{"id":238590,"date":"2026-02-11T17:33:52","date_gmt":"2026-02-11T13:33:52","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=238590","title":{"rendered":"Prezident m\u00fc\u015favir\u0259 ke\u00e7irdi"},"content":{"rendered":"<p><strong>Fevral\u0131n 11-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin s\u0259drliyi il\u0259 &ldquo;Az\u0259rbaycan\u0131n yeni r\u0259q\u0259msal arxitekturas\u0131&rdquo; adl\u0131 vahid f\u0259aliyy\u0259t plan\u0131na h\u0259sr olunmu\u015f m&uuml;\u015favir\u0259 ke&ccedil;irilib.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, d&ouml;vl\u0259timizin ba\u015f&ccedil;\u0131s\u0131 m&uuml;\u015favir\u0259d\u0259 &ccedil;\u0131x\u0131\u015f edib.<\/p>\n<ul>\n<\/ul>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyevin &ccedil;\u0131x\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Biz bug&uuml;nk&uuml; m&uuml;\u015favir\u0259d\u0259 r\u0259q\u0259msal inki\u015fafla ba\u011fl\u0131 olan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri m&uuml;zakir\u0259 ed\u0259c\u0259yik, buna ehtiyac var. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 bizim g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131m\u0131z\u0131 b&ouml;y&uuml;k d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259c\u0259k. D&uuml;nyada ged\u0259n meyill\u0259r, trendl\u0259r b\u0259llidir. Bu g&uuml;n s&uuml;ni intellektin t\u0259tbiqi, data m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131, r\u0259q\u0259msalla\u015fma il\u0259 ba\u011fl\u0131 islahatlar faktiki olaraq &ouml;lk\u0259l\u0259rin g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131n\u0131 m&uuml;\u0259yy\u0259n edir. Az\u0259rbaycanda bu istiqam\u0259td\u0259 m&uuml;\u0259yy\u0259n i\u015fl\u0259r g&ouml;r&uuml;l&uuml;b, bu bar\u0259d\u0259 bu g&uuml;n dan\u0131\u015f\u0131lacaq. \u018fn &ouml;n\u0259mlisi g\u0259l\u0259c\u0259k f\u0259aliyy\u0259timizd\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259ni \u0259sas prioritetl\u0259r siyah\u0131s\u0131na daxil etm\u0259yimizdir.<\/p>\n<p>Bizim neft-qaz, ba\u011flant\u0131lar sah\u0259l\u0259rind\u0259 b&ouml;y&uuml;k t\u0259cr&uuml;b\u0259miz var &#8211; beyn\u0259lxalq \u015firk\u0259tl\u0259rl\u0259 olan \u0259laq\u0259l\u0259r, b&ouml;y&uuml;k t\u0259cr&uuml;b\u0259miz v\u0259 bir &ccedil;ox &ouml;lk\u0259l\u0259rl\u0259 bu n\u0259h\u0259ng layih\u0259l\u0259ri icra etm\u0259yimiz. &Ccedil;&uuml;nki bunlar h\u0259m bilik, bacar\u0131q, texniki keyfiyy\u0259tl\u0259r, eyni zamanda, geni\u015f beyn\u0259lxalq \u0259laq\u0259l\u0259r t\u0259l\u0259b ed\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rdir. Az\u0259rbaycan &ouml;z qon\u015fular\u0131 il\u0259 m&uuml;xt\u0259lif vaxtlarda m&uuml;xt\u0259lif istiqam\u0259tl\u0259r &uuml;zr\u0259 bir &ccedil;ox &ouml;n\u0259mli infrastruktur layih\u0259l\u0259rini icra etmi\u015fdir. Y\u0259ni bu sah\u0259d\u0259 h\u0259m t\u0259cr&uuml;b\u0259miz var, h\u0259m d\u0259 art\u0131q yarad\u0131lm\u0131\u015f platformalar var. N\u0259qliyyat, energetika d\u0259hlizl\u0259ri g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 fiber-optik d\u0259hlizl\u0259rin\u0259 d\u0259 &ccedil;evrilm\u0259lidir. Bu istiqam\u0259td\u0259 m&uuml;\u0259yy\u0259n i\u015fl\u0259r g&ouml;r&uuml;l&uuml;b. Neft-qaz k\u0259m\u0259rl\u0259ri tikil\u0259n zaman, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n bu m\u0259s\u0259l\u0259 d\u0259 &ouml;z h\u0259llini tap\u0131b. Ancaq bu, t\u0259bii ki, bug&uuml;nk&uuml; t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 cavab vermir. Ona g&ouml;r\u0259 r\u0259q\u0259msalla\u015fma, s&uuml;ni intellekt, data m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 d\u0259 bizim t\u0259\u015f\u0259bb&uuml;sl\u0259rimiz &ouml;lk\u0259mizin uzunm&uuml;dd\u0259tli, dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259lidir. Bizim bir &ccedil;ox &uuml;st&uuml;nl&uuml;kl\u0259rimiz var. Onlardan biri bizim co\u011frafi v\u0259ziyy\u0259timizdir. Bu, bizd\u0259n as\u0131l\u0131 olmayan &uuml;st&uuml;nl&uuml;kd&uuml;r. Ancaq h\u0259r bir &ouml;lk\u0259nin co\u011frafi v\u0259ziyy\u0259ti onun xeyrin\u0259, yaxud da ki, ziyan\u0131na i\u015fl\u0259y\u0259 bil\u0259r. Biz co\u011frafi v\u0259ziyy\u0259timizi &ouml;lk\u0259mizin inki\u015faf\u0131na ba\u011flam\u0131\u015f\u0131q v\u0259 buna nail olmu\u015fuq. Ona g&ouml;r\u0259 Asiya il\u0259 Avropa aras\u0131nda yerl\u0259\u015fm\u0259yimiz, \u015eimal-C\u0259nub d\u0259hlizi &uuml;z\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015fm\u0259yimiz v\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f m&ouml;vcud infrastruktur bu &uuml;st&uuml;nl&uuml;y&uuml; biz\u0259 t\u0259min edir.<\/p>\n<p>Qeyd etdiyim kimi, transmilli b&ouml;y&uuml;k \u015firk\u0259tl\u0259rl\u0259 i\u015f t\u0259cr&uuml;b\u0259miz &#8211; bu da b&ouml;y&uuml;k &uuml;st&uuml;nl&uuml;kd&uuml;r. M&uuml;sb\u0259t investisiya iqlimi. Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131na son 20 il \u0259rzind\u0259 350 milyard dollardan &ccedil;ox s\u0259rmay\u0259 qoyulub. Xarici s\u0259rmay\u0259l\u0259r qorunub &#8211; h\u0259m qanunlar t\u0259r\u0259find\u0259n, eyni zamanda, g&uuml;nd\u0259lik h\u0259yatda da g&ouml;r&uuml;r&uuml;k. H\u0259m yerli, h\u0259m xarici s\u0259rmay\u0259l\u0259rin qorunmas\u0131 h\u0259r bir &ouml;lk\u0259nin inki\u015faf\u0131n\u0131 m&uuml;\u0259yy\u0259n edib, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n. Dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, burada da nadir t\u0259cr&uuml;b\u0259miz var. 30 ild\u0259n &ccedil;ox davam ed\u0259n bizim neft-qaz layih\u0259l\u0259rimiz nec\u0259 imzalan\u0131bsa, bu g&uuml;n el\u0259 d\u0259 icra edilir. Bu t\u0259cr&uuml;b\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, r\u0259q\u0259msal d&uuml;nyada apar\u0131c\u0131 rol oynayan \u015firk\u0259tl\u0259rl\u0259 m&uuml;nasib\u0259tl\u0259rd\u0259 d\u0259 &ouml;z&uuml;n&uuml; g&ouml;st\u0259rm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Dig\u0259r &uuml;st&uuml;nl&uuml;y&uuml;m&uuml;z ondan ibar\u0259tdir ki, son ill\u0259r \u0259rzind\u0259 apar\u0131lan i\u015fl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 biz &ouml;z enerji generasiya g&uuml;c&uuml;m&uuml;z&uuml; b&ouml;y&uuml;k d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131ra bilmi\u015fik. Son 20 il \u0259rzind\u0259 generasiya g&uuml;c&uuml;m&uuml;z t\u0259xmin\u0259n iki d\u0259f\u0259y\u0259 yax\u0131n art\u0131b v\u0259 bu g&uuml;n 10 min meqavata b\u0259rab\u0259rdir. Yeni elektrik stansiyalar\u0131, &#8211; ist\u0259r qaz, ist\u0259r hidro, ist\u0259r G&uuml;n\u0259\u015f, k&uuml;l\u0259k, &#8211; bu g&uuml;n Az\u0259rbaycan reall\u0131qlar\u0131n\u0131 m&uuml;\u0259yy\u0259n edib. Haz\u0131rda bizim \u0259n az\u0131 2 min meqavat istifad\u0259 edilm\u0259y\u0259n generasiya g&uuml;c&uuml;m&uuml;z var ki, r\u0259q\u0259msalla\u015fma, s&uuml;ni intellekt, data m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n bu, ba\u015fl\u0131ca \u015f\u0259rtdir.