anadan olmas\u0131ndan 103 il &ouml;t&uuml;r.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az bildirir ki, Z\u0259rif\u0259 \u018fliyeva 1923-c&uuml; ilin 28 aprel tarixind\u0259 Nax&ccedil;\u0131van\u0131n \u015eahtaxt\u0131 k\u0259ndind\u0259 d&uuml;nyaya g&ouml;z a&ccedil;\u0131b.<\/p>\n<p>Akademik Z\u0259rif\u0259 \u018fliyevan\u0131n t\u0259dqiqatlar\u0131, alim kimi qazand\u0131\u011f\u0131 b&ouml;y&uuml;k u\u011furlar Az\u0259rbaycan tibb elminin tarixind\u0259 x&uuml;susi m\u0259rh\u0259l\u0259 t\u0259\u015fkil edir. O, Az\u0259rbaycan Tibb \u0130nstitutunu bitir\u0259nd\u0259n sonra t\u0259hsilini Moskvada, H\u0259kiml\u0259ri T\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259 \u0130nstitutunda davam etdirib. \u018fm\u0259k f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 1949-cu ild\u0259 Az\u0259rbaycan Elmi-T\u0259dqiqat H\u0259kiml\u0259ri T\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259 \u0130nstitutunda elmi i\u015f&ccedil;i kimi ba\u015flay\u0131b v\u0259 b&uuml;t&uuml;n &ouml;mr&uuml;n&uuml; tibbin oftalmologiya sah\u0259sin\u0259 h\u0259sr edib.<\/p>\n<p>1940-1950-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda g&ouml;z x\u0259st\u0259likl\u0259ri, x&uuml;sus\u0259n traxoma geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. \u0130nsanlar\u0131 bu b\u0259ladan xilas etm\u0259k, el\u0259c\u0259 d\u0259 dig\u0259r aktual problem\u0259 &#8211; g&ouml;z&uuml;n pe\u015f\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 dair fundamental t\u0259dqiqatlar aparmaq, onlar\u0131n effektli m&uuml;alic\u0259 metodlar\u0131n\u0131 v\u0259 profilaktik t\u0259dbirl\u0259ri i\u015fl\u0259yib-haz\u0131rlamaq laz\u0131m idi. Z\u0259rif\u0259 \u018fliyeva elmi istiqam\u0259tl\u0259rinin ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259sini traxoman\u0131n m&uuml;alic\u0259sin\u0259 h\u0259sr edib. O, bu x\u0259st\u0259liyin daha geni\u015f yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 rayonlara gedib, x\u0259st\u0259lik ocaqlar\u0131n\u0131 a\u015fkarlay\u0131b, g&ouml;z h\u0259kiml\u0259rin\u0259 m&uuml;hazir\u0259l\u0259r oxuyub, \u0259hali aras\u0131nda s&ouml;hb\u0259tl\u0259r apar\u0131b.<\/p>\n<p>&Ccedil;ox ke&ccedil;m\u0259d\u0259n Z\u0259rif\u0259 \u018fliyeva traxoma x\u0259st\u0259liyinin ba\u015flan\u011f\u0131c d&ouml;vr&uuml;nd\u0259 sintomisinin t\u0259tbiqind\u0259 u\u011furlu n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 nail olub. T\u0259dqiqatlar\u0131n\u0131n yekunu olaraq 1959-cu ild\u0259 &ldquo;Traxoman\u0131n dig\u0259r terapiya &uuml;sullar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 sintomisinl\u0259 m&uuml;alic\u0259si&rdquo; m&ouml;vzusunda namiz\u0259dlik dissertasiyas\u0131n\u0131 u\u011furla m&uuml;dafi\u0259 edib. Onun t\u0259klif etdiyi m&uuml;alic\u0259 metodu respublikada geni\u015f t\u0259tbiq olunub v\u0259 traxoman\u0131n bir x\u0259st\u0259lik kimi aradan qalxmas\u0131nda m&uuml;h&uuml;m rol oynay\u0131b.<\/p>\n<p>Z\u0259rif\u0259 \u018fliyevan\u0131n oftalmoloq-alim kimi diqq\u0259t yetirdiyi aktual probleml\u0259r s\u0131ras\u0131nda diaqnostika, qlaukoman\u0131n v\u0259 g&ouml;rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n iltihab\u0131n\u0131n m&uuml;alic\u0259si x&uuml;susi yer tutub. O, oftalmologiyan\u0131n elmi c\u0259h\u0259td\u0259n az ara\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f sah\u0259si &#8211; g&ouml;rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n pe\u015f\u0259 patologiyas\u0131n\u0131 d\u0259rind\u0259n t\u0259dqiq edib. Bu problemin aktuall\u0131\u011f\u0131 yaln\u0131z kimya v\u0259 elektronika s\u0259nayesinin geni\u015f inki\u015faf\u0131 il\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 bir &ccedil;ox yeni kimy\u0259vi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rin g&ouml;rm\u0259 orqan\u0131na t\u0259sirinin t\u0259dqiqi il\u0259 \u0259laq\u0259dar idi. Z\u0259rif\u0259 \u018fliyeva bu sah\u0259nin ilk t\u0259dqiqat&ccedil;\u0131s\u0131 olub. O, d&uuml;nyada ilk d\u0259f\u0259 olaraq g&ouml;rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n pe\u015f\u0259 patologiyas\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131ran