{"id":241739,"date":"2026-04-13T06:47:30","date_gmt":"2026-04-13T02:47:30","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=241739","title":{"rendered":"Mobil telefonun u\u015faqlar\u0131n nitqin\u0259 t\u0259siri"},"content":{"rendered":"<p><strong>M&uuml;asir u\u015faqlar ekranlar\u0131n oyuncaqlar q\u0259d\u0259r reall\u0131\u011f\u0131n bir hiss\u0259si oldu\u011fu bir d&uuml;nyada b&ouml;y&uuml;y&uuml;rl\u0259r. B\u0259s cizgi filml\u0259ri g&uuml;nd\u0259lik h\u0259yat t\u0259rzin\u0259 &ccedil;evrildikd\u0259 nitq\u0259 n\u0259 olur? G\u0259lin bunu anlama\u011fa &ccedil;al\u0131\u015faq.<br \/>\nCihazlar\u0131n u\u015faqlara nec\u0259 t\u0259sir etm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259si art\u0131q n\u0259z\u0259ri deyil.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, iki ya\u015fdan ki&ccedil;ik bir &ccedil;ox u\u015faq g&uuml;nd\u0259 t\u0259xmin\u0259n iki saat ekran qar\u015f\u0131s\u0131nda, \u0259ks\u0259r hallarda video v\u0259 ya televizora baxaraq vaxt ke&ccedil;irir.<br \/>\nUzun m&uuml;dd\u0259tdir ki, aliml\u0259r yaln\u0131z &uuml;mumi l&uuml;\u011f\u0259ti qiym\u0259tl\u0259ndirirdil\u0259r: ekran vaxt\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259r &ccedil;ox olarsa, s&ouml;zl\u0259r d\u0259 bir o q\u0259d\u0259r azd\u0131r. Lakin Developmental Science jurnal\u0131nda d\u0259rc olunan yeni bir ara\u015fd\u0131rma daha d\u0259rin bir bax\u0131\u015f t\u0259qdim edir: r\u0259q\u0259msal m\u0259zmun t\u0259kc\u0259 miqdar\u0131na deyil, h\u0259m d\u0259 u\u015faqlar\u0131n nitqinin strukturuna t\u0259sir g&ouml;st\u0259rir.<\/p>\n<p>Aliml\u0259rin t\u0259dqiqat\u0131<br \/>\nBir qrup alim 17 aydan 30 aya q\u0259d\u0259r olan u\u015faqlar\u0131n 388 valideynini ara\u015fd\u0131r\u0131b, bu d&ouml;vrd\u0259 s&ouml;zd\u0259 &quot;dil s\u0131&ccedil;ray\u0131\u015f\u0131&quot; ba\u015f verir. Valideynl\u0259r u\u015faqlar\u0131n\u0131n televizor, plan\u015fet v\u0259 video z\u0259ngl\u0259r kimi ekranlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda n\u0259 q\u0259d\u0259r vaxt ke&ccedil;irdikl\u0259rini bildirdil\u0259r, dil anketini doldurdular v\u0259 u\u015faqlar\u0131n\u0131n art\u0131q t\u0259l\u0259ff&uuml;z ed\u0259 bildikl\u0259ri s&ouml;zl\u0259ri qeyd etdil\u0259r.<br \/>\nU\u015faqlar orta hesabla g&uuml;nd\u0259 t\u0259xmin\u0259n 110 d\u0259qiq\u0259 video izl\u0259yirl\u0259r v\u0259 bu, r\u0259q\u0259msal f\u0259aliyy\u0259tin \u0259n &ccedil;ox yay\u0131lm\u0131\u015f n&ouml;v&uuml;d&uuml;r.<\/p>\n<p>\u018fsas n\u0259tic\u0259l\u0259r<br \/>\n\u018fvv\u0259ll\u0259r a\u015fa\u011f\u0131 keyfiyy\u0259tli m\u0259zmuna h\u0259ddind\u0259n art\u0131q baxma\u011f\u0131n daha az l&uuml;\u011f\u0259t ehtiyat\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259li oldu\u011fu m\u0259lum idi. Lakin bu d\u0259f\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259r bir q\u0259d\u0259r daha maraql\u0131 idi: ekranlarda daha &ccedil;ox vaxt ke&ccedil;ir\u0259n u\u015faqlar\u0131n l&uuml;\u011f\u0259t profili f\u0259rqli idi.