<\/p>\n<p>Onu da bildirm\u0259liy\u0259m ki, yerl\u0259\u015fdiyimiz b&ouml;lg\u0259d\u0259, geni\u015f b&ouml;lg\u0259d\u0259 bu imkanlara malik olan &ouml;lk\u0259l\u0259r \u0259n az\u0131 &ccedil;ox deyil v\u0259 bu g&uuml;n Az\u0259rbaycan &ouml;z&uuml;n&uuml; b&uuml;t&uuml;n \u0259sas enerji m\u0259nb\u0259l\u0259ri il\u0259 tam t\u0259min edir, h\u0259tta onlar\u0131 d&uuml;nya bazarlar\u0131na da &ccedil;\u0131xar\u0131r. N\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, bizim b\u0259rpaolunan enerji n&ouml;vl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 planlar\u0131m\u0131z g&ouml;z &ouml;n&uuml;nd\u0259dir,- bu bar\u0259d\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 dan\u0131\u015f\u0131l\u0131b,- g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bizim generasiya g&uuml;c&uuml;m&uuml;z imzalanm\u0131\u015f kontraktlar \u0259sas\u0131nda daha da artacaq. Ona g&ouml;r\u0259 biz bu &uuml;st&uuml;nl&uuml;kd\u0259n s\u0259m\u0259r\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 istifad\u0259 etm\u0259liyik. T\u0259bii ki, &ouml;lk\u0259 daxilind\u0259 elektrik enerjisin\u0259 artan t\u0259l\u0259bat n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. X&uuml;susil\u0259 bizim s\u0259naye inki\u015faf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 b&ouml;y&uuml;k planlar\u0131m\u0131z var. H\u0259m \u0259hali art\u0131r, h\u0259m s\u0259naye istehsal\u0131 x&uuml;susil\u0259 qeyri-neft sektorunda art\u0131r v\u0259 bu ilin yanvar ay\u0131nda qeyri-neft s\u0259nayemiz t\u0259qrib\u0259n 8 faiz artm\u0131\u015fd\u0131r. Ona g&ouml;r\u0259 bizim enerji g&uuml;cl\u0259rimiz &ouml;lk\u0259nin inki\u015faf\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259lidir.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, bildiyiniz kimi, xarici t\u0259r\u0259fda\u015flarla ya\u015f\u0131l enerji kabell\u0259rinin &ccedil;\u0259kili\u015fi il\u0259 ba\u011fl\u0131 m&uuml;vafiq s\u0259n\u0259dl\u0259r imzalan\u0131b v\u0259 biz elektrik enerjisinin bir qismini ixrac ed\u0259c\u0259yik. Ancaq data m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 da dediyim kimi, b&ouml;y&uuml;k enerji g&uuml;cl\u0259rini t\u0259l\u0259b edir.<\/p>\n<p>Fiber-optik ba\u011flant\u0131larla \u0259laq\u0259dar qeyd etdiyim kimi, enerji infrastrukturunun yan\u0131nda bu kabell\u0259r d\u0259 &ccedil;\u0259kilib. Haz\u0131rda bizi X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin \u015e\u0259rq sahill\u0259ri il\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k fiber-optik kabelin &ccedil;\u0259kili\u015fi layih\u0259si icra edilir, &uuml;mid edir\u0259m ki, bu il ba\u015fa &ccedil;atacaq. Bel\u0259likl\u0259, \u015e\u0259rq\u0259 do\u011fru ba\u011flant\u0131lar t\u0259min edil\u0259c\u0259k, Q\u0259rb\u0259 do\u011fru is\u0259 yeni ba\u011flant\u0131lar &uuml;z\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259liyik. T\u0259bii ki, bug&uuml;nk&uuml; m&uuml;\u015favir\u0259d\u0259 m&uuml;zakir\u0259 edil\u0259c\u0259k m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259lli &uuml;&ccedil;&uuml;n bu da ba\u015fl\u0131ca m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biridir.<\/p>\n<p>Dig\u0259r &uuml;st&uuml;nl&uuml;y&uuml;m&uuml;z is\u0259 ondan ibar\u0259tdir ki, biz bu sah\u0259d\u0259 d&uuml;nyan\u0131n apar\u0131c\u0131 \u015firk\u0259tl\u0259ri il\u0259 art\u0131q t\u0259maslar qurmu\u015fuq. Bir ne&ccedil;\u0259 apar\u0131c\u0131 \u015firk\u0259tl\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar apar\u0131l\u0131b, &ouml;lk\u0259mizin imkanlar\u0131 onlara t\u0259qdim edilib. Eyni zamanda, d&uuml;nyan\u0131n b&ouml;y&uuml;k v\u0259 dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, \u0259n b&ouml;y&uuml;k maliyy\u0259 resurslar\u0131n\u0131 idar\u0259 ed\u0259n qlobal fondlarla bizim s\u0131x \u0259laq\u0259l\u0259rimiz var. Az\u0259rbaycan D&ouml;vl\u0259t Neft Fondu uzun ill\u0259rdir bu t\u0259sisatlarla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir v\u0259 o t\u0259sisatlar vasit\u0259sil\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n valyuta ehtiyatlar\u0131n\u0131n bir hiss\u0259si idar\u0259 olunur. Biz art\u0131q bu t\u0259sisatlara v\u0259sait yat\u0131r\u0131r\u0131q v\u0259 onlarla bu yax\u0131nlarda apar\u0131lm\u0131\u015f dan\u0131\u015f\u0131qlarda, eyni zamanda, bu qurumlardan Az\u0259rbaycana investisiyalar\u0131n c\u0259lb edilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri d\u0259 qald\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 m&uuml;sb\u0259t cavab al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Y\u0259ni indi konkret layih\u0259l\u0259r &uuml;z\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yirik v\u0259 r\u0259q\u0259msalla\u015fma, s&uuml;ni intellekt sah\u0259l\u0259rind\u0259 apar\u0131c\u0131 \u015firk\u0259tl\u0259rin s\u0259hml\u0259rinin bir hiss\u0259si d\u0259 dediyim \u0259n b&ouml;y&uuml;k Amerika fondlar\u0131n\u0131n s\u0259r\u0259ncam\u0131ndad\u0131r. Bu, bizim b&ouml;y&uuml;k &uuml;st&uuml;nl&uuml;y&uuml;m&uuml;zd&uuml;r. O c&uuml;ml\u0259d\u0259n d&uuml;n\u0259n bu binada Amerika H&ouml;kum\u0259ti il\u0259 Az\u0259rbaycan H&ouml;kum\u0259ti aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f Strateji T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q Xartiyas\u0131 da bu &uuml;st&uuml;nl&uuml;y&uuml; biz\u0259 t\u0259min edir. Bu Xartiya tarixi bir s\u0259n\u0259ddir. Bu, art\u0131q m\u0259tbuatda da d\u0259rc edilib, h\u0259r k\u0259s g&ouml;r\u0259 bil\u0259r n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n data m\u0259rk\u0259zl\u0259ri, r\u0259q\u0259msalla\u015fma, s&uuml;ni intellekt v\u0259 bu sah\u0259d\u0259ki Amerika \u015firk\u0259tl\u0259ri il\u0259 s\u0131x \u0259laq\u0259l\u0259rimiz. Y\u0259ni bu da bizim &uuml;st&uuml;nl&uuml;y&uuml;m&uuml;zd&uuml;r.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, bizim Avropa \u0130ttifaq\u0131na &uuml;zv 10 &ouml;lk\u0259 il\u0259 strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q s\u0259n\u0259dl\u0259ri var. T\u0259bii ki, Avropa \u015firk\u0259tl\u0259ri bu sah\u0259d\u0259 Amerika \u015firk\u0259tl\u0259ri il\u0259 r\u0259qab\u0259t apara bilm\u0259zl\u0259r, onlardan b\u0259lk\u0259 \u0259n az\u0131 bir n\u0259sil gerid\u0259dirl\u0259r. Ancaq orada da m&uuml;\u0259yy\u0259n i\u015fl\u0259r g&ouml;r&uuml;l&uuml;r v\u0259 o &ouml;lk\u0259l\u0259rin \u015firk\u0259tl\u0259ri il\u0259 d\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q t\u0259min edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Ke&ccedil;\u0259n il is\u0259 &Ccedil;in Xalq Respublikas\u0131 il\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli Strateji T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q s\u0259n\u0259di imzalam\u0131\u015f\u0131q. Y\u0259ni biz bu g&uuml;n d&uuml;nyada nadir &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259nik ki, d&uuml;nyan\u0131n apar\u0131c\u0131 g&uuml;c m\u0259rk\u0259zl\u0259ri il\u0259 art\u0131q imzalanm\u0131\u015f strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q format\u0131nda &ccedil;al\u0131\u015f\u0131r\u0131q. Y\u0259ni bu, bizim &uuml;st&uuml;nl&uuml;y&uuml;m&uuml;zd&uuml;r. D&uuml;nyada bu q\u0259d\u0259r &uuml;st&uuml;nl&uuml;y&uuml; olan ikinci &ouml;lk\u0259 tap\u0131la bil\u0259r, &ccedil;ox axtarsan. Ona g&ouml;r\u0259 bundan istifad\u0259 etm\u0259m\u0259k tamamil\u0259 q\u0259buledilm\u0259zdir. B&uuml;t&uuml;n bunlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, art\u0131q bir m&uuml;dd\u0259t bu istiqam\u0259td\u0259 i\u015fl\u0259rin vahid koordinasiyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r m&uuml;zakir\u0259 edilir, m\u0259nim g&ouml;st\u0259ri\u015fiml\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u0259traf\u0131nda fikir m&uuml;badil\u0259si apar\u0131l\u0131r, bu g&uuml;n is\u0259 m\u0259nim s\u0259drliyiml\u0259. N\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259 qeyd etdiyim kimi, prioritet t\u0259\u015fkil edir, m\u0259nim s\u0259drliyiml\u0259 bug&uuml;nk&uuml; m&uuml;\u015favir\u0259d\u0259 biz g&ouml;r&uuml;l\u0259c\u0259k i\u015fl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 konkret f\u0259aliyy\u0259t plan\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131na ba\u015flamal\u0131y\u0131q. Tezlikl\u0259 onu ba\u015fa &ccedil;atd\u0131rmal\u0131y\u0131q v\u0259 bel\u0259likl\u0259, bu sah\u0259y\u0259 daha g&uuml;cl&uuml; t\u0259kan verm\u0259liyik.