{"id":240432,"date":"2026-03-16T06:18:05","date_gmt":"2026-03-16T02:18:05","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=240432","title":{"rendered":"S\u0259ma niy\u0259 mavi v\u0259 g\u00fcn bat\u0131m\u0131 q\u0131rm\u0131z\u0131d\u0131r?"},"content":{"rendered":"<p><strong>H\u0259r birimiz u\u015faql\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u0259n az\u0131 bir d\u0259f\u0259 bu sual\u0131 vermi\u015fik: s\u0259ma niy\u0259 mavidir? Cavab sad\u0259 g&ouml;r&uuml;n&uuml;r, amma bunun arxas\u0131nda i\u015f\u0131\u011f\u0131n s\u0259p\u0259l\u0259nm\u0259sinin heyr\u0259tamiz fizikas\u0131 dayan\u0131r ki, bu da odlu g&uuml;n bat\u0131mlar\u0131n\u0131, buludlu g&uuml;nl\u0259rin bozlu\u011funu v\u0259 h\u0259tta dumanlar\u0131n s\u0259man\u0131 niy\u0259 a\u011farm\u0131\u015f g&ouml;st\u0259rdiyini izah edir.&nbsp;<br \/>\nG&uuml;n\u0259\u015f i\u015f\u0131\u011f\u0131 hans\u0131 r\u0259ngdir?<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, g&uuml;n\u0259\u015f i\u015f\u0131\u011f\u0131 biz\u0259 a\u011f g&ouml;r&uuml;n&uuml;r, amma bu, bir ill&uuml;ziyad\u0131r. Onu prizmadan ke&ccedil;irs\u0259niz, o, b&uuml;t&ouml;v bir r\u0259ng spektrin\u0259 par&ccedil;alan\u0131r. Bu r\u0259ngl\u0259rin h\u0259r biri m&uuml;\u0259yy\u0259n bir dal\u011fa uzunlu\u011funa malik bir i\u015f\u0131q dal\u011fas\u0131d\u0131r. Q\u0131sa dal\u011fa uzunluqlar\u0131 mavi v\u0259 b\u0259n&ouml;v\u015f\u0259yi, uzun dal\u011fa uzunluqlar\u0131 q\u0131rm\u0131z\u0131 v\u0259 nar\u0131nc\u0131d\u0131r. Aralar\u0131nda ya\u015f\u0131l v\u0259 sar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>B&uuml;t&uuml;n bu &quot;d\u0259st&quot; G&uuml;n\u0259\u015fd\u0259n kosmos bo\u015flu\u011fundan u&ccedil;ark\u0259n maraql\u0131 bir \u015fey ba\u015f vermir &#8211; dal\u011falar sad\u0259c\u0259 birlikd\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t edir. Lakin onlar Yer atmosferin\u0259 &ccedil;atd\u0131qdan sonra \u0259sl \u015fou ba\u015flay\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259 buras\u0131ndad\u0131r ki, hava ki&ccedil;ik hiss\u0259cikl\u0259rl\u0259 doludur: qaz molekullar\u0131 (\u0259sas\u0259n oksigen v\u0259 azot), su damc\u0131lar\u0131, toz hiss\u0259cikl\u0259ri v\u0259 buz kristallar\u0131. V\u0259 s\u0259maya baxanda g&ouml;rd&uuml;y&uuml;m&uuml;z r\u0259ngi m&uuml;\u0259yy\u0259n ed\u0259n m\u0259hz bu hiss\u0259cikl\u0259rl\u0259 toqqu\u015fmalard\u0131r.<\/p>\n<p>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, g&ouml;r&uuml;n\u0259n i\u015f\u0131q dal\u011falar\u0131n\u0131n &ouml;l&ccedil;&uuml;s&uuml; heyr\u0259tamizdir: metrin milyonda birind\u0259n azd\u0131r. Bu o q\u0259d\u0259r ki&ccedil;ikdir ki, dal\u011falar h\u0259tta f\u0259rdi qaz molekullar\u0131n\u0131 &quot;f\u0259rq ed\u0259&quot; v\u0259 onlarla qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 t\u0259sir g&ouml;st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Niy\u0259 s\u0259ma mavidir, b\u0259n&ouml;v\u015f\u0259yi deyil<br \/>\n\u0130\u015f\u0131q dal\u011fas\u0131 bir hiss\u0259cikl\u0259 toqqu\u015fduqda t\u0259sad&uuml;fi istiqam\u0259td\u0259 s\u0131&ccedil;ray\u0131r &#8211; fizikl\u0259r i\u015f\u0131\u011f\u0131n s\u0259p\u0259l\u0259ndiyini deyirl\u0259r. Amma \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 budur: s\u0259p\u0259l\u0259nm\u0259nin g&uuml;c&uuml; dal\u011fa uzunlu\u011funun hiss\u0259cik &ouml;l&ccedil;&uuml;s&uuml;n\u0259 nisb\u0259tind\u0259n &ccedil;ox as\u0131l\u0131d\u0131r. Ki&ccedil;ik qaz molekullar\u0131 q\u0131sa dal\u011fal\u0131 mavi i\u015f\u0131\u011f\u0131 uzun dal\u011fal\u0131 q\u0131rm\u0131z\u0131 i\u015f\u0131\u011fa nisb\u0259t\u0259n daha g&uuml;cl&uuml; \u015f\u0259kild\u0259 s\u0259p\u0259l\u0259yir.