{"id":240435,"date":"2026-03-16T07:36:56","date_gmt":"2026-03-16T03:36:56","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=240435","title":{"rendered":"Kosmosda skafandr olmadan n\u0259 q\u0259d\u0259r ya\u015famaq olar?"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u0130nsan qoruyucu kostyum olmadan yaln\u0131z bir ne&ccedil;\u0259 saniy\u0259 ya\u015faya bil\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, kosmos geyiml\u0259ri astronavtlara kosmik g\u0259mid\u0259n q\u0131sa m&uuml;dd\u0259t\u0259 &ccedil;\u0131xma\u011fa imkan verir v\u0259 insanlar\u0131n ya\u015famas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n laz\u0131m olan hava, su, t\u0259zyiq v\u0259 qoruma t\u0259min edir.<\/p>\n<p>Kosmos geyiml\u0259ri olmadan n\u0259 ba\u015f verir?<br \/>\n&quot;&Ccedil;ox q\u0131sa bir m&uuml;dd\u0259t \u0259rzind\u0259, 10-15 saniy\u0259 \u0259rzind\u0259 insan oksigen &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n hu\u015funu itir\u0259c\u0259k. N\u0259f\u0259sini tutmaq k&ouml;m\u0259k etm\u0259y\u0259c\u0259k, &ccedil;&uuml;nki vakuumda insan b\u0259d\u0259nind\u0259ki oksigen geni\u015fl\u0259nm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r v\u0259 s&ouml;z&uuml;n \u0259sl m\u0259nas\u0131nda a\u011fciy\u0259rl\u0259ri par&ccedil;alay\u0131r&quot;, &#8211; dey\u0259 Avropa Kosmik Agentliyinin ba\u015f strategiya m&uuml;t\u0259x\u0259ssisi Stefan de Mey bildirir.<\/p>\n<p>Bu, h\u0259m&ccedil;inin qan\u0131n, t&uuml;p&uuml;rc\u0259k, g&ouml;z ya\u015f\u0131 v\u0259 dig\u0259r mayel\u0259rin qaynamas\u0131na s\u0259b\u0259b olur ki, bu da d\u0259rhal emboliyaya s\u0259b\u0259b olacaq v\u0259 b\u0259d\u0259n\u0259 &ouml;l&uuml;mc&uuml;l t\u0259sir g&ouml;st\u0259r\u0259c\u0259k.<br \/>\n\u018fg\u0259r bir insan &ouml;z&uuml;n&uuml;n qa&ccedil;\u0131lmaz olaraq qorunmadan kosmosa girdiyini g&ouml;r&uuml;rs\u0259, n\u0259f\u0259s almamal\u0131, \u0259ksin\u0259 daha uzun m&uuml;dd\u0259t ya\u015famaq &uuml;&ccedil;&uuml;n a\u011fciy\u0259rl\u0259rini m&uuml;mk&uuml;n q\u0259d\u0259r s\u0131xmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Oksigen yegan\u0259 problem deyil; t\u0259zyiqin olmamas\u0131n\u0131n dig\u0259r, daha az a\u015fkar olsa da, &ouml;l&uuml;mc&uuml;l n\u0259tic\u0259l\u0259ri d\u0259 var. \u0130nsan b\u0259d\u0259ni geni\u015fl\u0259n\u0259c\u0259k, lakin d\u0259ri t\u0259zyiq d\u0259yi\u015fikliyinin &ouml;hd\u0259sind\u0259n g\u0259lm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n kifay\u0259t q\u0259d\u0259r elastikdir. Bununla bel\u0259, qandak\u0131 oksigen t&uuml;k\u0259nm\u0259zd\u0259n v\u0259 hu\u015funu itirm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l h\u0259l\u0259 bir ne&ccedil;\u0259 saniy\u0259 &uuml;mid var.<\/p>\n<p>Bundan sonra &ouml;l&uuml;m&uuml;n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq &uuml;&ccedil;&uuml;n h\u0259l\u0259 bir ne&ccedil;\u0259 d\u0259qiq\u0259 var. Ax\u0131, insan\u0131 t\u0259hl&uuml;k\u0259siz, oksigenl\u0259 z\u0259ngin bir m&uuml;hit\u0259 qaytarmaqla beyin xilas edil\u0259 bil\u0259r.<br \/>\nBu c&uuml;r probleml\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq &uuml;&ccedil;&uuml;n skafandrlar kifay\u0259t q\u0259d\u0259r oksigen v\u0259 t\u0259zyiq t\u0259min edir v\u0259 h\u0259m&ccedil;inin astronavtlar\u0131 dig\u0259r t\u0259hl&uuml;k\u0259l\u0259rd\u0259n qoruyur:<br \/>\nTemperatur (m\u0259nfi 150-120 d\u0259r\u0259c\u0259 Selsiy\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259ddind\u0259n art\u0131q temperatura m\u0259ruz qalma, bu da yan\u0131qlara v\u0259 ya donmaya s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r).<\/p>\n<p>Radiasiya (g&uuml;n\u0259\u015fin elektromaqnit \u015f&uuml;alanmas\u0131na uzun m&uuml;dd\u0259t m\u0259ruz qalma radiasiya x\u0259st\u0259liyi v\u0259 x\u0259r&ccedil;\u0259ng riskinin artmas\u0131 da daxil olmaqla sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r; ultrab\u0259n&ouml;v\u015f\u0259yi i\u015f\u0131q da d\u0259rini yand\u0131r\u0131r).<\/p>\n<p>Mikrometeorit (kosmik zibil saniy\u0259d\u0259 onlarla kilometr s&uuml;r\u0259tl\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t edir v\u0259 peykl\u0259r, kosmik g\u0259mil\u0259r v\u0259 astronavtlar &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259hl&uuml;k\u0259 yarad\u0131r, buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 onlar\u0131n skafandrlar\u0131 &ccedil;oxqatl\u0131d\u0131r).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130nsan qoruyucu kostyum olmadan yaln\u0131z bir ne&ccedil;\u0259 saniy\u0259 ya\u015faya bil\u0259r. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, kosmos geyiml\u0259ri astronavtlara kosmik g\u0259mid\u0259n q\u0131sa m&uuml;dd\u0259t\u0259 &ccedil;\u0131xma\u011fa imkan verir v\u0259 insanlar\u0131n ya\u015famas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n laz\u0131m olan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-240435","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/240435","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=240435"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/240435\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=240435"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=240435"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=240435"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}