<\/p>\n<p>Bu g&uuml;n t\u0259qdimatda \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r g&ouml;st\u0259ril\u0259c\u0259k. Ondan \u0259vv\u0259l b\u0259zi fikir v\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131m\u0131 diqq\u0259tiniz\u0259 &ccedil;atd\u0131rmaq ist\u0259rdim. Birinci n&ouml;vb\u0259d\u0259, bu sah\u0259d\u0259 d&ouml;vl\u0259t qurumlar\u0131 aras\u0131nda &ccedil;ox s\u0131x koordinasiya apar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Burada d&ouml;vl\u0259t qurumlar\u0131 aras\u0131nda s\u0131x t\u0259maslar olmal\u0131d\u0131r, p\u0259rak\u0259nd\u0259liy\u0259 yol verilm\u0259m\u0259lidir v\u0259 q\u0131sa m&uuml;dd\u0259t \u0259rzind\u0259 R\u0259q\u0259msal \u0130nki\u015faf v\u0259 N\u0259qliyyat Nazirliyi d&ouml;vl\u0259t qurumlar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131 haz\u0131rlamal\u0131d\u0131r v\u0259 m\u0259n\u0259 t\u0259qdim edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 i\u015fl\u0259rin daha s\u0259m\u0259r\u0259li t\u0259\u015fkili &uuml;&ccedil;&uuml;n hesab edir\u0259m ki, h\u0259r bir d&ouml;vl\u0259t qurumunda, ilk n&ouml;vb\u0259d\u0259, nazirlikl\u0259rd\u0259 r\u0259q\u0259msalla\u015fma, s&uuml;ni intellekt, kibert\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik &uuml;zr\u0259 bir m&uuml;avin ayr\u0131ls\u0131n, ya yeni \u015ftat vahidi yarad\u0131ls\u0131n, ya da bu sah\u0259 m&ouml;vcud m&uuml;avinl\u0259rin birin\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131ls\u0131n ki, R\u0259q\u0259msal \u0130nki\u015faf v\u0259 N\u0259qliyyat Nazirliyinin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131, r\u0259hb\u0259rliyi bilsinl\u0259r ki, onlar\u0131n t\u0259masda olacaqlar\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259r kimdir v\u0259 h\u0259r bir d&ouml;vl\u0259t qurumunda bu sah\u0259 prioritet say\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu, bir.<\/p>\n<p>Son ill\u0259r \u0259rzind\u0259 m&uuml;xt\u0259lif d&ouml;vl\u0259t qurumlar\u0131 &#8211; nazirlikl\u0259r v\u0259 dig\u0259r d&ouml;vl\u0259t qurumlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n m&uuml;xt\u0259lif platforma v\u0259 t\u0259tbiql\u0259r i\u015fl\u0259nib haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r. Bu i\u015fin art\u0131q koordinasiya \u015f\u0259klind\u0259 apar\u0131lmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n hesab edir\u0259m ki, buna da ehtiyac olmayacaq v\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f platforma v\u0259 t\u0259tbiql\u0259r t\u0259dric\u0259n l\u0259\u011fv edilm\u0259lidir, hans\u0131 m&uuml;dd\u0259t \u0259rzind\u0259, onu indi m\u0259n\u0259 t\u0259klifl\u0259r t\u0259qdim edil\u0259nd\u0259 t\u0259klif ed\u0259rsiniz. D&ouml;vl\u0259t xidm\u0259tl\u0259ri &ldquo;mygov&rdquo; &uuml;z\u0259rind\u0259n h\u0259yata ke&ccedil;irilm\u0259lidir -y\u0259ni vahid m\u0259rk\u0259zd\u0259n. H\u0259r k\u0259s bunu bilm\u0259lidir &#8211; h\u0259m d&ouml;vl\u0259t qurumlar\u0131, h\u0259m v\u0259t\u0259nda\u015flar. Bu, v\u0259t\u0259nda\u015flar &uuml;&ccedil;&uuml;n d\u0259 &ccedil;ox b&ouml;y&uuml;k &uuml;st&uuml;nl&uuml;k t\u0259min ed\u0259c\u0259k. V\u0259t\u0259nda\u015fa laz\u0131m olan b&uuml;t&uuml;n xidm\u0259tl\u0259r bir &uuml;nvandan g&ouml;st\u0259rilm\u0259lidir. \u0130ndi buna n\u0259 q\u0259d\u0259r vaxt laz\u0131md\u0131r, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, bunu siz m\u0259n\u0259 bildir\u0259rsiniz. Eyni zamanda, bu g&uuml;n m&ouml;vcud olan platformalar\u0131n &uuml;st&uuml;nl&uuml;kl\u0259ri, \u0259ld\u0259 edilmi\u015f t\u0259cr&uuml;b\u0259 v\u0259 bu platformalar\u0131n i\u015fl\u0259nm\u0259sind\u0259 i\u015ftirak etmi\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r, kadrlar da &uuml;mumi i\u015f\u0259 c\u0259lb edilm\u0259lidir. Y\u0259ni m\u0259n \u0259ld\u0259 edilmi\u015f n\u0259tic\u0259l\u0259ri qiym\u0259tl\u0259ndirir\u0259m, amma, eyni zamanda, bu g&uuml;n vaxt g\u0259lib &ccedil;at\u0131b ki, bu, vahid m\u0259rk\u0259zd\u0259 birl\u0259\u015fsin.<\/p>\n<p>Kadr haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131na g\u0259ldikd\u0259, bu, \u0259sas v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. Son vaxtlar bu istiqam\u0259td\u0259 m&uuml;\u0259yy\u0259n i\u015fl\u0259r g&ouml;r&uuml;l&uuml;r. Biz &ouml;z t\u0259hsil sistemimizd\u0259 bu sah\u0259y\u0259 daha b&ouml;y&uuml;k diqq\u0259t g&ouml;st\u0259rm\u0259liyik. H\u0259m Az\u0259rbaycanda f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259r\u0259n ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259, eyni zamanda, d&ouml;vl\u0259t x\u0259tti il\u0259 xaric\u0259 g&ouml;nd\u0259ril\u0259n t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r bu ixtisas &uuml;zr\u0259 pe\u015f\u0259karl\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmal\u0131d\u0131rlar. Ona g&ouml;r\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, bu, uzunm&uuml;dd\u0259tli proses olacaq v\u0259 bu proses ancaq v\u0259 ancaq geni\u015fl\u0259n\u0259c\u0259k, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bu sah\u0259d\u0259 kadrlara b&ouml;y&uuml;k ehtiyac olacaq. T\u0259bii ki, orta m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 \u015fagirdl\u0259r\u0259 ilkin bilikl\u0259rin a\u015f\u0131lanmas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259dris proqram\u0131na da m&uuml;\u0259yy\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>S&uuml;ni intellektin t\u0259tbiqi d&ouml;vl\u0259t qurumlar\u0131nda geni\u015f v&uuml;s\u0259t almal\u0131d\u0131r. Bu g&uuml;n bu sah\u0259d\u0259 apar\u0131c\u0131 &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259 bu bel\u0259dir. H\u0259tta m\u0259n\u0259 veril\u0259n m\u0259lumata g&ouml;r\u0259, bu sah\u0259d\u0259 inki\u015faf etmi\u015f b\u0259zi &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259 d&ouml;vl\u0259t m\u0259murlar\u0131n\u0131n g&uuml;nd\u0259lik f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 d\u0259 s&uuml;ni intellekt agentl\u0259ri, &#8211; bel\u0259 adland\u0131r\u0131l\u0131r, &#8211; k&ouml;m\u0259k g&ouml;st\u0259rir. &Ccedil;&uuml;nki burada h\u0259r hans\u0131 bir q\u0259rar\u0131n d&uuml;zg&uuml;n olub-olmamas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 s&uuml;ni intellekt t\u0259bii ki, yard\u0131m&ccedil;\u0131 ola bil\u0259r. Ona g&ouml;r\u0259 bu sistem\u0259 d\u0259 baxmaq laz\u0131md\u0131r v\u0259 r\u0259hb\u0259r orqanlar\u0131nda t\u0259msil olunan \u015f\u0259xsl\u0259r s&uuml;ni intellektd\u0259n geni\u015f istifad\u0259 etm\u0259lidirl\u0259r.