{"id":241116,"date":"2026-04-02T07:35:28","date_gmt":"2026-04-02T03:35:28","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=241116","title":{"rendered":"S\u00fcni intellekt insan\u0131n \u00f6l\u00fcm vaxt\u0131n\u0131 nec\u0259 t\u0259yin edir?"},"content":{"rendered":"<p><strong>C\u0259s\u0259d tap\u0131ld\u0131qda, m&uuml;st\u0259ntiqin verdiyi ilk suallardan biri &ouml;l&uuml;m&uuml;n d\u0259qiq n\u0259 vaxt ba\u015f verdiyidir. Bu, alibin t\u0259sdiql\u0259nib-t\u0259sdiql\u0259nm\u0259diyini v\u0259 hadis\u0259l\u0259r z\u0259ncirinin yenid\u0259n quruldu\u011funu m&uuml;\u0259yy\u0259n edir. Problem ondad\u0131r ki, klassik m\u0259hk\u0259m\u0259-tibbi metodlar\u0131 yaln\u0131z ilk bir ne&ccedil;\u0259 g&uuml;nd\u0259 yax\u015f\u0131 i\u015fl\u0259yir. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, biz art\u0131q m\u0259hk\u0259m\u0259-tibbi ekspertl\u0259rinin insan\u0131n &ouml;l&uuml;m vaxt\u0131n\u0131 \u0259n\u0259n\u0259vi &ouml;l&uuml;m sonras\u0131 \u0259lam\u0259tl\u0259r t\u0259hrif edildikd\u0259 nec\u0259 t\u0259yin etdikl\u0259rini m&uuml;zakir\u0259 etmi\u015fik.&nbsp;<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, Link&ouml;ping Universitetinin aliml\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lan bir ara\u015fd\u0131rma g&ouml;st\u0259rir ki, s&uuml;ni intellekt qandak\u0131 kimy\u0259vi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri t\u0259hlil etm\u0259kl\u0259 &ouml;l&uuml;m vaxt\u0131n\u0131 daha d\u0259qiq m&uuml;\u0259yy\u0259n ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>&Ouml;l&uuml;m vaxt\u0131n\u0131 t\u0259yin etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n hans\u0131 metodlardan istifad\u0259 olunur v\u0259 onlar niy\u0259 qeyri-d\u0259qiqdir?<br \/>\nBu g&uuml;n m\u0259hk\u0259m\u0259-tibbi ekspertl\u0259ri &ouml;l&uuml;m vaxt\u0131n\u0131 bir ne&ccedil;\u0259 g&ouml;st\u0259ricid\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k t\u0259yin edirl\u0259r. \u018fn &ccedil;ox yay\u0131lm\u0131\u015f metodlar bunlard\u0131r:<br \/>\nb\u0259d\u0259n istiliyi<br \/>\nrigor mortis<br \/>\n\u015f&uuml;\u015f\u0259vari kalium s\u0259viyy\u0259l\u0259ri<\/p>\n<p>Sonuncu metod m\u0259hk\u0259m\u0259 elminin &quot;q\u0131z\u0131l standart\u0131&quot; hesab olunur. Lakin onun ciddi bir &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 var: d\u0259qiqlik 48 saatdan sonra k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 azal\u0131r. Bundan sonra s\u0259hv h\u0259ddi bir ne&ccedil;\u0259 g&uuml;n\u0259 &ccedil;ata bil\u0259r.<\/p>\n<p>Bu, ara\u015fd\u0131rmalar &uuml;&ccedil;&uuml;n vacibdir. B\u0259z\u0259n c\u0259mi bir v\u0259 ya iki g&uuml;nl&uuml;k f\u0259rq alibi t\u0259sdiql\u0259y\u0259 v\u0259 ya t\u0259kzib ed\u0259 bil\u0259r.<br \/>\n\u018fslind\u0259, b\u0259d\u0259nd\u0259ki gizli prosesl\u0259ri qandan oxumaq ideyas\u0131 art\u0131q elmi fantastika kimi g&ouml;r&uuml;nm&uuml;r: m\u0259s\u0259l\u0259n, aliml\u0259r bu yax\u0131nlarda s&uuml;ni intellektin t\u0259hl&uuml;k\u0259li x\u0259st\u0259likl\u0259ri c\u0259mi bir ne&ccedil;\u0259 damc\u0131 qandan a\u015fkarlaya bil\u0259c\u0259yini n&uuml;mayi\u015f etdirdil\u0259r.