{"id":240085,"date":"2026-03-10T07:35:56","date_gmt":"2026-03-10T03:35:56","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=240085","title":{"rendered":"Beynin \u0259n effektiv i\u015fl\u0259diyi"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bir &ccedil;oxlar\u0131 zehni qabiliyy\u0259tl\u0259rin ya\u015fla qa&ccedil;\u0131lmaz olaraq azald\u0131\u011f\u0131na inan\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, lakin Intelligence jurnal\u0131nda d\u0259rc olunan yeni bir ara\u015fd\u0131rma g&ouml;st\u0259rir ki, beyin h\u0259yatda \u0259vv\u0259ll\u0259r d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;ld&uuml;y&uuml;nd\u0259n daha gec pik performansa &ccedil;at\u0131r.<br \/>\nBu d&ouml;vrd\u0259 insan analitik d&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259, h\u0259yat t\u0259cr&uuml;b\u0259si v\u0259 emosional sabitliyi birl\u0259\u015fdirir v\u0259 bu da onlar\u0131 m&uuml;r\u0259kk\u0259b q\u0259rarlar q\u0259bul etm\u0259kd\u0259 v\u0259 ba\u015fqalar\u0131n\u0131 idar\u0259 etm\u0259kd\u0259 x&uuml;susil\u0259 bacar\u0131ql\u0131 edir.<\/p>\n<p><strong>Z\u0259ka g\u0259nclik m\u0259s\u0259l\u0259si olmaqdan &ccedil;\u0131xd\u0131qda<\/strong><br \/>\nUzun m&uuml;dd\u0259tdir inan\u0131l\u0131rd\u0131 ki, insan idrak zirv\u0259sin\u0259 25-30 ya\u015flar\u0131 aras\u0131nda &ccedil;at\u0131r. Bu d&ouml;vr \u0259n s&uuml;r\u0259tli reaksiya m&uuml;dd\u0259ti, \u0259n yax\u015f\u0131 yadda\u015f v\u0259 m\u0259lumatlar\u0131 tez bir zamanda emal etm\u0259k qabiliyy\u0259ti il\u0259 xarakteriz\u0259 olunur. \u0130dman&ccedil;\u0131lar 30 ya\u015f\u0131ndan \u0259vv\u0259l t\u0259qa&uuml;d\u0259 &ccedil;\u0131x\u0131rlar, \u015fahmat&ccedil;\u0131lar is\u0259 40 ya\u015f\u0131ndan sonra m&ouml;vqel\u0259rini itirirl\u0259r &#8211; b&uuml;t&uuml;n bunlar beynin erk\u0259n &quot;qocalmas\u0131&quot; fikrini d\u0259st\u0259kl\u0259yir.<\/p>\n<p>Lakin Q\u0259rbi Avstraliya Universitetinin aliml\u0259ri Gilles Gignac v\u0259 Marcin Zajenkowski daha geni\u015f bir bax\u0131\u015f buca\u011f\u0131 g&ouml;t&uuml;rm\u0259y\u0259 q\u0259rar verdil\u0259r v\u0259 t\u0259kc\u0259 d&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259 s&uuml;r\u0259tini deyil, h\u0259m d\u0259 zehni s\u0259m\u0259r\u0259liliy\u0259 t\u0259sir ed\u0259n 16 psixoloji parametri qiym\u0259tl\u0259ndirdil\u0259r. Bunlara yaln\u0131z yadda\u015f v\u0259 m\u0259ntiq deyil, h\u0259m d\u0259 emosional z\u0259ka, \u0259xlaqi d&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259, vicdanl\u0131l\u0131q, t\u0259cr&uuml;b\u0259y\u0259 a&ccedil;\u0131ql\u0131q v\u0259 idrak q\u0259r\u0259zl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 durmaq bacar\u0131\u011f\u0131 daxildir.<\/p>\n<p><strong>Beyin \u0259n y&uuml;ks\u0259k zirv\u0259sin\u0259 &ccedil;atd\u0131qda<\/strong><br \/>\nN\u0259tic\u0259l\u0259r g&ouml;zl\u0259nilm\u0259z oldu &#8211; bu keyfiyy\u0259tl\u0259rin &ccedil;oxu ya\u015fla yax\u015f\u0131la\u015f\u0131r. Vicdanl\u0131l\u0131q 65 ya\u015f \u0259traf\u0131nda, emosional sabitlik 75 ya\u015f \u0259traf\u0131nda zirv\u0259y\u0259 &ccedil;at\u0131r v\u0259 q\u0259r\u0259zli m&uuml;hakim\u0259l\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 durmaq bacar\u0131\u011f\u0131 h\u0259tta 80 ya\u015fa q\u0259d\u0259r arta bil\u0259r.