{"id":239721,"date":"2026-03-03T07:43:49","date_gmt":"2026-03-03T03:43:49","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=239721","title":{"rendered":"Liftd\u0259 \u00e7\u0259kimiz 7 kiloqram d\u0259yi\u015fir."},"content":{"rendered":"<p><strong>Lift qalxma\u011fa ba\u015flayanda ham\u0131m\u0131z b\u0259d\u0259nimizd\u0259 q\u0259rib\u0259 bir a\u011f\u0131rl\u0131q, ma\u015f\u0131n enm\u0259y\u0259 ba\u015flayanda is\u0259 qeyri-adi bir y&uuml;ng&uuml;ll&uuml;k hiss etmi\u015fik.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, b\u0259zil\u0259ri bunu vestibulyar sistem\u0259, dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 t\u0259x\u0259yy&uuml;l\u0259 aid edir. Amma bu anda t\u0259r\u0259zinin &uuml;z\u0259rin\u0259 &ccedil;\u0131xsan\u0131z, &ccedil;\u0259kinizin \u0259slind\u0259 d\u0259yi\u015fdiyini g&ouml;r\u0259c\u0259ksiniz v\u0259 bu, hissl\u0259rin hiyl\u0259g\u0259rliyi deyil, t\u0259miz fizikad\u0131r.<\/p>\n<p>&Ccedil;\u0259ki n\u0259dir v\u0259 niy\u0259 k&uuml;tl\u0259 il\u0259 eyni deyil<br \/>\nLiftl\u0259r\u0259 girm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l bir vacib \u015feyi ayd\u0131nla\u015fd\u0131rma\u011fa d\u0259y\u0259r: k&uuml;tl\u0259 v\u0259 &ccedil;\u0259ki eyni \u015fey deyil.<br \/>\nK&uuml;tl\u0259 b\u0259d\u0259ninizd\u0259ki madd\u0259 miqdar\u0131d\u0131r; Yerd\u0259, Ayda v\u0259 ya d&uuml;\u015f\u0259n liftd\u0259 olma\u011f\u0131n\u0131zdan as\u0131l\u0131 olmayaraq, eyni qal\u0131r.<\/p>\n<p>&Ccedil;\u0259ki b\u0259d\u0259nin daya\u011fa basd\u0131\u011f\u0131 q&uuml;vv\u0259dir. V\u0259 bu q&uuml;vv\u0259 yaln\u0131z k&uuml;tl\u0259d\u0259n deyil, h\u0259m d\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t etdiyiniz s&uuml;r\u0259td\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r.<br \/>\nFizika d\u0259rsl\u0259rind\u0259 &ccedil;\u0259ki d&uuml;sturu sad\u0259 \u015f\u0259kild\u0259 yaz\u0131l\u0131r: P = m &times; g, burada m b\u0259d\u0259nin k&uuml;tl\u0259si, g is\u0259 cazib\u0259 q&uuml;vv\u0259sind\u0259n qaynaqlanan t\u0259cildir (Yer s\u0259thind\u0259 t\u0259xmin\u0259n 9,8 m\/s&sup2;).<\/p>\n<p>Lakin bu d&uuml;stur yaln\u0131z h\u0259r\u0259k\u0259tsiz dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman i\u015fl\u0259yir. T\u0259cil \u0259lav\u0259 edin v\u0259 h\u0259r \u015fey d\u0259yi\u015fir. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 Beyn\u0259lxalq Kosmik Stansiyadak\u0131 astronavtlar Yer k&uuml;r\u0259sind\u0259 sabit s\u0259rb\u0259st d&uuml;\u015fm\u0259 v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 &ccedil;\u0259kisizlik ya\u015fay\u0131rlar: onlar\u0131n k&uuml;tl\u0259si eyni qal\u0131r, lakin &ccedil;\u0259kil\u0259ri s\u0131f\u0131rd\u0131r. Sad\u0259 dill\u0259 des\u0259k, onlar he&ccedil; n\u0259y\u0259 t\u0259zyiq g&ouml;st\u0259rmirl\u0259r.<br \/>\n\u018flb\u0259tt\u0259 ki, lift kosmik stansiya deyil, amma prinsip eynidir: yuxar\u0131 v\u0259 ya a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru h\u0259r hans\u0131 bir t\u0259cil d&ouml;\u015f\u0259m\u0259y\u0259 basd\u0131\u011f\u0131n\u0131z q&uuml;vv\u0259ni t\u0259nziml\u0259yir.<\/p>\n<p>Lift yuxar\u0131 qalxd\u0131qda niy\u0259 daha a\u011f\u0131rla\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z?<br \/>\nLift h\u0259r\u0259k\u0259tsiz olduqda, m\u0259s\u0259l\u0259n, tan\u0131\u015f 70 kiloqram &ccedil;\u0259kiniz olur. Lakin &uuml;st m\u0259rt\u0259b\u0259nin d&uuml;ym\u0259sini basan kimi avtomobil yuxar\u0131 do\u011fru s&uuml;r\u0259tl\u0259nm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. Bu n&ouml;qt\u0259d\u0259 cazib\u0259 q&uuml;vv\u0259sind\u0259n qaynaqlanan adi t\u0259cil, g, liftin t\u0259cill\u0259nm\u0259si, a il\u0259 tamamlan\u0131r. &Ccedil;\u0259ki d&uuml;sturu P = m &times; (g + a) olur.