<\/p>\n<p>&Ouml;z\u0259l sektora g\u0259ldikd\u0259, burada eyni yana\u015fman\u0131 t\u0259min etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n d\u0259st\u0259k mexanizml\u0259ri i\u015fl\u0259nm\u0259lidir. Biz &ouml;z\u0259l sektora bu sah\u0259d\u0259 hans\u0131 formada daha b&ouml;y&uuml;k diqq\u0259t g&ouml;st\u0259rilm\u0259sini t\u0259\u015fviq ed\u0259 bil\u0259rik, bu bar\u0259d\u0259 d\u0259 t\u0259klifl\u0259r veril\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Kibert\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik &uuml;zr\u0259 \u0259sas h\u0259d\u0259fl\u0259r m&uuml;\u0259yy\u0259n edilm\u0259lidir. Bu sah\u0259 d\u0259 kritik sah\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. Biz ke&ccedil;\u0259n il &ccedil;ox m&uuml;t\u0259\u015f\u0259kkil v\u0259 aqressiv kiberh&uuml;cuma m\u0259ruz qalm\u0131\u015f\u0131q. Biz onun m\u0259nb\u0259yini d\u0259 bilirik v\u0259 laz\u0131mi t\u0259dbirl\u0259r d\u0259 g&ouml;r&uuml;lm&uuml;\u015fd&uuml;r ki, &ouml;z&uuml;m&uuml;z&uuml; bu ciddi probleml\u0259rd\u0259n qoruya bil\u0259k. Ona g&ouml;r\u0259 bu sah\u0259y\u0259 ciddi diqq\u0259t g&ouml;st\u0259rilm\u0259lidir. Bizd\u0259 art\u0131q f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259r\u0259n Kibert\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik M\u0259rk\u0259zi var, onun i\u015fi daim diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259bii ki, art\u0131q qeyd etdiyim kimi, bu sah\u0259d\u0259 d&uuml;nyan\u0131n apar\u0131c\u0131 \u015firk\u0259tl\u0259ri il\u0259 t\u0259maslar daha s\u0131x olmal\u0131d\u0131r. Hesab edir\u0259m ki, bug&uuml;nk&uuml; m&uuml;\u015favir\u0259 v\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259nin Prezidentin n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda olmas\u0131 bizim bir &ccedil;ox t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131m\u0131za da ciddi mesaj olacaq ki, Az\u0259rbaycan bu sah\u0259ni &ouml;z&uuml; &uuml;&ccedil;&uuml;n prioritet say\u0131r. Bizd\u0259 olan imkanlar n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir? M\u0259nim sadalad\u0131\u011f\u0131m &uuml;st&uuml;nl&uuml;kl\u0259r xarici t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131m\u0131za da &ccedil;atd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Sadalamad\u0131\u011f\u0131m &uuml;st&uuml;nl&uuml;kl\u0259r indi siz t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u0259 &ccedil;atd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r ki, biz bu sah\u0259y\u0259 g&uuml;cl&uuml; t\u0259kan ver\u0259k.<\/p>\n<p>Qeyd etdiyim kimi, f\u0259aliyy\u0259t plan\u0131 haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r v\u0259 m\u0259n\u0259 t\u0259qdim edilm\u0259lidir. Bu g&uuml;n m&uuml;zakir\u0259 edil\u0259n v\u0259 edil\u0259c\u0259k, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n t\u0259qdimatda g&ouml;st\u0259ril\u0259c\u0259k m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r f\u0259aliyy\u0259t plan\u0131na sal\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130ndi is\u0259 t\u0259qdimat &uuml;&ccedil;&uuml;n s&ouml;z verilir r\u0259q\u0259msal inki\u015faf v\u0259 n\u0259qliyyat naziri R\u0259\u015fad N\u0259biyev\u0259.<\/p>\n<p><strong>x x x<\/strong><\/p>\n<p><strong>Nazir R\u0259\u015fad N\u0259biyevin &ccedil;\u0131x\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; M&ouml;ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident.<\/p>\n<p>H&ouml;rm\u0259tli Mehriban xan\u0131m.<\/p>\n<p>H&ouml;rm\u0259tli h\u0259mkarlar.<\/p>\n<p>C\u0259nab Prezident, \u0259vv\u0259lc\u0259 Siz\u0259 r\u0259q\u0259msal inki\u015faf v\u0259 n\u0259qliyyat sah\u0259sin\u0259 g&ouml;st\u0259rdiyiniz davaml\u0131 diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131ya g&ouml;r\u0259 minn\u0259tdarl\u0131\u011f\u0131m\u0131 bildirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. G&ouml;st\u0259rdiyiniz bu diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 son ill\u0259rd\u0259 bu sah\u0259l\u0259rd\u0259 yarad\u0131lan \u0259lav\u0259 d\u0259y\u0259r davaml\u0131 olaraq artmaqdad\u0131r. &Ouml;t\u0259n il &ouml;lk\u0259mizd\u0259 n\u0259qliyyat sah\u0259sind\u0259 art\u0131m 5 faiz, \u0130KT sah\u0259sind\u0259 t\u0259xmin\u0259n 8,5 faiz olmu\u015fdur. Sizin d\u0259 haql\u0131 olaraq vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131n\u0131z kimi, art\u0131q d&uuml;nyada r\u0259q\u0259msal iqtisadiyyat \u0259n\u0259n\u0259vi iqtisadiyyat\u0131 &uuml;st\u0259l\u0259m\u0259kd\u0259dir. S&uuml;ni intellektin yax\u0131n 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r yaradaca\u011f\u0131 \u0259lav\u0259 d\u0259y\u0259rin t\u0259xmin\u0259n 16 trilyon AB\u015e dollar\u0131 h\u0259cmind\u0259 olmas\u0131n\u0131 g&ouml;zl\u0259yirik.<\/p>\n<p>M&ouml;ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, art\u0131q Sizin burada da s\u0259sl\u0259ndirdiyiniz kimi v\u0259 &ouml;nc\u0259d\u0259n d\u0259 verdiyiniz tap\u015f\u0131r\u0131\u011fa uy\u011fun olaraq, d&uuml;nya praktikas\u0131, &ouml;lk\u0259mizin haz\u0131rk\u0131 v\u0259ziyy\u0259ti v\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131nda duran yeni &ccedil;a\u011f\u0131r\u0131\u015flar n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla texnoloji inki\u015faf\u0131m\u0131z\u0131 ir\u0259lil\u0259d\u0259c\u0259k ilkin f\u0259aliyy\u0259t plan\u0131 haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r. Bu f\u0259aliyy\u0259t plan\u0131 d&ouml;rd s&uuml;tun &uuml;z\u0259rind\u0259 qurulmu\u015fdur: birincisi, r\u0259q\u0259msalla\u015fma v\u0259 r\u0259q\u0259msal transformasiyan\u0131n s&uuml;r\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si. \u0130kincisi, s&uuml;ni intellekt v\u0259 s&uuml;ni intellekt h\u0259ll\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 d&ouml;vl\u0259t m&uuml;\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 v\u0259 eyni zamanda, &ouml;z\u0259l \u015firk\u0259tl\u0259rd\u0259 bunun geni\u015f t\u0259tbiqi. &Uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; m\u0259s\u0259l\u0259, innovasiya ekosistemi. \u018fg\u0259r r\u0259q\u0259msalla\u015fman\u0131 d&uuml;zg&uuml;n ediriks\u0259, s&uuml;ni intellekt h\u0259ll\u0259rimiz varsa, biz innovativ ekosistemi el\u0259 bir \u015f\u0259raitd\u0259 yaratmal\u0131y\u0131q ki, &ouml;z\u0259l \u015firk\u0259tl\u0259r bunun \u0259traf\u0131nda \u0259lav\u0259 d\u0259y\u0259r yarada bilsinl\u0259r. Sonda da b&uuml;t&uuml;n bunlar\u0131 yaratd\u0131qdan v\u0259 virtual m&uuml;hit\u0259 ke&ccedil;dikd\u0259n sonra bizim \u0259sas &ccedil;a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131m\u0131z kibert\u0259hl&uuml;k\u0259sizlikl\u0259 ba\u011fl\u0131 olacaqd\u0131r. Bunlar f\u0259aliyy\u0259t plan\u0131n\u0131n \u0259sas fokus hiss\u0259sini m&uuml;mk&uuml;n ed\u0259c\u0259k 4 amil &uuml;z\u0259rind\u0259 qurulmu\u015fdur. \u0130lkin olaraq insan kapital\u0131, ikincisi, m&ouml;vcud infrastrukturun yenil\u0259nm\u0259si v\u0259 geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si, &uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml;s&uuml;, qanunvericiliyimizin m&uuml;asir t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 d&ouml;rd&uuml;nc&uuml;s&uuml; is\u0259 idar\u0259etm\u0259 prosesl\u0259rinin &ccedil;evik olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>C\u0259nab Prezident, dem\u0259li, biz bu prosesi m\u0259rh\u0259l\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 g&ouml;r&uuml;r&uuml;k. R\u0259q\u0259msalla\u015fma &ouml;z&uuml; m\u0259rh\u0259l\u0259li bir prosesdir v\u0259 bu g&uuml;n biz d&uuml;nyan\u0131n ke&ccedil;diyi yolu dem\u0259k olar ki, m\u0259rh\u0259l\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 ke&ccedil;m\u0259kd\u0259yik. Bu, ilkin m\u0259lumatlar\u0131n