{"id":238502,"date":"2026-02-10T12:28:43","date_gmt":"2026-02-10T08:28:43","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=238502","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanda asbestin istifad\u0259si qada\u011fan edilir"},"content":{"rendered":"<p><strong>Az\u0259rbaycanda m&uuml;lki d&ouml;vriyy\u0259d\u0259 olmas\u0131na yol verilm\u0259y\u0259n \u0259\u015fyalar\u0131n siyah\u0131s\u0131 geni\u015fl\u0259ndiril\u0259c\u0259k.<\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259 Milli M\u0259clisin bug&uuml;nk&uuml; plenar iclas\u0131nda m&uuml;zakir\u0259 olunan &quot;M&uuml;lki d&ouml;vriyy\u0259d\u0259 olmas\u0131na yol verilm\u0259y\u0259n (m&uuml;lki d&ouml;vriyy\u0259d\u0259n &ccedil;\u0131xar\u0131lm\u0131\u015f) \u0259\u015fyalar\u0131n siyah\u0131s\u0131 haqq\u0131nda&quot; Qanunda d\u0259yi\u015fiklik edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 qanun layih\u0259sind\u0259 &ouml;z \u0259ksini tap\u0131b.<\/p>\n<p>Layih\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n, asbest v\u0259 t\u0259rkibind\u0259 asbest olan materiallar M&uuml;lki M\u0259c\u0259ll\u0259y\u0259 uy\u011fun olaraq m&uuml;lki d&ouml;vriyy\u0259d\u0259 olmas\u0131na yol verilm\u0259y\u0259n (m&uuml;lki d&ouml;vriyy\u0259d\u0259n &ccedil;\u0131xar\u0131lm\u0131\u015f) \u0259\u015fyalar\u0131n siyah\u0131s\u0131na \u0259lav\u0259 edil\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Bildirilib ki, asbest uzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259 s\u0259nayenin bir &ccedil;ox sah\u0259l\u0259rind\u0259 (sement, kimya, izolyasiya, ka\u011f\u0131z s\u0259nayesi v\u0259 sair) v\u0259 tikintid\u0259 geni\u015f istifad\u0259 olunan mineral t\u0259rkibli materiald\u0131r.<\/p>\n<p>D&ouml;vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin m\u0259lumat\u0131na \u0259sas\u0259n, &ouml;lk\u0259miz\u0259 2023-c&uuml; ild\u0259 591 ton asbest v\u0259 30 238 ton t\u0259rkibind\u0259 asbest olan t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259r, 2024-c&uuml; ild\u0259 is\u0259 1 045 ton asbest v\u0259 27 634 ton t\u0259rkibind\u0259 asbest olan t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259r idxal edilib. Asbest t\u0259rkibli dam &ouml;rt&uuml;kl\u0259ri (\u015fifer) &ouml;lk\u0259d\u0259 &uuml;mumi dam &ouml;rt&uuml;y&uuml; fondunun 29 faizini t\u0259\u015fkil edir v\u0259 t\u0259xmin\u0259n 190 milyon m&sup2; sah\u0259ni \u0259hat\u0259 edir. &Ouml;lk\u0259d\u0259 \u015fifer istehlak\u0131 2,6 milyon m&sup2; v\u0259 ya 1,5 milyon list t\u0259\u015fkil edir. Haz\u0131rda &ouml;lk\u0259nin dam &ouml;rt&uuml;y&uuml; bazar\u0131n\u0131n 15-20 faizi \u015fiferin pay\u0131na d&uuml;\u015f&uuml;r.<\/p>\n<p>Vur\u011fulan\u0131b ki, elmi ara\u015fd\u0131rmalar onun insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n ciddi t\u0259hl&uuml;k\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s&uuml;but etdikd\u0259n sonra bir s\u0131ra &ouml;lk\u0259l\u0259rd\u0259 asbest v\u0259 asbest t\u0259rkibli m\u0259hsullar\u0131n istifad\u0259si qada\u011fan edilib. Asbest lifl\u0259rinin havaya qar\u0131\u015faraq n\u0259f\u0259s yollar\u0131na daxil olmas\u0131 m&uuml;xt\u0259lif x\u0259st\u0259likl\u0259rin, o c&uuml;ml\u0259d\u0259n a\u011fciy\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259rinin yaranma riskini art\u0131r\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n asbestin istifad\u0259sinin m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 tamamil\u0259 qada\u011fan edilm\u0259si ictimai sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n qorunmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan m&uuml;h&uuml;m add\u0131m hesab olunur.<\/p>\n<p>&Uuml;mumd&uuml;nya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 asbest v\u0259 t\u0259rkibind\u0259 asbest olan m\u0259hsullar\u0131 kanserogen m\u0259hsullar kimi t\u0259snifatland\u0131r\u0131b. &Uuml;mumd&uuml;nya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n t\u0259klifi il\u0259 asbestl\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 milli s\u0259viyy\u0259d\u0259 m&uuml;vafiq t\u0259dbirl\u0259rin h\u0259yata ke&ccedil;irilm\u0259si &uuml;zv &ouml;lk\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n &ouml;hd\u0259lik kimi q\u0259bul edilib.