{"id":239799,"date":"2026-03-04T08:00:45","date_gmt":"2026-03-04T04:00:45","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=239799","title":{"rendered":"H\u0259r \u00fc\u00e7 n\u0259f\u0259rd\u0259n birind\u0259 var!"},"content":{"rendered":"<p><strong>&Uuml;r\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri d&uuml;nya miqyas\u0131nda &ouml;l&uuml;m&uuml;n \u0259sas s\u0259b\u0259bidir. Yetkinl\u0259rin &uuml;&ccedil;d\u0259 biri v\u0259 70 ya\u015fdan yuxar\u0131 olanlar\u0131n &uuml;&ccedil;d\u0259 ikisi hipertoniyadan \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259kir. Buna baxmayaraq, x\u0259st\u0259l\u0259rin t\u0259xmin\u0259n 60%-i v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rind\u0259n x\u0259b\u0259rsizdir v\u0259 ya onu kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ciddi q\u0259bul etmir.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, &uuml;r\u0259k-damar c\u0259rrah\u0131 Dr. Murat \u0130lkar Geli\u015fen \u0259n vacib risk faktorunun hipertoniya oldu\u011funu deyir.<br \/>\nDr. Geli\u015fen &uuml;r\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rinin d&uuml;nya miqyas\u0131nda &ouml;l&uuml;m&uuml;n \u0259sas s\u0259b\u0259bi oldu\u011funu qeyd etdi.<\/p>\n<p>&nbsp;O \u0259lav\u0259 etdi ki, x\u0259st\u0259l\u0259rin t\u0259xmin\u0259n 60%-i ya v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rind\u0259n x\u0259b\u0259rsizdir, ya da ciddi q\u0259bul etmir v\u0259 deyir: &quot;Xroniki y&uuml;ks\u0259k t\u0259zyiq &uuml;r\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri, b&ouml;yr\u0259k &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131, beyin qanamas\u0131 v\u0259 insult &uuml;&ccedil;&uuml;n ciddi risk yarad\u0131r&quot;.&nbsp;<\/p>\n<p>Ayaq arteriyalar\u0131n\u0131n t\u0131xanmalar\u0131na g\u0259ldikd\u0259, Geli\u015fen onlar\u0131n iki qrupa b&ouml;l&uuml;nd&uuml;y&uuml;n&uuml; izah etdi: arterial v\u0259 venoz x\u0259st\u0259likl\u0259r.&nbsp;<br \/>\n&quot;Venoz t\u0131xanmalar\u0131nda ayaqda a\u011fr\u0131, \u015fidd\u0259tli &ouml;dem v\u0259 t&uuml;nd r\u0259ng d\u0259yi\u015fikliyi m&uuml;\u015fahid\u0259 olunur. Arterial t\u0131xanmalarda a\u011fr\u0131 soyuqluq v\u0259 sol\u011funluqla m&uuml;\u015fayi\u0259t olunur&quot;, &#8211; dey\u0259 o bildirib.&nbsp;<\/p>\n<p>O, h\u0259m&ccedil;inin qeyd edib ki, son ill\u0259rd\u0259 &uuml;r\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259ri g\u0259nc ya\u015f qruplar\u0131nda daha &ccedil;ox yay\u0131l\u0131b. Geli\u015fen a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 m\u0259lumatlar\u0131 payla\u015f\u0131b: &quot;Genetik meyll\u0259 yana\u015f\u0131, siqaret &ccedil;\u0259km\u0259k, spirtli i&ccedil;ki q\u0259bulu, sa\u011flam olmayan p\u0259hriz v\u0259 stress riski art\u0131r\u0131r. X&uuml;susil\u0259 siqaret &ccedil;\u0259km\u0259k damar elastikliyini azald\u0131r, l&ouml;vh\u0259 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259sini art\u0131r\u0131r v\u0259 qan ax\u0131n\u0131n\u0131 azald\u0131r. Diabet x\u0259st\u0259l\u0259rind\u0259 uzun m&uuml;dd\u0259t y&uuml;ks\u0259k qan \u015f\u0259k\u0259ri s\u0259viyy\u0259si damar divarlar\u0131nda l&ouml;vh\u0259 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Bu, &uuml;r\u0259k tutmalar\u0131 v\u0259 dig\u0259r damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir risk yarad\u0131r.&quot;&nbsp;<\/p>\n<p>G\u0259li\u015f\u0259n &uuml;r\u0259k tutmas\u0131 ke&ccedil;irmi\u015f b\u0259zi x\u0259st\u0259l\u0259rin ist\u0259r fiziki g\u0259rginlik zaman\u0131, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 istirah\u0259t zaman\u0131 sin\u0259 divar\u0131nda t\u0259zyiq\u0259 b\u0259nz\u0259r a\u011fr\u0131 hiss ed\u0259 bil\u0259c\u0259yini bildirib v\u0259 \u0259lav\u0259 edib: &quot;He&ccedil; bir \u015fikay\u0259ti olmayan insanlarda da q\u0259fil &uuml;r\u0259k tutmalar\u0131 inki\u015faf ed\u0259 bil\u0259r. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259, m&uuml;nt\u0259z\u0259m m&uuml;ayin\u0259l\u0259r v\u0259 risk faktorlar\u0131n\u0131n monitorinqi &ccedil;ox vacibdir.&quot;<br \/>\nGeli\u015fen, &uuml;r\u0259k-damar sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n stresssiz h\u0259yat t\u0259rzinin vacib oldu\u011funu vur\u011fulayaraq, &quot;Balansl\u0131 v\u0259 \u015f&uuml;urlu qidalanma, art\u0131q &ccedil;\u0259kid\u0259n qa&ccedil;\u0131nmaq v\u0259 m&uuml;nt\u0259z\u0259m g\u0259zinti b&ouml;y&uuml;k \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Erk\u0259n diaqnoz v\u0259 sa\u011flam h\u0259yat t\u0259rzi v\u0259rdi\u015fl\u0259ri &uuml;r\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n qorunma\u011f\u0131n \u0259n g&uuml;cl&uuml; yoludur.&quot;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&Uuml;r\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri d&uuml;nya miqyas\u0131nda &ouml;l&uuml;m&uuml;n \u0259sas s\u0259b\u0259bidir. Yetkinl\u0259rin &uuml;&ccedil;d\u0259 biri v\u0259 70 ya\u015fdan yuxar\u0131 olanlar\u0131n &uuml;&ccedil;d\u0259 ikisi hipertoniyadan \u0259ziyy\u0259t &ccedil;\u0259kir. Buna baxmayaraq, x\u0259st\u0259l\u0259rin t\u0259xmin\u0259n 60%-i v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rind\u0259n x\u0259b\u0259rsizdir v\u0259 ya onu&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-239799","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/239799","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=239799"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/239799\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=239799"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=239799"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=239799"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}