{"id":240613,"date":"2026-03-18T08:11:22","date_gmt":"2026-03-18T04:11:22","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=240613","title":{"rendered":"Di\u015f m\u0259cunu n\u0259d\u0259n haz\u0131rlan\u0131r?"},"content":{"rendered":"<p><strong>U\u015faql\u0131qdan b\u0259ri h\u0259r g&uuml;n di\u015f f\u0131r&ccedil;am\u0131za di\u015f m\u0259cunu s\u0131x\u0131r\u0131q. Biz\u0259 g&uuml;nd\u0259 iki d\u0259f\u0259 di\u015fl\u0259rimizi f\u0131r&ccedil;alama\u011f\u0131m\u0131z deyilib v\u0259 bir &ccedil;oxumuz bu qaydaya \u015f&uuml;bh\u0259siz \u0259m\u0259l edirik.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az bildirir ki, b\u0259s he&ccedil; oyan\u0131b nan\u0259 t&uuml;p&uuml;rc\u0259yinizi uddu\u011funuz zaman \u0259slind\u0259 n\u0259 ba\u015f verdiyini d&uuml;\u015f&uuml;nm&uuml;s&uuml;n&uuml;zm&uuml;?&nbsp;<\/p>\n<p>Di\u015f m\u0259cunu nec\u0259 yarad\u0131l\u0131b<br \/>\nH\u0259r bir di\u015f m\u0259cununun bir n&ouml;mr\u0259li m\u0259qs\u0259di &ccedil;&uuml;r&uuml;kl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq v\u0259 di\u015f \u0259rpini t\u0259mizl\u0259m\u0259kdir. \u0130kinci m\u0259qs\u0259d \u0259traf\u0131n\u0131zdak\u0131lar\u0131n hu\u015funu itirm\u0259m\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n siz\u0259 t\u0259rav\u0259tli n\u0259f\u0259s verm\u0259kdir. Ax\u0131 biz el\u0259 varl\u0131qlar\u0131q ki, pis qoxudu\u011fumuzu bilmirik. Bu, yaln\u0131z \u0259traf\u0131m\u0131zdak\u0131lara z\u0259r\u0259r verir.<\/p>\n<p>Bu probleml\u0259r yeni deyil. &Ccedil;&uuml;r&uuml;kl\u0259r, di\u015f \u0259ti x\u0259st\u0259liyi v\u0259 halitoz (pis a\u011f\u0131z qoxusu) t\u0259k\u0259rin ixtiras\u0131ndan \u0259vv\u0259l insanlar\u0131 narahat edib. T\u0259s\u0259vv&uuml;r ed\u0259 bil\u0259rsinizmi, eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l 3000-5000-ci ill\u0259rd\u0259 insanlar di\u015fl\u0259rini yumurta qab\u0131qlar\u0131ndan, sudan v\u0259 pemzadan haz\u0131rlanm\u0131\u015f pasta il\u0259 f\u0131r&ccedil;alay\u0131rd\u0131lar. Y\u0259qin ki, dad\u0131 \u0259la idi, amma se&ccedil;im m\u0259hdud idi.<\/p>\n<p>Reseptl\u0259r zamanla d\u0259yi\u015fdi, lakin Dr. Miller v\u0259 onun n\u0259z\u0259riyy\u0259si say\u0259sind\u0259 \u0259sl ir\u0259lil\u0259yi\u015f \u0259ld\u0259 edildi: o, a\u011f\u0131zlar\u0131m\u0131zdak\u0131 bakteriyalar\u0131n yem\u0259k qal\u0131qlar\u0131m\u0131z\u0131 m\u0259mnuniyy\u0259tl\u0259 yediyini v\u0259 kalsiumu emaldan s&uuml;z\u0259n tur\u015fu ifraz etdiyini s&uuml;but etdi. O andan etibar\u0259n di\u015f m\u0259cunu sad\u0259c\u0259 &quot;\u0259tirli t\u0259ba\u015fir&quot; olmaqdan &ccedil;\u0131xd\u0131 v\u0259 silaha &ccedil;evrildi.<br \/>\nQ\u0259dim d&ouml;vrl\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi. Yaln\u0131z elmi c\u0259h\u0259td\u0259n s&uuml;but olunmu\u015f madd\u0259l\u0259r. Science ABC-nin m&uuml;\u0259llifl\u0259ri bunu \u0259trafl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131blar.<\/p>\n<p>Di\u015f m\u0259cunundak\u0131 fl&uuml;orid niy\u0259 laz\u0131md\u0131r?<br \/>\nDi\u015f m\u0259cunundak\u0131 fl&uuml;orid k&ouml;rp&uuml; &uuml;&ccedil;&uuml;n beton kimidir. \u0130ki \u015fey edir: yap\u0131\u015fqan l&ouml;vh\u0259 (di\u015fl\u0259rinizd\u0259ki film) \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259tir\u0259n bakteriyalar\u0131 &ouml;ld&uuml;r&uuml;r v\u0259 emal\u0131n &quot;b\u0259rpas\u0131na&quot; k&ouml;m\u0259k edir. Emal\u0131n\u0131z\u0131 k\u0259rpic divar\u0131 kimi t\u0259s\u0259vv&uuml;r edin. Tur\u015fu k\u0259rpicl\u0259ri (kalsium) y\u0131x\u0131r v\u0259 fl&uuml;orid onlar\u0131 geri qaytar\u0131r. Bu proses remineralizasiya adlan\u0131r. Di\u015f m\u0259cunlar\u0131nda natrium fl&uuml;orid v\u0259 ya monofl&uuml;orofosfat kimi x&uuml;susi birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r istifad\u0259 olunur.