<\/p>\n<p>Aliml\u0259r b&uuml;t&uuml;n g&ouml;st\u0259ricil\u0259ri vahid bir indeksd\u0259 birl\u0259\u015fdirdikd\u0259, insan\u0131n &uuml;mumi &quot;zehni performans\u0131n\u0131n&quot; 55-60 ya\u015flar\u0131 aras\u0131nda zirv\u0259y\u0259 &ccedil;atd\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u015fkar etdil\u0259r. Bundan sonra t\u0259dric\u0259n azalma ba\u015flay\u0131r v\u0259 75 ya\u015fdan sonra daha da g&uuml;cl\u0259nir. Lakin \u0259n \u0259sas\u0131, yetkin beyin d&uuml;\u015f&uuml;nc\u0259 s&uuml;r\u0259tinin azalmas\u0131n\u0131 t\u0259cr&uuml;b\u0259, m&uuml;driklik v\u0259 t\u0259kmill\u0259\u015fdirilmi\u015f emosional &ouml;z&uuml;n&uuml;t\u0259nziml\u0259m\u0259 il\u0259 kompensasiya edir.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar qeyd edirl\u0259r ki, 50 ya\u015fdan sonra insanlar daha m\u0259lumatl\u0131 q\u0259rarlar q\u0259bul etm\u0259k, emosiyalar\u0131 idar\u0259 etm\u0259k v\u0259 g\u0259nc insanlar\u0131n n\u0259tic\u0259 &ccedil;\u0131xarma\u011fa meylli olduqlar\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259ri g&ouml;rm\u0259k qabiliyy\u0259tini inki\u015faf etdirirl\u0259r. Bu, \u0259ks\u0259r liderl\u0259rin, elm adamlar\u0131n\u0131n v\u0259 menecerl\u0259rin niy\u0259 bu ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131nda oldu\u011funu izah edir.<br \/>\nB\u0259zi g&ouml;rk\u0259mli n&uuml;mun\u0259l\u0259r\u0259 50 ya\u015f\u0131nda &quot;N&ouml;vl\u0259rin M\u0259n\u015f\u0259yi Haqq\u0131nda&quot; \u0259s\u0259rini n\u0259\u015fr etdir\u0259n &Ccedil;arlz Darvin, 53 ya\u015f\u0131nda Doqquzuncu Simfoniyan\u0131 yazan Bethoven v\u0259 55 ya\u015f\u0131nda AMD-ni texnologiya n\u0259h\u0259ngin\u0259 &ccedil;evir\u0259n Lisa Su daxildir. Onlar\u0131n n&uuml;mun\u0259l\u0259ri yetkinliyin t\u0259n\u0259zz&uuml;l deyil, beynin x&uuml;susil\u0259 effektiv i\u015fl\u0259diyi bir d&ouml;vr oldu\u011funu t\u0259sdiql\u0259yir.<br \/>\nS&uuml;butlara baxmayaraq, c\u0259miyy\u0259td\u0259 ya\u015f stereotipl\u0259ri qalmaqdad\u0131r: 50 ya\u015fdan sonra bir &ccedil;oxlar\u0131 t\u0259zyiq hiss edir v\u0259 i\u015f tapmaqda &ccedil;\u0259tinlik &ccedil;\u0259kirl\u0259r. Lakin t\u0259dqiqatlar ya\u015f\u0131n real zehni qabiliyy\u0259tl\u0259ri \u0259ks etdirm\u0259diyini vur\u011fulay\u0131r. Koqnitiv sa\u011flaml\u0131q ya\u015fdan deyil, h\u0259yat t\u0259rzind\u0259n, yuxudan, fiziki f\u0259aliyy\u0259td\u0259n v\u0259 zehni i\u015f y&uuml;k&uuml;nd\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. Xat\u0131rladaq ki, fiziki f\u0259aliyy\u0259t beynin uzun m&uuml;dd\u0259t bioloji g\u0259ncliyini qorumas\u0131na imkan verir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bir &ccedil;oxlar\u0131 zehni qabiliyy\u0259tl\u0259rin ya\u015fla qa&ccedil;\u0131lmaz olaraq azald\u0131\u011f\u0131na inan\u0131r. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, lakin Intelligence jurnal\u0131nda d\u0259rc olunan yeni bir ara\u015fd\u0131rma g&ouml;st\u0259rir ki, beyin h\u0259yatda \u0259vv\u0259ll\u0259r d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;ld&uuml;y&uuml;nd\u0259n daha gec pik&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-240085","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/240085","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=240085"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/240085\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=240085"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=240085"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=240085"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}