{"id":241650,"date":"2026-04-10T09:15:13","date_gmt":"2026-04-10T05:15:13","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=241650","title":{"rendered":"100 ild\u0259n sonra iki qara d\u0259lik toqqu\u015facaq v\u0259 &#8230;"},"content":{"rendered":"<p><strong>Herkules b&uuml;rc&uuml;nd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Markarian 501 qalaktikas\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 iki supern\u0259h\u0259ng qara d\u0259lik k\u0259\u015ff edilib v\u0259 onlar s&uuml;r\u0259tl\u0259 bir-birin\u0259 yax\u0131nla\u015f\u0131r. Kosmik standartlara g&ouml;r\u0259 aralar\u0131ndak\u0131 m\u0259saf\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tsizdir v\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259 n&ouml;vb\u0259ti y&uuml;z ild\u0259 ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r.&nbsp;<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, astronomiya tarixind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq, aliml\u0259r toqqu\u015fmadan \u0259vv\u0259l son m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 bel\u0259 bir c&uuml;t n\u0259h\u0259ng m&uuml;\u015fahid\u0259 edibl\u0259r v\u0259 bu hadis\u0259 Kainatdak\u0131 \u0259n n\u0259h\u0259ng cisiml\u0259rin nec\u0259 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259ldiyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 fundamental suala cavab ver\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Supern\u0259h\u0259ng qara d\u0259likl\u0259r n\u0259dir?<\/strong><br \/>\nDem\u0259k olar ki, h\u0259r bir b&ouml;y&uuml;k qalaktika, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n &ouml;z S&uuml;d Yolumuzun m\u0259rk\u0259zind\u0259 supern\u0259h\u0259ng qara d\u0259lik var. Bu cisiml\u0259rin k&uuml;tl\u0259si milyonlarla milyardlarla G&uuml;n\u0259\u015f k&uuml;tl\u0259si aras\u0131nda d\u0259yi\u015fir. Amma paradoks budur: \u0259trafdak\u0131 qaz\u0131 udmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n adi proses vasit\u0259sil\u0259 bu q\u0259d\u0259r madd\u0259 toplamaq &uuml;&ccedil;&uuml;n Kainat\u0131n b&uuml;t&uuml;n ya\u015f\u0131 kifay\u0259t etm\u0259zdi. Riyazi hesablamalar sad\u0259c\u0259 uy\u011fun g\u0259lmir.<\/p>\n<p>\u018fn &ccedil;ox ehtimal olunan izah, qalaktikalar\u0131n toqqu\u015fmas\u0131 zaman\u0131 iki ki&ccedil;ik qara d\u0259liyin bir-birin\u0259 d\u0259ym\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 superk&uuml;tl\u0259li qara d\u0259likl\u0259rin \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259sidir. Qalaktik toqqu\u015fmalar Kainatda geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259ki qara d\u0259likl\u0259rin sonda toqqu\u015fdu\u011funu d&uuml;\u015f&uuml;nm\u0259k m\u0259ntiqlidir. Lakin indiy\u0259 q\u0259d\u0259r bu, sad\u0259c\u0259 bir f\u0259rziyy\u0259 idi: he&ccedil; kim toqqu\u015fma prosesind\u0259 yax\u0131n superk&uuml;tl\u0259li qara d\u0259lik c&uuml;t&uuml;n&uuml; etibarl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 a\u015fkar ed\u0259 bilm\u0259mi\u015fdi. Bonndak\u0131 Maks Plank Radio Astronomiya \u0130nstitutunun bir komandas\u0131 say\u0259sind\u0259 bu d\u0259yi\u015fdi.<\/p>\n<p><strong>Qara d\u0259likl\u0259r n\u0259 vaxt toqqu\u015facaq?<\/strong><br \/>\nT\u0259krarlanan parlaql\u0131q d&ouml;vrl\u0259rinin t\u0259hlili biz\u0259 c&uuml;tl&uuml;y&uuml;n orbital d&ouml;vr&uuml;n&uuml; t\u0259xmin\u0259n 121 g&uuml;n olaraq qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259y\u0259 imkan verdi. Qara d\u0259likl\u0259r aras\u0131ndak\u0131 m\u0259saf\u0259 250 il\u0259 540 astronomik vahid aras\u0131nda d\u0259yi\u015fir (bir AU Yerd\u0259n G&uuml;n\u0259\u015f\u0259 olan m\u0259saf\u0259dir). K&uuml;tl\u0259si G&uuml;n\u0259\u015fin k&uuml;tl\u0259sind\u0259n 100 milyon il\u0259 bir milyard d\u0259f\u0259 b&ouml;y&uuml;k olan kosmik obyektl\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n bu, inan\u0131lmaz d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 yax\u0131nd\u0131r.<\/p>\n<p>O q\u0259d\u0259r yax\u0131nd\u0131r ki, birl\u0259\u015fm\u0259 n&ouml;vb\u0259ti \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r. Lakin, son an\u0131n &ouml;z&uuml;n&uuml; g&ouml;r\u0259 bil\u0259c\u0259yimiz ehtimal\u0131 azd\u0131r, &ccedil;&uuml;nki 440 milyon i\u015f\u0131q ilind\u0259n &ccedil;ox m\u0259saf\u0259d\u0259, h\u0259tta Event Horizon Teleskopu (qara d\u0259liyin ilk fotosunu &ccedil;\u0259k\u0259n eyni teleskop) da daxil olmaqla \u0259n g&uuml;cl&uuml; teleskoplar bel\u0259 iki obyekti ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda ay\u0131rd ed\u0259 bilmirl\u0259r. V\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131qca bu, daha da &ccedil;\u0259tinl\u0259\u015f\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Lakin elmin ba\u015fqa bir vasit\u0259si var. Qara d\u0259likl\u0259r son m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 daha intensiv \u015f\u0259kild\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 ba\u015flayanda, onlar ultra a\u015fa\u011f\u0131 tezlikli cazib\u0259 dal\u011falar\u0131 yayacaqlar. Bunlar pulsar zamanlama massivl\u0259ri &#8211; siqnallar\u0131 Yer\u0259 nanosaniy\u0259li d\u0259qiqlikl\u0259 &ccedil;atan pulsar \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 a\u015fkar edil\u0259 bil\u0259r. Bu siqnallar\u0131n \u0259n ki&ccedil;ik t\u0259hrif olunmas\u0131 cazib\u0259 dal\u011fas\u0131n\u0131n ke&ccedil;diyini g&ouml;st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Herkules b&uuml;rc&uuml;nd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Markarian 501 qalaktikas\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 iki supern\u0259h\u0259ng qara d\u0259lik k\u0259\u015ff edilib v\u0259 onlar s&uuml;r\u0259tl\u0259 bir-birin\u0259 yax\u0131nla\u015f\u0131r. Kosmik standartlara g&ouml;r\u0259 aralar\u0131ndak\u0131 m\u0259saf\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tsizdir v\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259 n&ouml;vb\u0259ti y&uuml;z ild\u0259 ba\u015f&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[97],"tags":[],"class_list":["post-241650","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maraqli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/241650","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=241650"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/241650\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=241650"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=241650"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=241650"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}