elmi-t\u0259dqiqat laboratoriyas\u0131 yarad\u0131b v\u0259 elm al\u0259mind\u0259 yeni bir istiqam\u0259tin &#8211; pe\u015f\u0259 oftalmologiyas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoyub. Bu sah\u0259y\u0259 dair ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n\u0131n ilkin n\u0259tic\u0259l\u0259rini &uuml;mumil\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k &ldquo;Az\u0259rbaycan\u0131n kimya s\u0259nayesi i\u015f&ccedil;il\u0259rind\u0259 g&ouml;rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti&rdquo; m&ouml;vzusunda doktorluq dissertasiyas\u0131 yaz\u0131b. 1977-ci ild\u0259 ona tibb elml\u0259ri doktoru alimlik d\u0259r\u0259c\u0259si verilib.<\/p>\n<p>G\u0259rgin v\u0259 m\u0259hsuldar elmi f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 g&ouml;r\u0259 1980-ci ild\u0259 &ldquo;\u018fm\u0259kdar elm xadimi&rdquo; f\u0259xri ad\u0131na layiq g&ouml;r&uuml;l&uuml;b. 1981-ci ild\u0259 g&ouml;rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n pe\u015f\u0259 patologiyas\u0131 sah\u0259sind\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259rinin u\u011furlu n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 oftalmologiyan\u0131n inki\u015faf\u0131na verdiyi t&ouml;hf\u0259l\u0259r\u0259 g&ouml;r\u0259 ona ke&ccedil;mi\u015f ittifaq\u0131n oftalmologiya sah\u0259sind\u0259 \u0259n m&ouml;t\u0259b\u0259r m&uuml;kafat\u0131 olan SSR\u0130 Tibb Elml\u0259ri Akademiyas\u0131n\u0131n M. \u0130. Averbax ad\u0131na m&uuml;kafat\u0131 verilib. O, h\u0259min m&uuml;kafata layiq g&ouml;r&uuml;l\u0259n ilk qad\u0131n alimdir.<\/p>\n<p>Z\u0259rif\u0259 \u018fliyeva 1983-c&uuml; ild\u0259 Az\u0259rbaycan Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n h\u0259qiqi &uuml;zv&uuml; se&ccedil;ilib. O, h\u0259m&ccedil;inin bir s\u0131ra d\u0259rs v\u0259saiti v\u0259 monoqrafiyalar\u0131n m&uuml;\u0259llifidir. Z\u0259rif\u0259 \u018fliyevan\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259ri bu g&uuml;n d\u0259 aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 qoruyub saxlay\u0131r. O, iridodiaqnostika v\u0259 iridoterapiya probleml\u0259ri il\u0259 d\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olub, bu sah\u0259y\u0259 dair iki monoqrafiya haz\u0131rlay\u0131b. D&uuml;nya miqyas\u0131nda iridodiaqnostikaya aid kitablar\u0131 ilk d\u0259f\u0259 Z\u0259rif\u0259 \u018fliyeva yaz\u0131b.<\/p>\n<p>Akademik Z\u0259rif\u0259 \u018fliyeva ke&ccedil;mi\u015f SSR\u0130 S&uuml;lh&uuml; M&uuml;dafi\u0259 Komit\u0259sinin &uuml;zv&uuml;, Az\u0259rbaycan S&uuml;lh&uuml; M&uuml;dafi\u0259 Komit\u0259si s\u0259drinin m&uuml;avini, &Uuml;mumittifaq &ldquo;Bilik&rdquo; C\u0259miyy\u0259ti \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin, &Uuml;mumittifaq Oftalmoloqlar Elmi C\u0259miyy\u0259ti R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin &uuml;zv&uuml; olub.<\/p>\n<p>Z\u0259rif\u0259 \u018fliyeva 1985-ci il aprel ay\u0131n\u0131n 15-d\u0259 Moskva \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259fat edib. Onun c\u0259naz\u0259si 1994-c&uuml; ild\u0259 Moskvan\u0131n Novo-Devi&ccedil;ye q\u0259biristanl\u0131\u011f\u0131ndan Bak\u0131ya g\u0259tiril\u0259r\u0259k F\u0259xri Xiyabanda, atas\u0131 \u018fziz \u018fliyevin m\u0259zar\u0131 yan\u0131nda d\u0259fn olunub.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g&uuml;n g&ouml;rk\u0259mli oftalmoloq alim, akademik Z\u0259rif\u0259 \u018fliyevan\u0131n anadan olmas\u0131ndan 103 il &ouml;t&uuml;r. Ucnoqta.az bildirir ki, Z\u0259rif\u0259 \u018fliyeva 1923-c&uuml; ilin 28 aprel tarixind\u0259 Nax&ccedil;\u0131van\u0131n \u015eahtaxt\u0131 k\u0259ndind\u0259 d&uuml;nyaya g&ouml;z a&ccedil;\u0131b. Akademik&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-242651","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/242651","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=242651"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/242651\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=242651"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=242651"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=242651"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}