elektronla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Ba\u015fqa s&ouml;zl\u0259, m\u0259lumatlar\u0131n ka\u011f\u0131z da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lardan elektron da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lara ke&ccedil;irilm\u0259sidir. \u0130kinci m\u0259rh\u0259l\u0259 xidm\u0259t v\u0259 prosesl\u0259rin r\u0259q\u0259msalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Art\u0131q burada da bir &ccedil;ox prosesl\u0259r h\u0259m d&ouml;vl\u0259t \u015firk\u0259tl\u0259ri v\u0259 eyni zamanda, &ouml;z\u0259l \u015firk\u0259tl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ir\u0259lil\u0259mi\u015fdir. Ged\u0259c\u0259yimiz son n&ouml;qt\u0259, &ldquo;a\u011f\u0131ll\u0131&rdquo; v\u0259 proyektiv xidm\u0259tl\u0259rin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r ki, bu da r\u0259q\u0259msal transformasiyan\u0131 &ouml;z&uuml;nd\u0259 ehtiva edir. B&uuml;t&uuml;n bu istiqam\u0259tl\u0259r &uuml;zr\u0259 m\u0259hz Sizin diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131n\u0131z n\u0259tic\u0259sind\u0259 son ill\u0259rd\u0259 \u0259sas diqq\u0259timiz t\u0259nziml\u0259m\u0259 &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sinin qurulmas\u0131 v\u0259 f\u0259aliyy\u0259timizin koordinasiyal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 apar\u0131lmas\u0131na y&ouml;n\u0259lmi\u015fdir. Bu istiqam\u0259td\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f r\u0259q\u0259msal inki\u015faf konsepsiyas\u0131 x&uuml;susi &ouml;n\u0259m da\u015f\u0131y\u0131r. Bununla yana\u015f\u0131, r\u0259q\u0259msal inki\u015faf konsepsiyas\u0131 q\u0259bul edildikd\u0259n sonra t\u0259xmin\u0259n 200-d\u0259n &ccedil;ox normativ-h&uuml;quqi aktda d&uuml;z\u0259li\u015fl\u0259r edilmi\u015fdir v\u0259 yenil\u0259ri q\u0259bul olunmu\u015fdur. Bununla yana\u015f\u0131, infrastrukturun geni\u015fl\u0259nm\u0259si art\u0131q tam \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259min edilmi\u015fdir. &ldquo;Onlayn Az\u0259rbaycan&rdquo; layih\u0259si u\u011furla ba\u015fa &ccedil;atd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Layih\u0259 ba\u015flananda &ouml;lk\u0259d\u0259 internetin orta s&uuml;r\u0259ti t\u0259xmin\u0259n 12 meqabit\/saniy\u0259 idis\u0259, bu g&uuml;n 90 meqabit\/saniy\u0259dir. D&ouml;vl\u0259t\u0259 m\u0259xsus \u015firk\u0259tl\u0259rd\u0259 bu r\u0259q\u0259m 150 meqabit\/saniy\u0259dir. \u0130lin sonuna q\u0259d\u0259r biz bu r\u0259q\u0259mi 200 meqabit\/saniy\u0259y\u0259 &ccedil;atd\u0131rma\u011f\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131r\u0131q v\u0259 bu g&uuml;n Az\u0259rbaycan\u0131n el\u0259 bir ucqar n&ouml;qt\u0259si yoxdur ki, orada geni\u015fzolaql\u0131 internet t\u0259qdim edilm\u0259sin.<\/p>\n<p>&Ouml;lk\u0259nin data m\u0259rk\u0259zi, y\u0259ni &ldquo;d&ouml;vl\u0259t cloudu&rdquo; (red. &#8211; &ldquo;h&ouml;kum\u0259t buludu&rdquo; ) tam \u015f\u0259kild\u0259 qurulub. Ehtiyat v\u0259 \u0259sas olmaqla Bak\u0131 v\u0259 Yevlax \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 biz proses\u0259 ba\u015flad\u0131qda t\u0259xmin\u0259n 50 d&ouml;vl\u0259t m&uuml;\u0259ssis\u0259si burada &ouml;z r\u0259q\u0259msal ehtiyatlar\u0131n\u0131 yerl\u0259\u015fdirirdis\u0259, art\u0131q bu g&uuml;n bu r\u0259q\u0259m 270-\u0259 &ccedil;atd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. &ldquo;S\u0130MA&rdquo; Biometrik \u0130mzan\u0131n t\u0259qdim edilm\u0259si il\u0259 4 milyon istifad\u0259&ccedil;i, nadir istifad\u0259&ccedil;i art\u0131q son &uuml;&ccedil; il \u0259rzind\u0259 bu imzadan istifad\u0259 edir. &ldquo;S\u0130MA&rdquo;n\u0131n t\u0259qdim edilm\u0259si d&ouml;vl\u0259t xidm\u0259tl\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131, &ouml;z\u0259l \u015firk\u0259tl\u0259rin, x&uuml;susil\u0259 d\u0259 banklar\u0131n i\u015fini bir xeyli asanla\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. Misal olaraq qeyd edim ki, bu g&uuml;n bizim v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z bankda h\u0259r hans\u0131 bir depozit hesab\u0131n a&ccedil;\u0131lmas\u0131 v\u0259 yaxud da art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 &#8211; ist\u0259nil\u0259n bank \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n\u0131 banka getm\u0259d\u0259n aplikasiyalar &uuml;z\u0259rind\u0259n tam \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke&ccedil;ir\u0259 bilirl\u0259r.<\/p>\n<p>&ldquo;Mygov&rdquo;la ba\u011fl\u0131 Siz art\u0131q vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131n\u0131z d\u0259st\u0259y\u0259 g&ouml;r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk&uuml;r edirik. &ldquo;Mygov&rdquo; platformas\u0131 art\u0131q yeni f\u0259ls\u0259f\u0259 il\u0259 bizim istifad\u0259&ccedil;il\u0259rin xidm\u0259tin\u0259 t\u0259qdim edilmi\u015fdir. Yaln\u0131z &ouml;t\u0259n il biz t\u0259xmin\u0259n 1,3 milyon yeni nadir istifad\u0259&ccedil;ini &ldquo;mygov&rdquo;a g\u0259tir\u0259 bilmi\u015fik. &Ouml;t\u0259n ilin sonunda bu r\u0259q\u0259m 2,2 milyon t\u0259\u015fkil edirdis\u0259, bu ilin yanvar ay\u0131n\u0131n sonuna bu r\u0259q\u0259m art\u0131q t\u0259xmin\u0259n 2,5 milyondur. \u0130stifad\u0259&ccedil;i dedikd\u0259 biz \u0259n az\u0131 ay \u0259rzind\u0259 bir d\u0259f\u0259 &ldquo;mygov&rdquo; platformas\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259n v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturuq. \u0130lin sonuna q\u0259d\u0259r bu r\u0259q\u0259min t\u0259xmin\u0259n be\u015f milyona &ccedil;atmas\u0131n\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131r\u0131q. Bunu n\u0259 m&uuml;mk&uuml;n etmi\u015fdir sual\u0131n\u0131n cavab\u0131, m&ouml;ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, r\u0259q\u0259msalla\u015fman\u0131n bir s\u0259n\u0259d v\u0259 bir qurum m\u0259rk\u0259zli yana\u015fmadan h\u0259yat hadis\u0259l\u0259ri yana\u015fmas\u0131na &ccedil;evrilm\u0259sidir. Bir misal &uuml;z\u0259rind\u0259 bunu diqq\u0259tiniz\u0259 m\u0259ruz\u0259 etm\u0259k ist\u0259rdim. Biz h\u0259yat hadis\u0259l\u0259rini m&uuml;\u0259yy\u0259n etmi\u015fik. Haz\u0131rda t\u0259xmin\u0259n 12 h\u0259yat hadis\u0259si &uuml;z\u0259rind\u0259n d&ouml;vl\u0259tin v\u0259t\u0259nda\u015fla t\u0259maslar\u0131n\u0131 qurmaqday\u0131q. Bir m\u0259qam\u0131 vur\u011fulamaq ist\u0259rdim ki, \u0259g\u0259r v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n &ouml;vlad\u0131 do\u011fulurdusa, \u0259vv\u0259lc\u0259 o, tibb m&uuml;\u0259ssis\u0259sin\u0259 yax\u0131nla\u015f\u0131r, h\u0259tta orada prosesl\u0259r r\u0259q\u0259msalla\u015fm\u0131\u015fd\u0131sa bel\u0259 ondan aray\u0131\u015f\u0131 al\u0131r, sonradan \u018fdliyy\u0259 Nazirliyin\u0259 o aray\u0131\u015f\u0131 fiziki \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259qdim edirdi. \u018fdliyy\u0259 Nazirliyi do\u011fum \u015f\u0259had\u0259tnam\u0259ni ona verirdi. Do\u011fum \u015f\u0259had\u0259tnam\u0259sini g&ouml;t&uuml;rd&uuml;kd\u0259n sonra, &#8211; o da r\u0259q\u0259msalla\u015fm\u0131\u015fd\u0131, &#8211; v\u0259t\u0259nda\u015f fiziki \u015f\u0259kild\u0259 D&ouml;vl\u0259t Sosial M&uuml;dafi\u0259 Fonduna m&uuml;raci\u0259t edirdi, ona m&uuml;avin\u0259t t\u0259qdim edilirdi v\u0259 bununla yana\u015f\u0131, o, s\u0259n\u0259dini Daxili \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyin\u0259 t\u0259qdim ed\u0259r\u0259k \u015f\u0259xsiyy\u0259t v\u0259siq\u0259si al\u0131rd\u0131. Bu