{"id":238548,"date":"2026-02-11T06:43:11","date_gmt":"2026-02-11T02:43:11","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=238548","title":{"rendered":"Asteroid partlay\u0131\u015f\u0131 Yer \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259r\u0259rsiz ola bil\u0259r"},"content":{"rendered":"<p><strong>Qlobal f\u0259lak\u0259tl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259c\u0259k bir asteroid t\u0259hl&uuml;k\u0259si n\u0259 q\u0259d\u0259r g&ouml;zl\u0259nilm\u0259z olsa da, haz\u0131rda problemi h\u0259ll etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n bir ne&ccedil;\u0259 elmi yana\u015fma m&ouml;vcuddur. M\u0259s\u0259l\u0259n, toqqu\u015fmadan \u0259vv\u0259lki vaxt &ccedil;ox q\u0131sad\u0131rsa, n\u0259z\u0259rd\u0259n ke&ccedil;iril\u0259n &uuml;sullardan biri asteroidi m\u0259hv etm\u0259k v\u0259 ya geri &ccedil;\u0259km\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n n&uuml;v\u0259 bombas\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259kdir.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, n&uuml;v\u0259 partlay\u0131\u015f\u0131 ideyas\u0131 kosmik texnologiyan\u0131n inki\u015faf\u0131 il\u0259 ortaya &ccedil;\u0131xm\u0131\u015fd\u0131, lakin \u0259vv\u0259ll\u0259r raketin yaln\u0131z asteroidi par&ccedil;alaya bil\u0259c\u0259yi v\u0259 yen\u0259 d\u0259 Yerl\u0259 toqqu\u015facaq &ccedil;oxsayl\u0131 fraqmentl\u0259r yarada bil\u0259c\u0259yi narahatl\u0131qlar\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n r\u0259dd edilmi\u015fdi.<\/p>\n<p>Bununla bel\u0259, yeni t\u0259dqiqatlar nikbinlik yarad\u0131b. X&uuml;susil\u0259, Oksford v\u0259 Xarici G&uuml;n\u0259\u015f Sistemi \u015firk\u0259tind\u0259n olan bir qrup alim n&uuml;v\u0259 partlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n asteroid\u0259 t\u0259sirini simulyasiya etdi. Partlay\u0131\u015f\u0131 simulyasiya etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n d\u0259mir v\u0259 nikeld\u0259n v\u0259 y&uuml;ks\u0259k enerjili protonlardan ibar\u0259t meteorit n&uuml;mun\u0259sind\u0259n istifad\u0259 etdil\u0259r. N\u0259tic\u0259l\u0259r g&ouml;st\u0259rdi ki, bu c&uuml;r partlay\u0131\u015flara m\u0259ruz qalan asteroid par&ccedil;alanm\u0131r; \u0259slind\u0259 o, h\u0259qiq\u0259t\u0259n g&uuml;cl\u0259n\u0259 bil\u0259r. Bu, b&ouml;y&uuml;k asteroidl\u0259rin t\u0259hl&uuml;k\u0259li fraqmentl\u0259rin yaranmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alaraq t\u0259hl&uuml;k\u0259siz \u015f\u0259kild\u0259 geri &ccedil;\u0259kil\u0259 bil\u0259c\u0259yin\u0259 &uuml;mid verir.<\/p>\n<p>Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, Con Hopkins Universiteti v\u0259 Lorens Livermor Milli Laboratoriyas\u0131n\u0131n fizikl\u0259rinin i\u015fi g&uuml;cl&uuml; n&uuml;v\u0259 partlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n kifay\u0259t q\u0259d\u0259r m\u0259saf\u0259d\u0259 partlad\u0131lmas\u0131 hal\u0131nda asteroidi tamamil\u0259 m\u0259hv ed\u0259 bil\u0259c\u0259yini g&ouml;st\u0259rib. Par&ccedil;alar\u0131n Yer\u0259 &ccedil;atmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq &uuml;&ccedil;&uuml;n z\u0259rb\u0259nin m&uuml;\u0259yy\u0259n bir m&uuml;dd\u0259t \u0259vv\u0259l ba\u015f verm\u0259si vacibdir. Bu ziddiyy\u0259tli n\u0259tic\u0259l\u0259r bu sah\u0259d\u0259 \u0259lav\u0259 t\u0259dqiqatlara ehtiyac oldu\u011funu vur\u011fulay\u0131r.<\/p>\n<p>Rusiya h\u0259m&ccedil;inin n&uuml;v\u0259 partlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 simulyasiya ed\u0259n t\u0259cr&uuml;b\u0259l\u0259r apar\u0131r v\u0259 mikroskopik n&uuml;mun\u0259l\u0259rd\u0259 lazer impulslar\u0131ndan istifad\u0259 edir ki, bu da partlay\u0131\u015flar\u0131n da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 qabiliyy\u0259tl\u0259ri haqq\u0131nda m\u0259lumat \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259 imkan verir. Aliml\u0259r hesab edirl\u0259r ki, t\u0259hl&uuml;k\u0259ni effektiv \u015f\u0259kild\u0259 azaltmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n asteroid Yerd\u0259n 13 milyon kilometrd\u0259n yax\u0131n olmayan m\u0259saf\u0259d\u0259 m\u0259hv edilm\u0259lidir ki, bu da t\u0259hl&uuml;k\u0259nin bir ay \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n a\u015fkarlanmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edir.<\/p>\n<p>Lakin, Aleksandr Rodinin qeyd etdiyi kimi, b\u0259zil\u0259ri hesab edir ki, yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 asteroidl\u0259rd\u0259n g\u0259l\u0259n real t\u0259hl&uuml;k\u0259l\u0259r ehtimal\u0131 azd\u0131r v\u0259 bir &ccedil;ox t\u0259dqiqat asteroid m&uuml;dafi\u0259si il\u0259 deyil, n&uuml;v\u0259 texnologiyalar\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259li ola bil\u0259r. O, kosmik t\u0259hl&uuml;k\u0259l\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m&uuml;dafi\u0259nin h\u0259l\u0259 prioritet olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 elmin t\u0259dric\u0259n yeni reall\u0131qlara uy\u011funla\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 vur\u011fulay\u0131r.<br \/>\nH\u0259m&ccedil;inin qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, Apofis v\u0259 Bennu kimi b&ouml;y&uuml;k asteroidl\u0259r g&ouml;r&uuml;nd&uuml;y&uuml;nd\u0259n daha az t\u0259hl&uuml;k\u0259 yarad\u0131r. Elmi hesablamalar g&ouml;st\u0259rir ki, Yer k&uuml;r\u0259sinin bu c&uuml;r obyektl\u0259rl\u0259 toqqu\u015fma ehtimal\u0131 olduqca a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r v\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 nisb\u0259t\u0259n arxay\u0131n ola bil\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qlobal f\u0259lak\u0259tl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259c\u0259k bir asteroid t\u0259hl&uuml;k\u0259si n\u0259 q\u0259d\u0259r g&ouml;zl\u0259nilm\u0259z olsa da, haz\u0131rda problemi h\u0259ll etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n bir ne&ccedil;\u0259 elmi yana\u015fma m&ouml;vcuddur. M\u0259s\u0259l\u0259n, toqqu\u015fmadan \u0259vv\u0259lki vaxt &ccedil;ox q\u0131sad\u0131rsa, n\u0259z\u0259rd\u0259n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-238548","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/238548","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=238548"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/238548\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=238548"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=238548"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=238548"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}