<\/p>\n<p>Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n m&uuml;vafiq normalar\u0131nda bu n&ouml;v tikinti materiallar\u0131 qada\u011fan edilib. Bel\u0259 ki, asbestl\u0259 ba\u011fl\u0131 sa\u011flaml\u0131q riskl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq &uuml;&ccedil;&uuml;n Avropa \u0130ttifaq\u0131 asbest v\u0259 asbest m\u0259hsullar\u0131n\u0131n istifad\u0259sinin qada\u011fan olunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 1999-cu v\u0259 2009-cu ill\u0259rd\u0259 m&uuml;vafiq direktivl\u0259r q\u0259bul edib. 1999\/77\/EC n&ouml;mr\u0259li Direktivl\u0259 1 yanvar 2005-ci il tarixind\u0259n etibar\u0259n Avropa \u0130ttifaq\u0131nda asbest lifl\u0259rinin istifad\u0259si v\u0259 xrizotil asbestin yeni sah\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259tbiqi qada\u011fan edilib.<\/p>\n<p>BMT-nin &quot;T\u0259hl&uuml;k\u0259li tullant\u0131lar\u0131n s\u0259rh\u0259dl\u0259raras\u0131 da\u015f\u0131nmas\u0131na v\u0259 k\u0259narla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na n\u0259zar\u0259t haqq\u0131nda&quot; Bazel Konvensiyas\u0131 il\u0259 asbest t\u0259hl&uuml;k\u0259li madd\u0259 kimi t\u0259snifatland\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>&quot;Beyn\u0259lxalq ticar\u0259td\u0259 m&uuml;\u0259yy\u0259n t\u0259hl&uuml;k\u0259li kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259r v\u0259 pestisidl\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n m\u0259lumatland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f raz\u0131l\u0131q proseduru haqq\u0131nda Rotterdam Konvensiyas\u0131&quot;nda (&ouml;lk\u0259miz bu konvensiyaya 30 sentyabr 2025-ci il tarixli qanunla qo\u015fulub) asbest m\u0259hsulu t\u0259hl&uuml;k\u0259li kimy\u0259vi madd\u0259 kimi t\u0259snif edilib v\u0259 onun beyn\u0259lxalq ticar\u0259ti m&uuml;\u0259yy\u0259n m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r\u0259 tabedir. S\u0259n\u0259d\u0259 \u0259sas\u0259n, m\u0259hsul insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 &uuml;&ccedil;&uuml;n ciddi t\u0259hl&uuml;k\u0259 yarad\u0131r, ticar\u0259ti m&uuml;\u0259yy\u0259n prosedurlarla t\u0259nziml\u0259nir.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, beyn\u0259lxalq t\u0259cr&uuml;b\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla qanun layih\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n, asbest v\u0259 t\u0259rkibind\u0259 asbest olan materiallar m&uuml;lki d&ouml;vriyy\u0259d\u0259 olmas\u0131na yol verilm\u0259y\u0259n (m&uuml;lki d&ouml;vriyy\u0259d\u0259n &ccedil;\u0131xar\u0131lm\u0131\u015f) \u0259\u015fyalar\u0131n siyah\u0131s\u0131na daxil edilir.<\/p>\n<p>Qanunun 2027-ci il iyulun 1-d\u0259n q&uuml;vv\u0259y\u0259 minm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.<\/p>\n<p>Qanun layih\u0259si m&uuml;zakir\u0259l\u0259rd\u0259n sonra s\u0259sverm\u0259y\u0259 &ccedil;\u0131xar\u0131laraq &uuml;&ccedil;&uuml;nc&uuml; oxunu\u015fda q\u0259bul edilib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycanda m&uuml;lki d&ouml;vriyy\u0259d\u0259 olmas\u0131na yol verilm\u0259y\u0259n \u0259\u015fyalar\u0131n siyah\u0131s\u0131 geni\u015fl\u0259ndiril\u0259c\u0259k. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259 Milli M\u0259clisin bug&uuml;nk&uuml; plenar iclas\u0131nda m&uuml;zakir\u0259 olunan &quot;M&uuml;lki d&ouml;vriyy\u0259d\u0259 olmas\u0131na yol verilm\u0259y\u0259n (m&uuml;lki d&ouml;vriyy\u0259d\u0259n &ccedil;\u0131xar\u0131lm\u0131\u015f)&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-238502","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/238502","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=238502"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/238502\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=238502"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=238502"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=238502"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}