{"id":238786,"date":"2026-02-16T07:35:32","date_gmt":"2026-02-16T03:35:32","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=238786","title":{"rendered":"Q\u0259hv\u0259 v\u0259 \u00e7ay demensiya riskini azalda bil\u0259r"},"content":{"rendered":"<p><strong>Yeni bir ara\u015fd\u0131rma g&ouml;st\u0259rir ki, m&uuml;nt\u0259z\u0259m olaraq kofeinli q\u0259hv\u0259 v\u0259 ya &ccedil;ay i&ccedil;m\u0259k idrak funksiyas\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259 v\u0259 uzun m&uuml;dd\u0259td\u0259 demensiya inki\u015faf riskini azalda bil\u0259r.&nbsp;<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, &ldquo;JAMA&rdquo;da d\u0259rc olunan ara\u015fd\u0131rmada \u0259n b&ouml;y&uuml;k faydal\u0131 t\u0259sirin g&uuml;nd\u0259 iki-&uuml;&ccedil; fincan q\u0259hv\u0259 v\u0259 ya bir-iki fincan &ccedil;ay i&ccedil;\u0259n insanlarda m&uuml;\u015fahid\u0259 edildiyi m&uuml;\u0259yy\u0259n edilib.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat\u0131n ba\u015f m&uuml;\u0259llifi, Harvard T.H. &Ccedil;an \u0130ctimai S\u0259hiyy\u0259 M\u0259kt\u0259binin doktoru Daniel Vanqa g&ouml;r\u0259 m&uuml;nt\u0259z\u0259m olaraq q\u0259hv\u0259 i&ccedil;\u0259n orta ya\u015fl\u0131 insanlarda demensiya riski t\u0259xmin\u0259n 18%, &ccedil;ay i&ccedil;\u0259nl\u0259rd\u0259 is\u0259 risk 14% azal\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar kofeinsiz i&ccedil;kil\u0259rl\u0259 ox\u015far t\u0259sirin m&uuml;\u015fahid\u0259 olunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vur\u011fulay\u0131blar. T\u0259dqiqatda 130.000-d\u0259n &ccedil;ox insan i\u015ftirak edib.<br \/>\nM&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259r qeyd edirl\u0259r ki, kofeinl\u0259 idrak funksiyas\u0131 aras\u0131ndak\u0131 \u0259laq\u0259 yaln\u0131z kofeind\u0259n daha &ccedil;ox \u015fey\u0259 ba\u011fl\u0131 ola bil\u0259r. Q\u0259hv\u0259d\u0259 madd\u0259l\u0259r m&uuml;badil\u0259sin\u0259, damar sistemin\u0259 v\u0259 iltihaba t\u0259sir ed\u0259n dig\u0259r bioloji aktiv madd\u0259l\u0259r d\u0259 var. Kofaktor effekti d\u0259 m&uuml;mk&uuml;nd&uuml;r: m&uuml;nt\u0259z\u0259m q\u0259hv\u0259 i&ccedil;\u0259nl\u0259r daha sa\u011flam h\u0259yat t\u0259rzi s&uuml;r\u0259, sa\u011flam qidalana v\u0259 sosial aktivliyi qoruya bil\u0259rl\u0259r.<\/p>\n<p>Lakin m&uuml;t\u0259x\u0259ssisl\u0259r yaln\u0131z beynin qorunmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n q\u0259hv\u0259 v\u0259 ya &ccedil;ay istehlak\u0131n\u0131 k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 art\u0131rmaqdan &ccedil;\u0259kinirl\u0259r. Yuxu probleml\u0259ri, narahatl\u0131q v\u0259 ya &uuml;r\u0259k ritmi probleml\u0259ri olan insanlar x&uuml;susil\u0259 ehtiyatl\u0131 olmal\u0131d\u0131rlar.<br \/>\nToronto Universitetind\u0259n Dr. Sarah Mahdavinin s&ouml;zl\u0259rin\u0259 g&ouml;r\u0259, q\u0259hv\u0259 v\u0259 &ccedil;ay iltihab\u0131, qan t\u0259zyiqini v\u0259 oksidl\u0259\u015fdirici stressi azalda bil\u0259r, lakin onlar h\u0259rt\u0259r\u0259fli sa\u011flam h\u0259yat t\u0259rzinin \u0259v\u0259zedicisi deyil. M&uuml;t\u0259madi fiziki f\u0259aliyy\u0259t, balansl\u0131 qidalanma, xroniki x\u0259st\u0259likl\u0259rin idar\u0259 olunmas\u0131 v\u0259 sosial \u0259laq\u0259l\u0259rin qorunmas\u0131 koqnitiv sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n qorunmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259sas amill\u0259r olaraq qal\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yeni bir ara\u015fd\u0131rma g&ouml;st\u0259rir ki, m&uuml;nt\u0259z\u0259m olaraq kofeinli q\u0259hv\u0259 v\u0259 ya &ccedil;ay i&ccedil;m\u0259k idrak funksiyas\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259 v\u0259 uzun m&uuml;dd\u0259td\u0259 demensiya inki\u015faf riskini azalda bil\u0259r.&nbsp; Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, &ldquo;JAMA&rdquo;da d\u0259rc&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-238786","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/238786","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=238786"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/238786\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=238786"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=238786"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=238786"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}