<\/p>\n<p>Amma bir problem var. Fl&uuml;orid ilk d\u0259f\u0259 1914-c&uuml; ild\u0259 \u0259lav\u0259 edilmi\u015fdi, lakin Amerika Stomatologiya Assosiasiyas\u0131 bunu r\u0259smi olaraq 40 il sonraya q\u0259d\u0259r yax\u015f\u0131 bir \u015fey elan etm\u0259mi\u015fdi. &Ccedil;&uuml;nki &ccedil;ox di\u015f m\u0259cunu udmaq di\u015f m\u0259cunu z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259sin\u0259 (fl&uuml;oroz) s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259, t&uuml;p&uuml;r\u0259 bilm\u0259y\u0259n u\u015faqlar &uuml;&ccedil;&uuml;n yem\u0259li, fl&uuml;oridsiz di\u015f m\u0259cunlar\u0131 haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r. Lakin t\u0259dqiqatlar g&ouml;st\u0259rir ki, onlar h\u0259l\u0259 d\u0259 mikroblar\u0131 &ouml;ld&uuml;rs\u0259l\u0259r d\u0259, di\u015f \u0259rpini t\u0259mizl\u0259m\u0259kd\u0259 daha az t\u0259sirlidirl\u0259r.<\/p>\n<p>Di\u015f m\u0259cunundak\u0131 a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131c\u0131 madd\u0259l\u0259r n\u0259 &uuml;&ccedil;&uuml;nd&uuml;r?<br \/>\nCavab sad\u0259dir: di\u015f \u0259rpini v\u0259 qida hiss\u0259cikl\u0259rini t\u0259mizl\u0259m\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n ki&ccedil;ik hiss\u0259cikl\u0259r di\u015f m\u0259cununa qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Bu, yaln\u0131z a\u011fz\u0131n\u0131z &uuml;&ccedil;&uuml;n &uuml;z skrab\u0131 kimidir. Kalsium karbonat, silikon dioksid v\u0259 ya maqnezium karbonat skrab kimi &ccedil;\u0131x\u0131\u015f edir. Onlar di\u015f minas\u0131n\u0131 c\u0131zmadan di\u015fl\u0259ri s\u0259rt, lakin yum\u015faq \u015f\u0259kild\u0259 cilalay\u0131rlar. Di\u015f m\u0259cununa niy\u0259 yuyucu vasit\u0259l\u0259r laz\u0131md\u0131r?<\/p>\n<p>B\u0259li, di\u015f m\u0259cununda \u0259sl sabun var. V\u0259 ya elmi c\u0259h\u0259td\u0259n des\u0259k, natrium lauril sulfat. Di\u015f m\u0259cunun k&ouml;p&uuml;kl\u0259nm\u0259si v\u0259 di\u015fl\u0259rinizin &uuml;z\u0259rind\u0259 s&uuml;r&uuml;\u015fm\u0259si, yar\u0131qlardak\u0131 b&uuml;t&uuml;n art\u0131ql\u0131\u011f\u0131 yumas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n laz\u0131md\u0131r. Onsuz di\u015f f\u0131r&ccedil;an\u0131z sad\u0259c\u0259 quru t\u0259ba\u015fir kimi di\u015fl\u0259rinizi ovu\u015fdurar v\u0259 effektivliyi xeyli azalard\u0131. Bu bar\u0259d\u0259 &quot;Di\u015f m\u0259cunu niy\u0259 k&ouml;p&uuml;kl\u0259nir v\u0259 niy\u0259 h\u0259qiq\u0259t\u0259n vacibdir?&quot; m\u0259qal\u0259sind\u0259 daha \u0259trafl\u0131 yazm\u0131\u015fd\u0131q.<\/p>\n<p>Di\u015f m\u0259cununa niy\u0259 qat\u0131la\u015fd\u0131r\u0131c\u0131lar laz\u0131md\u0131r?<br \/>\nDi\u015f m\u0259cununun t&uuml;pd\u0259 qurumas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq &uuml;&ccedil;&uuml;n n\u0259ml\u0259ndiricil\u0259r (sorbitol, qliserin) \u0259lav\u0259 olunur. Qat\u0131la\u015fd\u0131r\u0131c\u0131lar onun suya v\u0259 toza ayr\u0131lmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r. S\u0259h\u0259rl\u0259r t&uuml;p&uuml;rm\u0259yinizin v\u0259 yumurta qab\u0131qlar\u0131n\u0131 xat\u0131rlamama\u011f\u0131n\u0131z\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259tirl\u0259ndiricil\u0259r \u0259lav\u0259 olunur. Nan\u0259 v\u0259 ya meyv\u0259 \u0259tirl\u0259ndiricil\u0259ri prosesi d&ouml;z&uuml;ml&uuml; d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 xo\u015f hala g\u0259tirir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>U\u015faql\u0131qdan b\u0259ri h\u0259r g&uuml;n di\u015f f\u0131r&ccedil;am\u0131za di\u015f m\u0259cunu s\u0131x\u0131r\u0131q. Biz\u0259 g&uuml;nd\u0259 iki d\u0259f\u0259 di\u015fl\u0259rimizi f\u0131r&ccedil;alama\u011f\u0131m\u0131z deyilib v\u0259 bir &ccedil;oxumuz bu qaydaya \u015f&uuml;bh\u0259siz \u0259m\u0259l edirik. Ucnoqta.az bildirir ki, b\u0259s he&ccedil; oyan\u0131b&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-240613","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/240613","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=240613"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/240613\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=240613"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=240613"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=240613"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}