{"id":240326,"date":"2026-03-13T11:36:28","date_gmt":"2026-03-13T07:36:28","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=240326","title":{"rendered":"Niy\u0259 k\u00f6rp\u0259l\u0259r biz\u0259 bu q\u0259d\u0259r \u015firin g\u00f6r\u00fcn\u00fcr?"},"content":{"rendered":"<p><strong>G\u0259lin supermarketd\u0259 k&ouml;rp\u0259l\u0259r\u0259 niy\u0259 qeyri-ixtiyari g&uuml;l&uuml;ms\u0259diyimizi, onlarla g&uuml;lm\u0259li s\u0259sl\u0259rl\u0259 dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 v\u0259 q\u0259fil bir istilik hiss etdiyimizi anlama\u011fa &ccedil;al\u0131\u015faq. M\u0259lum olur ki, bu, t\u0259sad&uuml;f v\u0259 ya z\u0259iflik deyil, t\u0259kam&uuml;l&uuml;n \u0259n dahi strategiyalar\u0131ndan biridir.<br \/>\nBu hiss dem\u0259k olar ki, h\u0259r k\u0259s\u0259 tan\u0131\u015fd\u0131r<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az Psychology Today-\u0259 istinadla x\u0259b\u0259r verdiyi kimi, elmi bir izah\u0131 var. Psixoloqlar v\u0259 bioloqlar k&ouml;rp\u0259l\u0259rin &uuml;zl\u0259rinin niy\u0259 bu q\u0259d\u0259r g&uuml;cl&uuml; emosional reaksiya do\u011furdu\u011fu fenomeni uzun m&uuml;dd\u0259t ara\u015fd\u0131r\u0131blar. M\u0259lum olur ki, k&ouml;rp\u0259l\u0259rin \u015firinliyi sad\u0259c\u0259 xo\u015f bir x&uuml;susiyy\u0259t deyil, milyonlarla il \u0259rzind\u0259 inki\u015faf etmi\u015f bir sa\u011f qalma mexanizmidir.<br \/>\n<strong>K&ouml;rp\u0259 \u015firinliyi<\/strong><br \/>\n1943-c&uuml; ild\u0259 avstriyal\u0131 etoloq Konrad Lorenz &quot;Kindchenschema&quot; &#8211; &quot;k&ouml;rp\u0259 \u015firinliyi&quot; adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir fenomeni t\u0259svir etmi\u015fdir. O, k&ouml;rp\u0259l\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin ortaq x&uuml;susiyy\u0259tl\u0259rinin oldu\u011funu m&uuml;\u015fahid\u0259 etdi:<br \/>\nb\u0259d\u0259nl\u0259rin\u0259 nisb\u0259t\u0259n b&ouml;y&uuml;k ba\u015f<br \/>\n&uuml;z\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 \u0259yilmi\u015f b&ouml;y&uuml;k g&ouml;zl\u0259r<br \/>\nyumru yanaqlar<br \/>\nki&ccedil;ik burun<br \/>\nyum\u015faq v\u0259 dair\u0259vi formalar<\/p>\n<p>Bu x&uuml;susiyy\u0259tl\u0259r yetkin beynind\u0259 qorumaq, qay\u011f\u0131 g&ouml;st\u0259rm\u0259k v\u0259 k&ouml;m\u0259k etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n d\u0259rhal reaksiya yarad\u0131r. \u018fslind\u0259, bu, beynimiz\u0259 bir n&ouml;v &quot;giri\u015f kodu&quot;dur. Bu c&uuml;r x&uuml;susiyy\u0259tl\u0259ri g&ouml;rd&uuml;y&uuml;m&uuml;z zaman, k&ouml;rp\u0259 bizi s\u0259h\u0259r saat &uuml;&ccedil;d\u0259 oyand\u0131rsa bel\u0259, instinktiv olaraq ona qar\u015f\u0131 sevgi hiss edirik.<\/p>\n<p><strong>\u015eirinlik h\u0259tta n&ouml;vl\u0259r aras\u0131nda da i\u015fl\u0259yir<\/strong><br \/>\nMaraql\u0131d\u0131r ki, bu model yaln\u0131z insan k&ouml;rp\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r. Eyni x&uuml;susiyy\u0259tl\u0259r a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131larda da m&ouml;vcuddur:<br \/>\nbala itl\u0259r<br \/>\npi\u015fik balalar\u0131<br \/>\nsuiti balalar\u0131<br \/>\npandalar<br \/>\ncizgi film personajlar\u0131<br \/>\nM\u0259s\u0259l\u0259n, Mikki Mausa q\u0259sd\u0259n qeyri-m&uuml;t\u0259nasib b&ouml;y&uuml;k g&ouml;zl\u0259r v\u0259 dair\u0259vi &uuml;z verilmi\u015fdir. