{"id":240957,"date":"2026-03-31T00:41:04","date_gmt":"2026-03-30T20:41:04","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=240957","title":{"rendered":"Qad\u0131n sin\u0259si niy\u0259 c\u0259lbedicidir?"},"content":{"rendered":"<p><strong>G\u0259lin qad\u0131n sin\u0259sinin c\u0259lbediciliyinin m\u0259d\u0259niyy\u0259tin n\u0259tic\u0259si, yoxsa t\u0259bi\u0259t\u0259 xas olan daha d\u0259rin bir \u015fey oldu\u011funu anlama\u011fa &ccedil;al\u0131\u015faq.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az Psychology Today-y\u0259 istinad\u0259n x\u0259b\u0259r verir ki, qad\u0131n sin\u0259si m&uuml;asir m\u0259d\u0259niyy\u0259td\u0259 \u0259n &ccedil;ox m&uuml;zakir\u0259 olunan v\u0259 eyni zamanda m&uuml;bahis\u0259li simvollardan biridir. O, a&ccedil;\u0131q-ayd\u0131n bir bioloji funksiyan\u0131 yerin\u0259 yetirir: k&ouml;rp\u0259l\u0259ri qidaland\u0131rmaq. Lakin, populyar \u015f&uuml;urda onun m\u0259nas\u0131 &ccedil;oxdan bundan k\u0259nara &ccedil;\u0131x\u0131b.<\/p>\n<p>C\u0259miyy\u0259td\u0259 &ccedil;\u0131lpaq sin\u0259 t\u0259bii deyil, cinsi siqnal kimi q\u0259bul edilir. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 ictimai yerl\u0259rd\u0259 ana s&uuml;d&uuml; il\u0259 qidaland\u0131rma m&uuml;zakir\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olma\u011fa davam edir. Bu niy\u0259 bel\u0259dir v\u0259 elm n\u0259 deyir: bu, m\u0259d\u0259ni bir qurulu\u015fdur, yoxsa t\u0259kam&uuml;l x&uuml;susiyy\u0259tidir?&nbsp;<\/p>\n<p><strong>M\u0259d\u0259niyy\u0259t, yoxsa biologiya<\/strong><br \/>\nElmi ictimaiyy\u0259td\u0259 iki \u0259sas n\u0259z\u0259riyy\u0259 m&ouml;vcuddur:<br \/>\nM\u0259d\u0259ni n\u0259z\u0259riyy\u0259 sin\u0259nin c\u0259lbediciliyinin sosial normalar\u0131n v\u0259 &quot;ki\u015fi bax\u0131\u015flar\u0131n\u0131n&quot; n\u0259tic\u0259si oldu\u011funu ir\u0259li s&uuml;r&uuml;r. Ba\u015fqa s&ouml;zl\u0259, sin\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi olaraq gizli saxlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 v\u0259 x&uuml;susi \u0259h\u0259miyy\u0259t verildiyi &uuml;&ccedil;&uuml;n cinsi olur.<\/p>\n<p>T\u0259kam&uuml;l n\u0259z\u0259riyy\u0259si ba\u015fqa c&uuml;r t\u0259klif edir: sin\u0259 &ouml;z-&ouml;zl&uuml;y&uuml;nd\u0259 c\u0259lbedicidir, yetkinliyi, m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 ana s&uuml;d&uuml; il\u0259 qidaland\u0131rma qabiliyy\u0259tini g&ouml;st\u0259rir.<br \/>\nBa\u015fqa s&ouml;zl\u0259, onlar\u0131n c\u0259lbedici olduqlar\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n gizli olub-olmad\u0131qlar\u0131n\u0131, yoxsa gizli olduqlar\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n c\u0259lbedici olub-olmad\u0131qlar\u0131n\u0131 anlamaq vacibdir.