<\/p>\n<p>T\u0259cr&uuml;b\u0259d\u0259 bu, a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 m\u0259nan\u0131 verir: \u0259g\u0259r lift t\u0259xmin\u0259n 1 m\/s&sup2; s&uuml;r\u0259tl\u0259n\u0259rs\u0259 (m\u0259i\u015f\u0259t liftl\u0259ri &uuml;&ccedil;&uuml;n tipik bir d\u0259y\u0259r), 70 kq a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda olan bir insan t\u0259xmin\u0259n 77 kq-a b\u0259rab\u0259r bir q&uuml;vv\u0259 il\u0259 yer\u0259 basacaq. M&uuml;qayis\u0259 &uuml;&ccedil;&uuml;n, bu, sanki d\u0259rhal 7 kiloqram qazanm\u0131s\u0131n\u0131z &#8211; hiss olduqca reald\u0131r v\u0259 b\u0259d\u0259niniz bunu m&uuml;k\u0259mm\u0259l hiss edir.<\/p>\n<p>Amma vacib olan budur: t\u0259sir yaln\u0131z s&uuml;r\u0259tl\u0259nm\u0259 zaman\u0131 davam edir. Lift sabit bir s&uuml;r\u0259t\u0259 &ccedil;atd\u0131qdan v\u0259 hamar h\u0259r\u0259k\u0259t etdikd\u0259n sonra s&uuml;r\u0259tl\u0259nm\u0259 yox olur &#8211; v\u0259 t\u0259r\u0259zi bir daha sizin d&uuml;r&uuml;st 70 kq-\u0131n\u0131z\u0131 g&ouml;st\u0259rir. Fakt budur ki, sabit bir s&uuml;r\u0259tl\u0259 \u0259lav\u0259 q&uuml;vv\u0259 yoxdur. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 yaln\u0131z u&ccedil;u\u015fdan sonrak\u0131 ilk bir ne&ccedil;\u0259 saniy\u0259 \u0259rzind\u0259 &quot;a\u011f\u0131rl\u0131q&quot; hiss edirsiniz v\u0259 sonra h\u0259r \u015fey normal v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 qay\u0131d\u0131r.<br \/>\nLift a\u015fa\u011f\u0131 d&uuml;\u015fd&uuml;kc\u0259 &ccedil;\u0259ki il\u0259 n\u0259 ba\u015f verir?<br \/>\n\u0130ndi \u0259ks v\u0259ziyy\u0259t: lift a\u015fa\u011f\u0131ya do\u011fru h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. Kabin cazib\u0259 istiqam\u0259tind\u0259 s&uuml;r\u0259tl\u0259nir v\u0259 liftin s&uuml;r\u0259tl\u0259nm\u0259si, a, g-d\u0259n &quot;&ccedil;\u0131x\u0131l\u0131r&quot;. D&uuml;stur P = m &times; (g &minus; a) olur. &Ccedil;\u0259kiniz azal\u0131r v\u0259 t\u0259r\u0259zi 70 kq \u0259v\u0259zin\u0259 t\u0259xmin\u0259n 63 kq g&ouml;st\u0259r\u0259c\u0259k. Siz s&ouml;z&uuml;n \u0259sl m\u0259nas\u0131nda y&uuml;ng&uuml;ll\u0259\u015firsiniz &#8211; buna g&ouml;r\u0259 d\u0259 m\u0259d\u0259nizd\u0259 tan\u0131\u015f &quot;&ccedil;\u0131rp\u0131nma&quot; hissi yaran\u0131r.<br \/>\nM\u0259lum olur ki, bu hiss yaln\u0131z vestibulyar sisteml\u0259 \u0259laq\u0259li deyil: ad\u0259t\u0259n bir-birinin &uuml;st&uuml;nd\u0259 s\u0259liq\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n daxili orqanlar\u0131n\u0131z normal yer reaksiyas\u0131n\u0131n azalm\u0131\u015f q&uuml;vv\u0259si s\u0259b\u0259bind\u0259n bir saniy\u0259 \u0259rzind\u0259 bir az &quot;&uuml;z\u0259r&quot;. Bu, x&uuml;susil\u0259 s&uuml;r\u0259tl\u0259nm\u0259nin 2-3 m\/s&sup2;-\u0259 &ccedil;ata bil\u0259c\u0259yi y&uuml;ks\u0259k s&uuml;r\u0259tli g&ouml;yd\u0259l\u0259n liftl\u0259rind\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 &ccedil;arp\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lift qalxma\u011fa ba\u015flayanda ham\u0131m\u0131z b\u0259d\u0259nimizd\u0259 q\u0259rib\u0259 bir a\u011f\u0131rl\u0131q, ma\u015f\u0131n enm\u0259y\u0259 ba\u015flayanda is\u0259 qeyri-adi bir y&uuml;ng&uuml;ll&uuml;k hiss etmi\u015fik. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, b\u0259zil\u0259ri bunu vestibulyar sistem\u0259, dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 t\u0259x\u0259yy&uuml;l\u0259 aid edir.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-239721","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/239721","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=239721"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/239721\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=239721"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=239721"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=239721"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}