<\/p>\n<p>Hans\u0131 s&ouml;zl\u0259r &quot;yox olur&quot;<br \/>\n&Ccedil;oxlu video izl\u0259y\u0259n u\u015faqlar\u0131n burun, qulaq v\u0259 ya ayaq kimi b\u0259d\u0259n hiss\u0259l\u0259rini ifad\u0259 ed\u0259n s&ouml;zl\u0259rin nisb\u0259tinin daha az oldu\u011fu a\u015fkar edilmi\u015fdir. Bu, m\u0259ntiqlidir, &ccedil;&uuml;nki bu c&uuml;r s&ouml;zl\u0259r ad\u0259t\u0259n u\u015fa\u011f\u0131n toxuna, i\u015far\u0259 ed\u0259 v\u0259 t\u0259krarlaya bil\u0259c\u0259yi fiziki t\u0259mas yolu il\u0259 &ouml;yr\u0259nilir.<\/p>\n<p>Hans\u0131 s&ouml;zl\u0259r ortaya &ccedil;\u0131x\u0131r?<br \/>\nLakin ekranlarda daha &ccedil;ox vaxt ke&ccedil;ir\u0259n u\u015faqlar\u0131n a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131larla \u0259laq\u0259li daha &ccedil;ox s&ouml;z&uuml; var:<br \/>\n\u0130nsanlar: ana, ata, n\u0259n\u0259, m&uuml;\u0259llim v\u0259 ya u\u015faq<\/p>\n<p>Daxili \u0259\u015fyalar: divan, m\u0259tb\u0259x v\u0259 ya televizor<br \/>\nBunun ehtimal olunan izah\u0131 m\u0259zmunun &ouml;z&uuml; v\u0259 ya bax\u0131\u015f kontekstidir &#8211; m\u0259s\u0259l\u0259n, u\u015faq valideynl\u0259rinin yan\u0131nda divanda oturark\u0259n videoya bax\u0131r.<br \/>\nMaraql\u0131d\u0131r ki, t\u0259dqiqat heyvanlar, qida, oyuncaqlar v\u0259 ya n\u0259qliyyat kimi kateqoriyalarda he&ccedil; bir d\u0259yi\u015fiklik a\u015fkar etm\u0259mi\u015fdir. Ekran vaxt\u0131 da d&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259 n&ouml;v&uuml;n\u0259, x&uuml;sus\u0259n d\u0259 top v\u0259 ya fincan kimi formalarla \u0259laq\u0259li s&ouml;zl\u0259r\u0259 v\u0259 p&uuml;re v\u0259 ya t\u0259ba\u015fir kimi materiallarla \u0259laq\u0259li s&ouml;zl\u0259r\u0259 t\u0259sir etm\u0259mi\u015fdir. Bu tarazl\u0131q sabit qalm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259ti<br \/>\nT\u0259dqiqat, cihazlar\u0131n t\u0259sirinin &quot;yax\u015f\u0131 v\u0259 ya pis&quot; deyil, m&uuml;r\u0259kk\u0259b v\u0259 &ccedil;oxqatl\u0131 bir proses oldu\u011fu \u0259sas fikri vur\u011fulay\u0131r. Ax\u0131, a\u015fa\u011f\u0131 keyfiyy\u0259tli m\u0259zmun l&uuml;\u011f\u0259t ehtiyat\u0131n\u0131 azalda bil\u0259r, y&uuml;ks\u0259k keyfiyy\u0259tli, maarifl\u0259ndirici v\u0259 interaktiv m\u0259zmun is\u0259 \u0259ksin\u0259 k&ouml;m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r.<br \/>\nDig\u0259r vacib m\u0259qam kontekstdir. U\u015faq yaln\u0131z ekranlar d&uuml;nyas\u0131nda ya\u015fam\u0131r. \u018fg\u0259r onlar\u0131n h\u0259yat\u0131na canl\u0131 &uuml;nsiyy\u0259t, oyunlar v\u0259 valideynl\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259 daxildirs\u0259, dil inki\u015faf\u0131 cihazlar\u0131n olmas\u0131na baxmayaraq aktiv v\u0259 tam h&uuml;quqlu qala bil\u0259r.