<\/p>\n<p>S&uuml;ni intellekt &ouml;l&uuml;m vaxt\u0131n\u0131 qan analizl\u0259rind\u0259n nec\u0259 t\u0259yin edir<\/p>\n<p>Rasmus Maqnussonun r\u0259hb\u0259rlik etdiyi bir qrup &ouml;l&uuml;md\u0259n sonra qandak\u0131 kimy\u0259vi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri t\u0259hlil etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n s&uuml;ni intellekt modelini &ouml;yr\u0259dib.<br \/>\nT\u0259lim &uuml;&ccedil;&uuml;n onlar adi m\u0259hk\u0259m\u0259 toksikologiyas\u0131 testl\u0259ri zaman\u0131 g&ouml;t&uuml;r&uuml;lm&uuml;\u015f 4876 qan n&uuml;mun\u0259sind\u0259n istifad\u0259 etdil\u0259r.<br \/>\n&Ouml;l&uuml;md\u0259n sonra b\u0259d\u0259nd\u0259 proqnozla\u015fd\u0131r\u0131la bil\u0259n prosesl\u0259r ba\u015flay\u0131r:<br \/>\nh&uuml;ceyr\u0259l\u0259r oksigen q\u0259bul etm\u0259yi dayand\u0131r\u0131r<br \/>\nz&uuml;lallar amin tur\u015fular\u0131na par&ccedil;alan\u0131r<br \/>\nya\u011flar par&ccedil;alan\u0131r v\u0259 h&uuml;ceyr\u0259 membranlar\u0131n\u0131n qurulu\u015funu d\u0259yi\u015fdirir<\/p>\n<p>Bu prosesl\u0259r &ouml;l&ccedil;&uuml;l\u0259 bil\u0259n kimy\u0259vi izl\u0259r &#8211; metabolitl\u0259r burax\u0131r. Neyron \u015f\u0259b\u0259k\u0259si bu siqnallar\u0131n minl\u0259rl\u0259sini t\u0259hlil edir v\u0259 onlar\u0131 m\u0259lum &ouml;l&uuml;m vaxt\u0131 il\u0259 m&uuml;qayis\u0259 edir.<br \/>\nN\u0259tic\u0259d\u0259, model &ouml;l&uuml;m vaxt\u0131n\u0131 &ouml;l&uuml;md\u0259n 67 g&uuml;n\u0259 q\u0259d\u0259r fasil\u0259l\u0259rl\u0259 bel\u0259 t\u0259xmin\u0259n 1,45 g&uuml;nl&uuml;k orta s\u0259hvl\u0259 t\u0259yin edib.<\/p>\n<p>Bir laboratoriyada yax\u015f\u0131 i\u015fl\u0259y\u0259n modell\u0259r tez-tez dig\u0259rind\u0259 u\u011fursuz olur. Lakin bu model u\u011fursuz olmad\u0131.<br \/>\nAliml\u0259r modeli f\u0259rqli bir ild\u0259 toplanm\u0131\u015f v\u0259 f\u0259rqli laboratoriya avadanl\u0131qlar\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k m&uuml;st\u0259qil 512 hal d\u0259sti &uuml;z\u0259rind\u0259 s\u0131naqdan ke&ccedil;irdil\u0259r. H\u0259tta bu \u015f\u0259rtl\u0259r alt\u0131nda bel\u0259, s\u0259hv t\u0259xmin\u0259n 1,78 g&uuml;n idi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u0259s\u0259d tap\u0131ld\u0131qda, m&uuml;st\u0259ntiqin verdiyi ilk suallardan biri &ouml;l&uuml;m&uuml;n d\u0259qiq n\u0259 vaxt ba\u015f verdiyidir. Bu, alibin t\u0259sdiql\u0259nib-t\u0259sdiql\u0259nm\u0259diyini v\u0259 hadis\u0259l\u0259r z\u0259ncirinin yenid\u0259n quruldu\u011funu m&uuml;\u0259yy\u0259n edir. Problem ondad\u0131r ki, klassik m\u0259hk\u0259m\u0259-tibbi metodlar\u0131 yaln\u0131z&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-241116","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/241116","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=241116"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/241116\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=241116"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=241116"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=241116"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}