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 o, \u015firin g&ouml;r&uuml;n&uuml;r v\u0259 r\u0259\u011fb\u0259t oyad\u0131r. Ba\u015fqa s&ouml;zl\u0259, \u015firinlik beynin universal dilidir.<br \/>\n<strong>K&ouml;rp\u0259ni g&ouml;r\u0259nd\u0259 beyind\u0259 n\u0259 ba\u015f verir<\/strong><br \/>\nK&ouml;rp\u0259nin &uuml;z&uuml;n\u0259 reaksiya dem\u0259k olar ki, ani olur. 2008-ci ild\u0259 apar\u0131lan bir ara\u015fd\u0131rmada aliml\u0259r beyin k&ouml;rp\u0259nin &uuml;z&uuml;n\u0259 t\u0259xmin\u0259n saniy\u0259nin yeddid\u0259 birind\u0259, h\u0259tta bir insan\u0131n &quot;n\u0259 \u015firin k&ouml;rp\u0259dir&quot; fikrini qeyd etm\u0259sind\u0259n \u0259vv\u0259l reaksiya verdiyini a\u015fkar etdil\u0259r. A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar aktivl\u0259\u015fdirilir:<br \/>\nm&uuml;kafat m\u0259rk\u0259zl\u0259ri<br \/>\nmotivasiya sisteml\u0259ri<br \/>\nqay\u011f\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259li sah\u0259l\u0259r<br \/>\nEyni zamanda \u0259sl &quot;kimy\u0259vi reaksiya&quot; t\u0259tikl\u0259nir:<br \/>\ndopamin sevinc hissi oyad\u0131r<br \/>\noksitosin emosional \u0259laq\u0259ni g&uuml;cl\u0259ndirir<\/p>\n<p>Birlikd\u0259 g&uuml;cl&uuml; bir qidalanma instinkti yarad\u0131rlar.<br \/>\nK&ouml;rp\u0259l\u0259r niy\u0259 x&uuml;susil\u0259 &ccedil;ar\u0259sizdirl\u0259r?<\/p>\n<p>Dig\u0259r n&ouml;vl\u0259rl\u0259 m&uuml;qayis\u0259d\u0259 f\u0259rql\u0259r g&ouml;z\u0259 &ccedil;arp\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, yeni do\u011fulmu\u015f maral bir ne&ccedil;\u0259 saat \u0259rzind\u0259 aya\u011fa qalxa bil\u0259r, k&ouml;rp\u0259 t\u0131sba\u011fa okeana t\u0259kba\u015f\u0131na gedir v\u0259 insan k&ouml;rp\u0259si h\u0259tta ba\u015f\u0131n\u0131 bel\u0259 qald\u0131ra bilmir. Bu &ccedil;ar\u0259sizlik insan t\u0259kam&uuml;l&uuml;n&uuml;n iki x&uuml;susiyy\u0259ti il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir: b&ouml;y&uuml;k beyin v\u0259 dik duru\u015f.<br \/>\nBuna g&ouml;r\u0259 d\u0259 k&ouml;rp\u0259l\u0259r &ccedil;ox h\u0259ssas do\u011fulur v\u0259 uzunm&uuml;dd\u0259tli qay\u011f\u0131ya ehtiyac duyurlar. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 t\u0259kam&uuml;l bu problemi &quot;h\u0259ll etdi&quot; v\u0259 k&ouml;rp\u0259l\u0259ri m&uuml;mk&uuml;n q\u0259d\u0259r \u015firin etdi ki, b&ouml;y&uuml;kl\u0259r onlar\u0131 g&ouml;rm\u0259zd\u0259n g\u0259l\u0259 bilm\u0259sinl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>\u015eirinlik bizi daha ehtiyatl\u0131 edir<\/strong><br \/>\nMaraql\u0131d\u0131r ki, \u015firinlik h\u0259tta davran\u0131\u015f\u0131m\u0131za da t\u0259sir edir. Bir ara\u015fd\u0131rmada i\u015ftirak&ccedil;\u0131lar k&ouml;rp\u0259 heyvanlar\u0131n foto\u015f\u0259kill\u0259rin\u0259 baxd\u0131lar. Daha sonra onlar d\u0259qiq v\u0259 diqq\u0259tli h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r t\u0259l\u0259b ed\u0259n tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131 daha yax\u015f\u0131 yerin\u0259 yetirdil\u0259r. Ba\u015fqa s&ouml;zl\u0259, \u015firin \u015f\u0259kill\u0259r insanlar\u0131 k&ouml;rp\u0259 il\u0259 etdiyiniz kimi daha diqq\u0259tli v\u0259 m&uuml;layim etdi.