<\/p>\n<p><strong>Qeyri-\u0259n\u0259n\u0259vi bir ara\u015fd\u0131rma<\/strong><br \/>\nBu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 maraql\u0131 bir perspektiv pol\u015fal\u0131 alim Mixail Stefan&ccedil;ikin t\u0259dqiqat\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259klif edilmi\u015fdir. O v\u0259 h\u0259mkarlar\u0131 Papuan\u0131n da\u011fl\u0131q \u0259razil\u0259rind\u0259 ya\u015fayan etnik qrup olan Dani xalq\u0131ndan olan ki\u015fil\u0259ri ara\u015fd\u0131rd\u0131lar. Bu vacibdir, &ccedil;&uuml;nki bu c\u0259miyy\u0259t uzun m&uuml;dd\u0259t Q\u0259rb m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin t\u0259siri xaricind\u0259 m&ouml;vcud idi. Bu t\u0259dqiqat\u0131n &ouml;z\u0259lliyi odur ki, ya\u015fl\u0131 n\u0259sil &ccedil;\u0131lpaq d&ouml;\u015fl\u0259rin norma oldu\u011fu bir m\u0259d\u0259niyy\u0259td\u0259 b&ouml;y&uuml;y&uuml;b, g\u0259nc n\u0259sil is\u0259 d&ouml;\u015fl\u0259rin \u0259n\u0259n\u0259vi olaraq &ouml;rt&uuml;ld&uuml;y&uuml; bir m\u0259d\u0259niyy\u0259td\u0259 b&ouml;y&uuml;y&uuml;b.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqatda &ccedil;\u0131lpaq sin\u0259ni g&ouml;rd&uuml;kd\u0259 cinsi oyanma s\u0259viyy\u0259l\u0259ri, d&ouml;\u015fl\u0259rin cinsi t\u0259cr&uuml;b\u0259l\u0259rd\u0259 rolu v\u0259 d&ouml;\u015fl\u0259rin partnyorun &uuml;mumi c\u0259lbediciliyind\u0259ki \u0259h\u0259miyy\u0259ti bar\u0259d\u0259 soru\u015fulan 80 ki\u015fi i\u015ftirak etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>N\u0259tic\u0259l\u0259r g&ouml;zl\u0259nilm\u0259z idi, &ccedil;&uuml;nki h\u0259m g\u0259nc, h\u0259m d\u0259 ya\u015fl\u0131 ki\u015fil\u0259r &ccedil;\u0131lpaq sin\u0259y\u0259 ox\u015far reaksiya vermi\u015fdil\u0259r. H\u0259r iki qrup cinsi oyanma oldu\u011funu bildirdi v\u0259 d&ouml;\u015f\u0259 toxunmaq intim h\u0259yat\u0131n adi bir hiss\u0259si idi. Bununla bel\u0259, eyni zamanda, d&ouml;\u015fl\u0259r partnyorun &uuml;mumi c\u0259lbediciliyind\u0259 \u0259sas amil deyildi. Bu, vacib bir n&uuml;ansd\u0131r, &ccedil;&uuml;nki d&ouml;\u015fl\u0259r cinsiyy\u0259td\u0259 rol oynay\u0131r, lakin onun m\u0259rk\u0259zi deyil.<\/p>\n<p><strong>Bu n\u0259 dem\u0259kdir?<\/strong><br \/>\nT\u0259dqiqat g&ouml;st\u0259rir ki, qad\u0131n d&ouml;\u015fl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 cinsi reaksiya m\u0259d\u0259ni c\u0259h\u0259td\u0259n formala\u015fmam\u0131\u015f, anadang\u0259lm\u0259 ola bil\u0259r. Ba\u015fqa s&ouml;zl\u0259, h\u0259tta d&ouml;\u015fl\u0259rin a&ccedil;\u0131q oldu\u011fu bir c\u0259miyy\u0259td\u0259 bel\u0259, onlar &quot;c\u0259lbediciliyini&quot; qoruyub saxlay\u0131rlar. Bu, tabu arzuolunan oldu\u011fu m\u0259\u015fhur fikr\u0259 ziddir.<\/p>\n<p><strong>M\u0259d\u0259niyy\u0259tin \u0259h\u0259miyy\u0259ti<\/strong><br \/>\nEyni zamanda, elm sosial normalar\u0131n rolunu inkar etmir. M&uuml;\u0259yy\u0259n bir reaksiya bioloji c\u0259h\u0259td\u0259n k&ouml;k salm\u0131\u015f olsa bel\u0259, m\u0259d\u0259niyy\u0259t n\u0259yin m\u0259qbul hesab edildiyini m&uuml;\u0259yy\u0259n edir, davran\u0131\u015f qaydalar\u0131n\u0131 formala\u015fd\u0131r\u0131r v\u0259 cinsiyy\u0259tin nec\u0259 ifad\u0259 olundu\u011funa t\u0259sir g&ouml;st\u0259rir. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 &ccedil;\u0131lpaql\u0131\u011fa m&uuml;nasib\u0259t &ouml;lk\u0259l\u0259r v\u0259 d&ouml;vrl\u0259r aras\u0131nda k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259yi\u015fir, geyim normalar\u0131 d\u0259yi\u015fir v\u0259 &quot;icaz\u0259lilik&quot; s\u0259viyy\u0259si d\u0259yi\u015fir. V\u0259 bu, cazib\u0259 yaratm\u0131r, \u0259ksin\u0259 onu t\u0259nziml\u0259m\u0259y\u0259 &ccedil;al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Emosional m&ouml;vzu<\/strong><br \/>\nBu g&uuml;n sin\u0259 haqq\u0131nda m&uuml;zakir\u0259 art\u0131q yaln\u0131z biologiya v\u0259 ya psixologiya il\u0259 ba\u011fl\u0131 deyil. Bu, h\u0259m d\u0259 azadl\u0131q v\u0259 &ouml;z&uuml;n&uuml;ifad\u0259, obyektivl\u0259\u015fm\u0259 v\u0259 h&ouml;rm\u0259t v\u0259 qad\u0131n\u0131n &ouml;z b\u0259d\u0259nini idar\u0259 etm\u0259k h&uuml;ququ il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. &Ccedil;\u0131lpaq d&ouml;\u015fl\u0259rin g&uuml;c&uuml;n t\u0259zah&uuml;r&uuml;, yoxsa m\u0259d\u0259ni t\u0259zyiqin n\u0259tic\u0259si olmas\u0131 cavabland\u0131r\u0131lmas\u0131 &ccedil;\u0259tin bir suald\u0131r v\u0259 b\u0259lk\u0259 d\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259 m\u0259hz bundad\u0131r.<\/p>\n<p>Qad\u0131n d&ouml;\u015f&uuml; biologiya v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tin n\u0259 q\u0259d\u0259r s\u0131x ba\u011fl\u0131 oldu\u011funa bir n&uuml;mun\u0259dir. Bir t\u0259r\u0259fd\u0259n t\u0259kam&uuml;l mexanizml\u0259ri reaksiyalar\u0131 formala\u015fd\u0131r\u0131r, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n is\u0259 sosial qaydalar bu reaksiyalar\u0131n nec\u0259 t\u0259zah&uuml;r etdiyini m&uuml;\u0259yy\u0259n edir.<\/p>\n<p>M&uuml;asir elm getdikc\u0259 d&ouml;\u015fl\u0259rin c\u0259lbediciliyinin yaln\u0131z m\u0259d\u0259ni bir qurulu\u015f deyil, h\u0259m d\u0259 insan t\u0259bi\u0259tinin bir hiss\u0259si oldu\u011fu fikrin\u0259 meyl edir. Lakin bu bar\u0259d\u0259 nec\u0259 dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z, n\u0259yi m\u0259qbul hesab etdiyimiz v\u0259 nec\u0259 reaksiya verdiyimiz art\u0131q c\u0259miyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n yaz\u0131lm\u0131\u015f tarixdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u0259lin qad\u0131n sin\u0259sinin c\u0259lbediciliyinin m\u0259d\u0259niyy\u0259tin n\u0259tic\u0259si, yoxsa t\u0259bi\u0259t\u0259 xas olan daha d\u0259rin bir \u015fey oldu\u011funu anlama\u011fa &ccedil;al\u0131\u015faq. Ucnoqta.az Psychology Today-y\u0259 istinad\u0259n x\u0259b\u0259r verir ki, qad\u0131n sin\u0259si m&uuml;asir m\u0259d\u0259niyy\u0259td\u0259 \u0259n &ccedil;ox&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[97],"tags":[],"class_list":["post-240957","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maraqli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/240957","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=240957"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/240957\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=240957"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=240957"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=240957"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}