g&uuml;nl\u0259r n\u0259 ba\u015f verir? Bu g&uuml;n ba\u015f ver\u0259n proses ondan ibar\u0259tdir ki, v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n &ouml;vlad\u0131 do\u011fulduqda klinika art\u0131q bu bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat\u0131 sistem\u0259 daxil ed\u0259n kimi sistem m\u0259lumatlar\u0131 birba\u015fa \u018fdliyy\u0259 Nazirliyin\u0259 &ouml;t&uuml;r&uuml;r. \u018fdliyy\u0259 Nazirliyi h\u0259min sistem vasit\u0259sil\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 m\u0259lumatland\u0131r\u0131r ki, siz &ouml;vlad\u0131n\u0131za ad verm\u0259yi elektron \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259min ed\u0259 bil\u0259rsiniz. H\u0259tta soyad se&ccedil;imi imkanlar\u0131 da verir. T\u0259bii ki, \u0259g\u0259r o soyad bizim soyadlar siyah\u0131s\u0131nda varsa. Bel\u0259likl\u0259 d\u0259 bu m\u0259lumat avtomatik \u015f\u0259kild\u0259, art\u0131q proaktiv \u015f\u0259kild\u0259 D&ouml;vl\u0259t Sosial M&uuml;dafi\u0259 Fonduna &ouml;t&uuml;r&uuml;l&uuml;r. M&uuml;avin\u0259t v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n m&uuml;raci\u0259ti olmadan m&uuml;\u0259yy\u0259n edilir, t\u0259yin edilir v\u0259 onun kart\u0131na k&ouml;&ccedil;&uuml;r&uuml;l&uuml;r. Bel\u0259likl\u0259, n&ouml;vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259t v\u0259siq\u0259sinin al\u0131nmas\u0131 da t\u0259min edilir. C\u0259nab Prezident, biz h\u0259m&ccedil;inin dig\u0259r h\u0259yat hadis\u0259l\u0259rin\u0259 m&uuml;nasib\u0259td\u0259 b\u0259zil\u0259rini art\u0131q tamamlam\u0131\u015f\u0131q, b\u0259zil\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259r davam edir v\u0259 Sizin verdiyiniz tap\u015f\u0131r\u0131\u011fa uy\u011fun olaraq m\u0259n \u0259min\u0259m ki, koordinasiyal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259mkar nazirlikl\u0259rl\u0259 bu prosesi daha da ir\u0259lil\u0259d\u0259 bil\u0259c\u0259yik.<\/p>\n<p>B&uuml;t&uuml;n bunlarla b\u0259rab\u0259r bizim qar\u015f\u0131m\u0131zda b\u0259lli &ccedil;a\u011f\u0131r\u0131\u015flar var. Siz art\u0131q onlar\u0131 qeyd etdiniz, b\u0259zi d&ouml;vl\u0259t qurumlar\u0131nda s\u0259n\u0259dl\u0259rin h\u0259l\u0259 d\u0259 ka\u011f\u0131z format\u0131nda olmas\u0131, qurumdaxili f\u0259aliyy\u0259t hesab olunmas\u0131, &uuml;mumiyy\u0259tl\u0259, r\u0259q\u0259msalla\u015fman\u0131n b\u0259zi hallarda prioritetl\u0259\u015fdirilm\u0259m\u0259si, m\u0259lumatlar\u0131n p\u0259rak\u0259nd\u0259 v\u0259 f\u0259rdi standartlarla saxlan\u0131lmas\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bizim &uuml;&ccedil;&uuml;n &ccedil;ox vacib olan veril\u0259nl\u0259r h&ouml;vz\u0259sinin, y\u0259ni &ldquo;date lake&rdquo;in yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 \u0259ng\u0259ll\u0259y\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259ndir ki, &ldquo;date lake&rdquo;in v\u0259 veril\u0259nl\u0259r bazas\u0131n\u0131n olmas\u0131 bizim s&uuml;ni intellektd\u0259n n\u0259 q\u0259d\u0259r s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 edib-etm\u0259y\u0259c\u0259yimizi m&uuml;\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n \u0259sas amill\u0259rd\u0259n biridir.<\/p>\n<p>Dig\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259, art\u0131q onu da vur\u011fulad\u0131n\u0131z. M\u0259n bunlar\u0131n &uuml;z\u0259rind\u0259 dayanmaq ist\u0259m\u0259zdim. Xidm\u0259tl\u0259r bir p\u0259nc\u0259r\u0259 &uuml;z\u0259rind\u0259n olmasa, y\u0259ni &ldquo;mygov&rdquo; olmasa, praktik \u015f\u0259kild\u0259, f\u0259rdi \u015f\u0259kild\u0259 olan aplikasiyalar vasit\u0259sil\u0259 biz v\u0259t\u0259nda\u015fla \u0259m\u0259li m&uuml;nasib\u0259tl\u0259rimizi qura bilm\u0259y\u0259c\u0259yik.<\/p>\n<p>Dig\u0259r m\u0259qamlar\u0131 art\u0131q Siz vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131n\u0131z &uuml;&ccedil;&uuml;n m\u0259n onlar\u0131n &uuml;z\u0259rind\u0259 dayanmaq ist\u0259mir\u0259m. M&uuml;avinl\u0259rin m&uuml;\u0259yy\u0259n edilm\u0259si &ccedil;ox vacib amill\u0259rd\u0259n biridir. Sad\u0259c\u0259, n&uuml;mun\u0259 olaraq deyim ki, biz t\u0259liml\u0259r t\u0259\u015fkil ed\u0259rk\u0259n b\u0259z\u0259n ayr\u0131-ayr\u0131 m&uuml;avinl\u0259r i\u015ftirak edir v\u0259 bunun davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 biz t\u0259min ed\u0259 bilmirik. Amma bir m&uuml;avinin oldu\u011fu halda biz h\u0259m s&uuml;ni intellekt, h\u0259m r\u0259q\u0259msal inki\u015faf, eyni zamanda, kibert\u0259hl&uuml;k\u0259sizlikl\u0259 ba\u011fl\u0131 onu d&uuml;nyada ged\u0259n tendensiyalarla m\u0259lumatland\u0131ra, bilikl\u0259rl\u0259 t\u0259min ed\u0259 bil\u0259c\u0259yik.<\/p>\n<p>M&ouml;ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, s&uuml;ni intellektl\u0259 ba\u011fl\u0131 Siz art\u0131q vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131n\u0131z kimi, xarici t\u0259r\u0259fda\u015flarla t\u0259maslar\u0131m\u0131z biz\u0259 onu dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, &ouml;lk\u0259mizin r\u0259qab\u0259tli &uuml;st&uuml;nl&uuml;kl\u0259ri var. Onlar hans\u0131lard\u0131r? Birincisi, ilk n&ouml;vb\u0259d\u0259, makroiqtisadi v\u0259 siyasi sabitlik. Bu, data m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin in\u015fas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n apar\u0131c\u0131 m\u0259qamlardan biridir. Dig\u0259r m\u0259qam art\u0131q Sizin bu sah\u0259y\u0259 x&uuml;susi diqq\u0259tiniz n\u0259tic\u0259sind\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f enerji potensial\u0131m\u0131zd\u0131r ki, bu g&uuml;n s&uuml;ni intellektin inki\u015faf\u0131 birba\u015fa enerjinin olub-olmamas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259lidir. Bizim daha bir &uuml;st&uuml;nl&uuml;y&uuml;m&uuml;z Sizin xarici siyas\u0259tiniz n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u0259m region d&ouml;vl\u0259tl\u0259ri, h\u0259m d&uuml;nyan\u0131n bu sah\u0259d\u0259 apar\u0131c\u0131 d&ouml;vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 siyasi m&uuml;nasib\u0259tl\u0259rimizin \u0259n yax\u015f\u0131, \u0259n y&uuml;ks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 olmas\u0131d\u0131r v\u0259 bunun bariz n&uuml;mun\u0259si qeyd etdiyiniz kimi, Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131n\u0131n \u015firk\u0259tl\u0259rinin &ouml;lk\u0259miz\u0259 maraq g&ouml;st\u0259rm\u0259si v\u0259 bizim \u0130srail d&ouml;vl\u0259ti il\u0259 bu yax\u0131nlarda imzalad\u0131\u011f\u0131m\u0131z Anla\u015fma Memorandumudur ki, art\u0131q bu s\u0259n\u0259dd\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259r\u0259k biz m&uuml;qavil\u0259 &uuml;z\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f\u0131q.