<\/p>\n<p><strong>\u015eirinliyin marketinq\u0259 t\u0259siri<\/strong><br \/>\nBu g&uuml;n marketinq m&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259ri &quot;k&ouml;rp\u0259 \u015firinliyi&quot; mexanizmind\u0259n f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 istifad\u0259 edirl\u0259r. B&ouml;y&uuml;k g&ouml;zl\u0259r, yuvarlaq formalar, yum\u015faq r\u0259ngl\u0259r &#8211; b&uuml;t&uuml;n bunlar etibar v\u0259 r\u0259\u011fb\u0259t oyad\u0131r. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259:<br \/>\nBrendl\u0259r &quot;\u015firin&quot; maskotlar\u0131 yarad\u0131rlar<br \/>\nLoqotipl\u0259r yuvarlaqla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r<br \/>\nReklam personajlar\u0131n\u0131n b&ouml;y&uuml;k g&ouml;zl\u0259ri var<\/p>\n<p>Psixoloqlar h\u0259tta bir \u015feyin ki&ccedil;ik v\u0259 h\u0259ssas g&ouml;r&uuml;nd&uuml;y&uuml; v\u0259 insanlar\u0131n bilin&ccedil;alt\u0131 olaraq onu d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k v\u0259 ya he&ccedil; olmasa almaq ist\u0259m\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b oldu\u011fu &quot;\u015firin kapitalizm&quot; fenomeni haqq\u0131nda zarafat edirl\u0259r.<\/p>\n<p>K&ouml;rp\u0259l\u0259rin \u015firinliyi yaln\u0131z insan\u0131n emosional z\u0259ifliyi deyil, h\u0259m d\u0259 m&uuml;r\u0259kk\u0259b v\u0259 y&uuml;ks\u0259k t\u0259sirli bir t\u0259kam&uuml;l mexanizmidir. B&ouml;y&uuml;k g&ouml;zl\u0259r, yuvarlaq yanaqlar v\u0259 ki&ccedil;ik burunlar beynimizi d\u0259rhal qay\u011f\u0131 rejimin\u0259 ke&ccedil;irir. Bunun say\u0259sind\u0259 &ccedil;ar\u0259siz insan k&ouml;rp\u0259l\u0259ri b&ouml;y&uuml;m\u0259k \u015fans\u0131na malikdir v\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t m&ouml;vcud olma\u011fa davam edir.<br \/>\nBel\u0259likl\u0259, n&ouml;vb\u0259ti d\u0259f\u0259 &ouml;z&uuml;n&uuml;z&uuml; q\u0259rib\u0259 bir k&ouml;rp\u0259y\u0259 g&uuml;l&uuml;ms\u0259y\u0259rk\u0259n v\u0259 ya bala il\u0259 k&ouml;rp\u0259 s\u0259si il\u0259 dan\u0131\u015fark\u0259n g&ouml;rs\u0259niz, narahat olmay\u0131n &#8211; bu, q\u0259rib\u0259 davran\u0131\u015f deyil, t\u0259kam&uuml;l tarixind\u0259 \u0259n u\u011furlu sa\u011f qalma strategiyalar\u0131ndan biridir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u0259lin supermarketd\u0259 k&ouml;rp\u0259l\u0259r\u0259 niy\u0259 qeyri-ixtiyari g&uuml;l&uuml;ms\u0259diyimizi, onlarla g&uuml;lm\u0259li s\u0259sl\u0259rl\u0259 dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 v\u0259 q\u0259fil bir istilik hiss etdiyimizi anlama\u011fa &ccedil;al\u0131\u015faq. M\u0259lum olur ki, bu, t\u0259sad&uuml;f v\u0259 ya z\u0259iflik deyil, t\u0259kam&uuml;l&uuml;n \u0259n dahi&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[97],"tags":[],"class_list":["post-240326","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maraqli"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/240326","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=240326"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/240326\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=240326"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=240326"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=240326"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}