<\/p>\n<p>M\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259r<br \/>\nS\u0259rt qada\u011falar \u0259v\u0259zin\u0259 realist yana\u015fma se&ccedil;m\u0259y\u0259 d\u0259y\u0259r:<\/p>\n<p>Ekran vaxt\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131n<br \/>\nM\u0259zmunun keyfiyy\u0259tin\u0259 diqq\u0259t yetirin<br \/>\nT\u0259hsil v\u0259 sosial interaktiv formatlar\u0131 se&ccedil;in<br \/>\nCanl\u0131 &uuml;nsiyy\u0259ti qadcetl\u0259rl\u0259 \u0259v\u0259z etm\u0259yin<br \/>\nV\u0259 \u0259n \u0259sas\u0131, m&uuml;k\u0259mm\u0259lliy\u0259 can atmay\u0131n; b\u0259z\u0259n bir ne&ccedil;\u0259 d\u0259qiq\u0259lik cizgi filml\u0259ri valideynl\u0259r\u0259 sonradan diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131 \u015f\u0259klind\u0259 u\u015fa\u011fa qaytar\u0131lacaq bir resurs t\u0259qdim ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>H\u0259m&ccedil;inin, m\u0259lumatlar\u0131n valideynl\u0259rin cavablar\u0131na \u0259sasland\u0131\u011f\u0131n\u0131, buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 m&uuml;\u0259yy\u0259n s\u0259hvl\u0259rin ola bil\u0259c\u0259yini xat\u0131rlamaq vacibdir. T\u0259dqiqat s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259sini s&uuml;but etmir v\u0259 videolar\u0131n m\u0259zmunu \u0259trafl\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nm\u0131r. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 elm h\u0259l\u0259 d\u0259 q\u0259ti cavablar axtar\u0131r.<\/p>\n<p>Ekranlar art\u0131q u\u015faql\u0131\u011f\u0131n bir hiss\u0259sin\u0259 &ccedil;evrilib v\u0259 bu, g&ouml;zard\u0131 edil\u0259 bilm\u0259y\u0259n bir faktd\u0131r. Lakin qorxu \u0259v\u0259zin\u0259, \u015f&uuml;uru se&ccedil;in. Qadcetl\u0259r inki\u015faf\u0131 avtomatik olaraq &quot;korlam\u0131r&quot;; onlar onun trayektoriyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fir v\u0259 onun istiqam\u0259tini b&ouml;y&uuml;kl\u0259r m&uuml;\u0259yy\u0259n edir. &Ccedil;&uuml;nki u\u015fa\u011f\u0131n nitqi t\u0259kc\u0259 ekranlardan deyil, h\u0259m d\u0259 s&ouml;hb\u0259tl\u0259rd\u0259n, toxunu\u015flardan, oyunlardan v\u0259 yax\u0131nl\u0131qdak\u0131 canl\u0131 varl\u0131qdan formala\u015f\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M&uuml;asir u\u015faqlar ekranlar\u0131n oyuncaqlar q\u0259d\u0259r reall\u0131\u011f\u0131n bir hiss\u0259si oldu\u011fu bir d&uuml;nyada b&ouml;y&uuml;y&uuml;rl\u0259r. B\u0259s cizgi filml\u0259ri g&uuml;nd\u0259lik h\u0259yat t\u0259rzin\u0259 &ccedil;evrildikd\u0259 nitq\u0259 n\u0259 olur? G\u0259lin bunu anlama\u011fa &ccedil;al\u0131\u015faq. Cihazlar\u0131n u\u015faqlara nec\u0259 t\u0259sir&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-241739","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/241739","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=241739"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/241739\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=241739"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=241739"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=241739"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}