<\/p>\n<p>Dig\u0259r m\u0259qam q\u0259rarverm\u0259d\u0259 d&ouml;vl\u0259timizin &ccedil;evik olmas\u0131d\u0131r. Bizim Amerikaya s\u0259f\u0259rimizd\u0259 t\u0259maslar\u0131m\u0131z zaman\u0131 g\u0259ldiyimiz q\u0259na\u0259t ondan ibar\u0259tdir ki, orada h\u0259r hans\u0131 bir data m\u0259rk\u0259zinin in\u015fas\u0131 t\u0259xmin\u0259n iki, &uuml;&ccedil; il aras\u0131nda &ccedil;\u0259kir. Amma d&ouml;vl\u0259timizd\u0259 olan &ccedil;eviklik biz\u0259 imkan ver\u0259c\u0259k ki, &ccedil;ox q\u0131sa bir m&uuml;dd\u0259td\u0259 bu data m\u0259rk\u0259zl\u0259rini in\u015fa ed\u0259k. Bu da data m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin in\u015fas\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n apar\u0131c\u0131 amill\u0259rd\u0259n biridir v\u0259 b&uuml;t&uuml;n bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131 il\u0259 b\u0259rab\u0259r \u0259n ba\u015fl\u0131ca amil datan\u0131n m&ouml;vcudlu\u011fudur. Bu datan\u0131n m&ouml;vcudlu\u011fu bizim r\u0259q\u0259msalla\u015fman\u0131 v\u0259 r\u0259q\u0259msal transformasiyan\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259r tez ke&ccedil;m\u0259yimizd\u0259n bilavasit\u0259 as\u0131l\u0131 olacaq. Bununla ba\u011fl\u0131 art\u0131q diqq\u0259tiniz v\u0259 q\u0259rar\u0131n\u0131z var. M\u0259n \u0259min\u0259m ki, biz bu prosesi d\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r q\u0131sa m&uuml;dd\u0259td\u0259 ke&ccedil;\u0259 bil\u0259c\u0259yik. Burada art\u0131q onlar bizd\u0259n daha n\u0259l\u0259ri g&ouml;zl\u0259yirl\u0259r sual\u0131n\u0131n cavab\u0131 bizim qanunvericilik bazam\u0131z\u0131n m&uuml;asir &ccedil;a\u011f\u0131r\u0131\u015flara uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bu x&uuml;susda m\u0259n x&uuml;susil\u0259 &ldquo;Sandbox&rdquo; rejimini qeyd etm\u0259k ist\u0259rdim. Bu n\u0259dir? H\u0259r hans\u0131 bir sah\u0259d\u0259, tutaq ki, s\u0259hiyy\u0259, t\u0259hsil v\u0259 yaxud da &ldquo;fintex&rdquo;, maliyy\u0259 sah\u0259l\u0259rind\u0259 biz d&ouml;vl\u0259tin t\u0259nziml\u0259nm\u0259si il\u0259 ki&ccedil;ik hallar &uuml;z\u0259rind\u0259n bu v\u0259 ya dig\u0259r h\u0259ll\u0259rin, y\u0259ni apar\u0131c\u0131 d&ouml;vl\u0259tl\u0259rin h\u0259ll\u0259rinin test edilm\u0259si, sonradan ya &ouml;lk\u0259mizd\u0259 ya da d&uuml;nyan\u0131n dig\u0259r &ouml;lk\u0259l\u0259rind\u0259 bunun miqyaslanmas\u0131 anlam\u0131na g\u0259lir. B&uuml;t&uuml;n d&uuml;nya d&ouml;vl\u0259tl\u0259ri bundan istifad\u0259 edirl\u0259r. Bu da &ouml;z \u0259ksini f\u0259aliyy\u0259t plan\u0131nda tap\u0131b.<\/p>\n<p>Burada da &ccedil;a\u011f\u0131r\u0131\u015flar t\u0259xmin\u0259n bizim r\u0259q\u0259msal transformasiyada olan &ccedil;a\u011f\u0131r\u0131\u015flarla eynidir. \u0130nsan kapital\u0131. \u0130nsan kapital\u0131na g\u0259ldikd\u0259, bizim miqrasiya qanunvericiliyimizin yum\u015fald\u0131lmas\u0131 v\u0259 orada h\u0259m &ldquo;freelancer&rdquo;l\u0259rin v\u0259 eyni zamanda, r\u0259q\u0259msal s\u0259yyahlar\u0131n statusunun tan\u0131nmas\u0131 &ccedil;ox &ouml;n\u0259mlidir.<\/p>\n<p>Dig\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin &uuml;z\u0259rind\u0259 dayan\u0131b vaxt\u0131n\u0131z\u0131 almaq ist\u0259mir\u0259m. Onlar t\u0259xmin\u0259n yen\u0259 infrastrukturla ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rdir. Yen\u0259 q\u0259rarverm\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rdir ki, art\u0131q verdiyiniz tap\u015f\u0131r\u0131\u011fa uy\u011fun olaraq, \u0259min\u0259m ki, biz bu prosesi d\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r s\u0259m\u0259r\u0259li ke&ccedil;\u0259c\u0259yik.<\/p>\n<p>N\u0259hay\u0259t, innovasiya ekosistemi art\u0131q m\u0259ruz\u0259 etdiyim kimi, fokuslanandan sonra bizim \u0259sas m\u0259qs\u0259dimiz b&uuml;t&uuml;n bu h\u0259ll\u0259rin bu sah\u0259d\u0259 yaranan \u0259lav\u0259 d\u0259y\u0259rin maksimum s\u0259viyy\u0259y\u0259 &ccedil;atd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bu sah\u0259d\u0259 art\u0131q 2022-ci ild\u0259 Sizin v\u0259 Mehriban xan\u0131m\u0131n birba\u015fa m&uuml;daxil\u0259niz v\u0259 n\u0259zar\u0259tinizl\u0259 2022-ci ild\u0259 IT sah\u0259sind\u0259 &ccedil;al\u0131\u015fan \u015firk\u0259tl\u0259r\u0259 x&uuml;susi rejimin tan\u0131nmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 qanunvericilik normas\u0131 q\u0259bul edilmi\u015fdir v\u0259 bunun n\u0259tic\u0259si olaraq bu g&uuml;n texnopark rezidenti olan \u015firk\u0259tl\u0259rin say\u0131 t\u0259xmin\u0259n 165-\u0259 &ccedil;atm\u0131\u015fd\u0131r. Onlardan 10-u xarici \u015firk\u0259tdir v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 onlar t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lan g\u0259lir t\u0259xmin\u0259n bir milyard manat &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259dir v\u0259 biz hesab edirik ki, bu, bizim &ouml;lk\u0259mizin potensial\u0131n\u0131 \u0259ks etdirmir. Bizim &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259sas g&ouml;st\u0259rici bu sah\u0259d\u0259ki ixrac r\u0259q\u0259mimizdir. T\u0259\u0259ss&uuml;fl\u0259r olsun ki, bu sah\u0259d\u0259 bizim ixrac\u0131m\u0131z t\u0259xmin\u0259n 100 milyon dollar \u0259traf\u0131ndad\u0131r. Hesab edirik ki, F\u0259aliyy\u0259t Plan\u0131nda \u0259ksini tapm\u0131\u015f t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke&ccedil;iril\u0259rs\u0259, biz h\u0259min 100 milyonu bir milyard v\u0259 ondan da yuxar\u0131 r\u0259q\u0259ml\u0259r\u0259 g\u0259tirib &ccedil;atd\u0131ra bil\u0259rik.<\/p>\n<p>&Uuml;z\u0259rind\u0259 &ccedil;ox dayanmadan g&ouml;r&uuml;lm&uuml;\u015f i\u015fl\u0259r siyah\u0131s\u0131nda art\u0131q Siz vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131n\u0131z kimi, ist\u0259r universitetl\u0259rimizin potensial\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 xaricd\u0259 t\u0259hsil d&ouml;vl\u0259t proqram\u0131 bu ekosistemin inki\u015faf\u0131na bilavasit\u0259 t\u0259kan ver\u0259n amill\u0259r s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. Son ill\u0259rd\u0259 x&uuml;susil\u0259 d\u0259qiq elml\u0259r v\u0259 informasiya texnologiyalar\u0131 sah\u0259sin\u0259 diqq\u0259t yetirm\u0259yimiz &ccedil;ox yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 ekosistem\u0259 yeni i\u015f&ccedil;i q&uuml;vv\u0259sinin daxil olmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259kdir. Paralel olaraq h\u0259m nazirlik v\u0259 eyni zamanda, dig\u0259r h\u0259mkar nazirlikl\u0259r, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n Elm v\u0259 T\u0259hsil Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259 q\u0131sam&uuml;dd\u0259tli kurslar\u0131n t\u0259\u015fkili t\u0259min edilmi\u015fdir ki, Az\u0259rbaycan g\u0259ncl\u0259ri &#8211; t\u0259xmin\u0259n 16 min\u0259 yax\u0131n insan bu kurslardan ke&ccedil;mi\u015fdir. T\u0259liml\u0259rin verdiyi bilikl\u0259r b\u0259lli bir n&ouml;qt\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259rdir. Bundan sonra biz diqq\u0259ti &ldquo;Hire and Train&rdquo; (red. &#8211; &ldquo;\u0130\u015f\u0259 g&ouml;t&uuml;r v\u0259 &Ouml;yr\u0259t&rdquo;) Proqram\u0131 &uuml;z\u0259rind\u0259 c\u0259ml\u0259mi\u015fik, bu da xarici \u015firk\u0259tl\u0259rin Az\u0259rbaycana c\u0259lb edilm\u0259si, onlara b\u0259lli bir podrat m&uuml;qavil\u0259l\u0259rin t\u0259min edilm\u0259sidir ki, art\u0131q biz onlar\u0131n ikisi il\u0259 i\u015fl\u0259yirik &#8211; &ldquo;Anderson&rdquo; v\u0259 &ldquo;EPAM&rdquo; \u015firk\u0259tl\u0259ri. Bunlar Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131n\u0131n \u015firk\u0259tl\u0259ridir. Biz &ldquo;mygov&rdquo;u v\u0259t\u0259nda\u015f v\u0259 d&ouml;vl\u0259t-v\u0259t\u0259nda\u015f m&uuml;nasib\u0259tl\u0259rind\u0259 nec\u0259 g&ouml;r&uuml;r&uuml;ks\u0259, eyni yana\u015fman\u0131 da d&ouml;vl\u0259t v\u0259 biznes\u0259 m&uuml;nasib\u0259td\u0259 s\u0259rgil\u0259m\u0259kd\u0259yik. Art\u0131q bunun qanunvericilik bazas\u0131 var v\u0259 &ldquo;mygov biznes&rdquo; yax\u0131n aylarda bizim biznesin istifad\u0259si &uuml;&ccedil;&uuml;n t\u0259qdim edil\u0259c\u0259k. H\u0259min layih\u0259ni biz &ldquo;EPAM&rdquo; \u015firk\u0259ti il\u0259 bir yerd\u0259 