{"id":241890,"date":"2026-04-15T09:02:35","date_gmt":"2026-04-15T05:02:35","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=241890","title":{"rendered":"H\u0259r alt\u0131 n\u0259f\u0259rd\u0259n biri risk alt\u0131ndad\u0131r:"},"content":{"rendered":"<p><strong>Metabolik qaraciy\u0259r x\u0259st\u0259liyi d&uuml;nya miqyas\u0131nda s\u0259ssiz bir epidemiyaya &ccedil;evrilib. Son 30 ild\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259nm\u0259 hallar\u0131n\u0131n say\u0131 143% art\u0131b v\u0259 2050-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r 1,8 milyard insana t\u0259sir ed\u0259c\u0259yi g&ouml;zl\u0259nilir.&nbsp;<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, m&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259r piyl\u0259nm\u0259, y&uuml;ks\u0259k qan \u015f\u0259k\u0259ri v\u0259 sa\u011flam olmayan h\u0259yat t\u0259rzinin bu art\u0131m\u0131n \u0259n b&ouml;y&uuml;k s\u0259b\u0259bl\u0259ri oldu\u011funu vur\u011fulay\u0131rlar.<br \/>\nYeni bir ara\u015fd\u0131rmaya g&ouml;r\u0259, metabolik qaraciy\u0259r x\u0259st\u0259liyi d&uuml;nyada s&uuml;r\u0259tl\u0259 artma\u011fa ba\u015flay\u0131b.<\/p>\n<p>Elmi ara\u015fd\u0131rmalar metabolik qaraciy\u0259r x\u0259st\u0259liyinin qlobal miqyasda s&uuml;r\u0259tl\u0259 yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya qoyub. Metabolik disfunksiya il\u0259 \u0259laq\u0259li steatotik qaraciy\u0259r x\u0259st\u0259liyi (MASLD) kimi d\u0259 tan\u0131nan ya\u011fl\u0131 qaraciy\u0259r x\u0259st\u0259liyi 2050-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r t\u0259xmin\u0259n 1,8 milyard insana t\u0259sir ed\u0259c\u0259yi g&ouml;zl\u0259nilir.<\/p>\n<p>\u018fvv\u0259ll\u0259r \u0259d\u0259biyyatda &quot;alkoqolsuz ya\u011fl\u0131 qaraciy\u0259r x\u0259st\u0259liyi&quot; kimi adland\u0131r\u0131lan bu x\u0259st\u0259lik haz\u0131rda \u0259n &ccedil;ox yay\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 \u0259n s&uuml;r\u0259tl\u0259 b&ouml;y&uuml;y\u0259n qaraciy\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n biridir.<br \/>\nQlobal s\u0259hiyy\u0259 probleml\u0259rini ara\u015fd\u0131ran Va\u015finqton Universitetinin m&uuml;st\u0259qil t\u0259dqiqat \u015firk\u0259ti olan Sa\u011flaml\u0131q Metrikalar\u0131 v\u0259 Qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 \u0130nstitutu (IHME) t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lan v\u0259 The Lancet Gastroenterology &amp; Hepatology jurnal\u0131nda d\u0259rc olunmu\u015f t\u0259dqiqata g&ouml;r\u0259:<\/p>\n<p>1990-c\u0131 ild\u0259 t\u0259xmin\u0259n 500 milyon insan bu x\u0259st\u0259likl\u0259 ya\u015fay\u0131rd\u0131.<br \/>\n2023-c&uuml; ild\u0259 bu r\u0259q\u0259m 1,3 milyarda y&uuml;ks\u0259ldi v\u0259 2050-ci ild\u0259 1,8 milyarda &ccedil;ataca\u011f\u0131 g&ouml;zl\u0259nilir.<br \/>\nBu, son 30 ild\u0259 143% art\u0131m dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>Bu g&uuml;n h\u0259r alt\u0131 n\u0259f\u0259rd\u0259n biri (t\u0259xmin\u0259n 16%) bu x\u0259st\u0259likd\u0259n t\u0259sirl\u0259nir.<br \/>\nT\u0259dqiqata g&ouml;r\u0259, x\u0259st\u0259liyin yay\u0131lmas\u0131n\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259ri bunlard\u0131r:<br \/>\nPiyl\u0259nm\u0259 nisb\u0259tl\u0259rinin artmas\u0131<br \/>\nY&uuml;ks\u0259k qan \u015f\u0259k\u0259ri<br \/>\n\u018fhali art\u0131m\u0131<br \/>\nQeyri-sa\u011flam h\u0259yat t\u0259rzi v\u0259rdi\u015fl\u0259ri<br \/>\nX&uuml;susil\u0259 y&uuml;ks\u0259k qan \u015f\u0259k\u0259ri MASLD il\u0259 \u0259laq\u0259li sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259rinin \u0259n vacib s\u0259b\u0259bi kimi &ouml;n plana &ccedil;\u0131x\u0131r.<\/p>\n<p>Bu, x\u0259st\u0259likl\u0259 2-ci tip diabet v\u0259 piyl\u0259nm\u0259 aras\u0131nda g&uuml;cl&uuml; bir \u0259laq\u0259ni ortaya qoyur. T\u0259dqiqatlar g&ouml;st\u0259rir ki, x\u0259st\u0259lik \u0259n &ccedil;ox ya\u015fl\u0131 ya\u015f qrupunda (80-84 ya\u015f) rast g\u0259linir, lakin &uuml;mumi hallar\u0131n say\u0131 daha g\u0259nc ya\u015f qruplar\u0131nda c\u0259ml\u0259\u015fib:<br \/>\n\u018fn &ccedil;ox 35-39 ya\u015fl\u0131 ki\u015fil\u0259rd\u0259 rast g\u0259linir<br \/>\n\u018fn &ccedil;ox 55-59 ya\u015fl\u0131 qad\u0131nlarda rast g\u0259linir<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Metabolik qaraciy\u0259r x\u0259st\u0259liyi d&uuml;nya miqyas\u0131nda s\u0259ssiz bir epidemiyaya &ccedil;evrilib. Son 30 ild\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259nm\u0259 hallar\u0131n\u0131n say\u0131 143% art\u0131b v\u0259 2050-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r 1,8 milyard insana t\u0259sir ed\u0259c\u0259yi g&ouml;zl\u0259nilir.&nbsp; Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-241890","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/241890","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=241890"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/241890\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=241890"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=241890"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=241890"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}