<\/p>\n<p>Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 ayd\u0131n g&uuml;nortadan sonra s\u0259maya baxanda s\u0259p\u0259l\u0259nmi\u015f mavi i\u015f\u0131q b&uuml;t&uuml;n istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259n g\u0259lir v\u0259 g&ouml;zl\u0259riniz\u0259 &ccedil;at\u0131r. O, s&ouml;z&uuml;n \u0259sl m\u0259nas\u0131nda hava molekullar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n b&uuml;t&uuml;n istiqam\u0259tl\u0259r\u0259 &quot;sprey olunur&quot; v\u0259 ba\u015f\u0131n\u0131z\u0131n &uuml;st&uuml;nd\u0259ki mavi g&uuml;nb\u0259z effektini yarad\u0131r.<\/p>\n<p>G&ouml;r&uuml;n&uuml;r, b\u0259n&ouml;v\u015f\u0259yi i\u015f\u0131\u011f\u0131n dal\u011fa uzunlu\u011fu daha da q\u0131sad\u0131r v\u0259 daha da g&uuml;cl&uuml; \u015f\u0259kild\u0259 s\u0259p\u0259l\u0259nm\u0259lidir. Lakin g&ouml;zl\u0259rimiz b\u0259n&ouml;v\u015f\u0259yid\u0259n daha &ccedil;ox maviy\u0259 h\u0259ssasd\u0131r v\u0259 b\u0259zi b\u0259n&ouml;v\u015f\u0259yil\u0259r atmosferin yuxar\u0131 t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n udulur. N\u0259tic\u0259d\u0259 b\u0259n&ouml;v\u015f\u0259yi yox, mavi s\u0259ma yaran\u0131r.<\/p>\n<p>Niy\u0259 g&uuml;n bat\u0131m\u0131 v\u0259 g&uuml;n do\u011fu\u015fu q\u0131rm\u0131z\u0131d\u0131r?<br \/>\nOptic 4 Kids-\u0259 g&ouml;r\u0259, g&uuml;n bat\u0131m\u0131 v\u0259 ya g&uuml;n do\u011fu\u015fu zaman\u0131 G&uuml;n\u0259\u015f &uuml;f&uuml;qd\u0259n a\u015fa\u011f\u0131dad\u0131r v\u0259 \u015f&uuml;alar\u0131 g&uuml;norta vaxt\u0131na nisb\u0259t\u0259n atmosferd\u0259n daha uzun m\u0259saf\u0259 q\u0259t etm\u0259lidir. Bu s\u0259yah\u0259t zaman\u0131 mavi i\u015f\u0131q dem\u0259k olar ki, tamamil\u0259 s\u0259p\u0259l\u0259nir &#8211; g&ouml;zl\u0259riniz\u0259 &ccedil;atmazdan &ccedil;ox \u0259vv\u0259l s\u0259p\u0259l\u0259nir.<br \/>\nLakin q\u0131rm\u0131z\u0131 v\u0259 nar\u0131nc\u0131 dal\u011fa uzunluqlar\u0131 \u0259n az s\u0259p\u0259l\u0259nir, buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 m&uuml;\u015fahid\u0259&ccedil;iy\u0259 t\u0259hl&uuml;k\u0259siz \u015f\u0259kild\u0259 &ccedil;at\u0131r. Sad\u0259 dill\u0259 des\u0259k, g&uuml;n bat\u0131m\u0131 mavi komponent &ccedil;\u0131x\u0131ld\u0131qdan sonra a\u011f i\u015f\u0131\u011f\u0131n qalan hiss\u0259sidir. Buna g&ouml;r\u0259 &uuml;f&uuml;qd\u0259ki s\u0259ma q\u0131z\u0131l\u0131dan t&uuml;nd q\u0131rm\u0131z\u0131ya q\u0259d\u0259r &ccedil;alarlarla parlay\u0131r.<br \/>\nHavadak\u0131 inc\u0259 toz v\u0259 &ccedil;irkl\u0259nm\u0259 hiss\u0259cikl\u0259ri bu t\u0259siri g&uuml;cl\u0259ndir\u0259 v\u0259 g&uuml;n bat\u0131mlar\u0131n\u0131 daha da canl\u0131 ed\u0259 bil\u0259r. Lakin q\u0131rm\u0131z\u0131 g&uuml;n bat\u0131mlar\u0131n\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bi toz deyil, qaz molekullar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n s\u0259p\u0259l\u0259nm\u0259dir. Toz sad\u0259c\u0259 \u0259lav\u0259 bir bonusdur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u0259r birimiz u\u015faql\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u0259n az\u0131 bir d\u0259f\u0259 bu sual\u0131 vermi\u015fik: s\u0259ma niy\u0259 mavidir? Cavab sad\u0259 g&ouml;r&uuml;n&uuml;r, amma bunun arxas\u0131nda i\u015f\u0131\u011f\u0131n s\u0259p\u0259l\u0259nm\u0259sinin heyr\u0259tamiz fizikas\u0131 dayan\u0131r ki, bu da odlu g&uuml;n bat\u0131mlar\u0131n\u0131,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[97],"tags":[],"class_list":["post-240432","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maraqli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/240432","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=240432"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/240432\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=240432"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=240432"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=240432"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}