h\u0259yata ke&ccedil;iririk v\u0259 burada onlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda qoydu\u011fumuz t\u0259l\u0259b ondan ibar\u0259tdir ki, bizim onlara \u015f\u0259rti olaraq verdiyimiz 100 dollar m&uuml;qabilind\u0259 onlar yerli podrat\u0131 xarici 100 dollara uy\u011funla\u015fd\u0131raraq Az\u0259rbaycana g\u0259tirirl\u0259r. Bizim \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131m\u0131z burada i\u015fl\u0259dikl\u0259ri layih\u0259l\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, eyni zamanda, xaricd\u0259 olan layih\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 i\u015fl\u0259yib t\u0259cr&uuml;b\u0259 qazan\u0131rlar. Buradan &ccedil;\u0131x\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 biz nec\u0259 g&ouml;r&uuml;r&uuml;k? \u018fg\u0259r burada &ccedil;al\u0131\u015fan t\u0259xmin\u0259n 1000 n\u0259f\u0259r v\u0259 yaxud 2000 n\u0259f\u0259r adamdan 5-i, 10-u gedib startap yaratsa v\u0259 o startap u\u011furlu olsa, ist\u0259nil\u0259n bir sah\u0259d\u0259 bu, faktiki olaraq, bizim sonda h\u0259d\u0259fl\u0259diyimiz, h\u0259min o 100 milyonun bir milyarda v\u0259 yaxud bir ne&ccedil;\u0259 milyarda &ccedil;atd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 at\u0131lm\u0131\u015f \u0259sas add\u0131mlardan biri olacaq.<\/p>\n<p>M&ouml;ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, burada bizim diqq\u0259t yetir\u0259c\u0259yimiz kifay\u0259t q\u0259d\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r var. M\u0259n, sad\u0259c\u0259, bir ne&ccedil;\u0259sini art\u0131q Sizin diqq\u0259tiniz\u0259 &ccedil;atd\u0131rmaq ist\u0259rdim. Bizim bu g&uuml;n startaplar\u0131n maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259sini t\u0259min ed\u0259n maliyy\u0259 mexanizml\u0259rimiz yoxdur. Bu, ist\u0259r ven&ccedil;ur olsun, kradfandinq olsun v\u0259 sair. Bununla ba\u011fl\u0131 art\u0131q qanun layih\u0259si var v\u0259 f\u0259aliyy\u0259t plan\u0131nda da n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur ki, bu qanun layih\u0259si yax\u0131n bir ne&ccedil;\u0259 ay \u0259rzind\u0259 q\u0259bul edilsin. Q\u0259bul edil\u0259rs\u0259, faktiki olaraq bu g&uuml;nl\u0259ri bizim bazar\u0131n potensial\u0131n\u0131 \u0259ks etdirm\u0259y\u0259n c\u0259mi 12 milyon manatl\u0131q &uuml;&ccedil; fond var. Y\u0259ni 12 milyon manat s\u0259rmay\u0259 yat\u0131ran m\u0259l\u0259k investorlard\u0131r. 12 milyon dig\u0259r m&uuml;xt\u0259lif s\u0259viyy\u0259d\u0259 olan startaplara da yat\u0131r\u0131lacaq investisiyalard\u0131r ki, bu, bazar\u0131n inki\u015faf\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n yet\u0259rli deyil. \u018fg\u0259r bel\u0259 bir mexanizm olarsa, m\u0259n \u0259min\u0259m ki, h\u0259m yerli investorlar v\u0259 eyni zamanda, xaricd\u0259n fondlar\u0131 c\u0259lb etm\u0259kl\u0259 biz bazar\u0131n inki\u015faf\u0131na kifay\u0259t q\u0259d\u0259r t\u0259kan vermi\u015f olar\u0131q.<\/p>\n<p>\u0130nsan kapital\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 art\u0131q m\u0259ruz\u0259 etdim. H\u0259m o s\u0259yyahlarla, h\u0259m d\u0259 &ldquo;freelancer&rdquo;l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 burada kifay\u0259t q\u0259d\u0259r yum\u015falmaya v\u0259 d&uuml;nya praktikas\u0131nda m&ouml;vcud olan al\u0259tl\u0259rin t\u0259tbiqin\u0259 ehtiyac vard\u0131. \u018fmin\u0259m ki, bunu da h\u0259mkarlarla m&uuml;zakir\u0259 edib Siz\u0259 m\u0259ruz\u0259 etdikd\u0259n sonra ir\u0259liy\u0259 do\u011fru kifay\u0259t q\u0259d\u0259r add\u0131m at\u0131la bil\u0259r. Burada startaplar\u0131n ilkin g\u0259lirl\u0259ri &ccedil;ox &ouml;n\u0259mlidir. Burada vacib m\u0259s\u0259l\u0259 startap\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 m\u0259hsulun bu v\u0259 ya dig\u0259r d&ouml;vl\u0259tin &ouml;z&uuml; t\u0259r\u0259find\u0259n n\u0259 q\u0259d\u0259r al\u0131n\u0131b-al\u0131nmamas\u0131d\u0131r. Burada da b\u0259lli bir mexanizml\u0259r var ki, t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131nda &ouml;z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>M&ouml;ht\u0259r\u0259m c\u0259nab Prezident, kibert\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyin vacibliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 art\u0131q Siz bildirdiniz. Son ill\u0259r t\u0259r\u0259finizd\u0259n informasiya t\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyi v\u0259 kibert\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik Strategiyas\u0131 q\u0259bul edilmi\u015fdir v\u0259 bizim b&uuml;t&uuml;n i\u015fl\u0259r bu strategiyaya uy\u011fun h\u0259yata ke&ccedil;irilm\u0259kd\u0259dir. &Ouml;t\u0259n ill\u0259ri \u0130nformasiya T\u0259hl&uuml;k\u0259sizliyi &uuml;zr\u0259 Koordinasiya Komissiyas\u0131n\u0131n i\u015fi yenid\u0259n t\u0259\u015fkil edilmi\u015fdir v\u0259 m\u0259n Sizi \u0259min etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, bu Komissiya &ccedil;\u0259r&ccedil;iv\u0259sind\u0259 kibert\u0259hl&uuml;k\u0259sizlikl\u0259 ba\u011fl\u0131 &ouml;lk\u0259mizin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran b&uuml;t&uuml;n &ccedil;a\u011f\u0131r\u0131\u015flar yax\u0131n vaxtlarda &ccedil;oxplanl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke&ccedil;iril\u0259c\u0259k. Burada iki m\u0259qam\u0131 diqq\u0259tiniz\u0259 m\u0259ruz\u0259 etm\u0259k ist\u0259rdim ki, sah\u0259vi SOC-lar\u0131n, &#8211; buna Kibert\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik \u018fm\u0259liyyat M\u0259rk\u0259zi deyirl\u0259r, &#8211; yarad\u0131lmas\u0131 &ccedil;ox vacibdir. Biz bunun qanunvericilik bazas\u0131n\u0131 yaratmal\u0131y\u0131q v\u0259 eyni zamanda, CERT-l\u0259rin (red. &#8211; Elektron T\u0259hl&uuml;k\u0259sizlik Xidm\u0259ti) yarad\u0131lmas\u0131 vacibdir. Onlar\u0131n da yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131nda b\u0259lli m&uuml;dd\u0259alar vard\u0131r.<\/p>\n<p><strong>x x x<\/strong><\/p>\n<p>Sonra m&uuml;\u015favir\u0259 m&uuml;zakir\u0259l\u0259rl\u0259 davam etdi.<\/p>\n<p><strong>13:40<\/strong><\/p>\n<p>Fevral\u0131n 11-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin s\u0259drliyi il\u0259 &ldquo;Az\u0259rbaycan\u0131n yeni r\u0259q\u0259msal arxitekturas\u0131&rdquo; adl\u0131 vahid f\u0259aliyy\u0259t plan\u0131na h\u0259sr olunmu\u015f m&uuml;\u015favir\u0259 ke&ccedil;irilib.<\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 Prezidentin M\u0259tbuat Xidm\u0259ti m\u0259lumat yay\u0131b.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fevral\u0131n 11-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin s\u0259drliyi il\u0259 &ldquo;Az\u0259rbaycan\u0131n yeni r\u0259q\u0259msal arxitekturas\u0131&rdquo; adl\u0131 vahid f\u0259aliyy\u0259t plan\u0131na h\u0259sr olunmu\u015f m&uuml;\u015favir\u0259 ke&ccedil;irilib. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, d&ouml;vl\u0259timizin ba\u015f&ccedil;\u0131s\u0131 m&uuml;\u015favir\u0259d\u0259 &ccedil;\u0131x\u0131\u015f edib.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-238590","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/238590","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=238590"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/238590\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=238590"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=238590"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=238590"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}