{"id":237960,"date":"2026-02-02T07:36:31","date_gmt":"2026-02-02T03:36:31","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=237960","title":{"rendered":"\u0130\u015f\u0131qlar\u0131 yand\u0131r\u0131b yatmamal\u0131s\u0131n\u0131z \u2013"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u0130nsan yor\u011fun v\u0259 ya sad\u0259c\u0259 &ccedil;ox yuxulu olduqda, h\u0259tta parlaq i\u015f\u0131q bel\u0259 yuxuya mane ola bil\u0259r. \u0130nsanlar tez-tez televizora baxark\u0259n v\u0259 ya gec\u0259 i\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n i\u015f\u0131\u011f\u0131nda yuxuya gedirl\u0259r. B\u0259z\u0259n h\u0259tta psixoloqlar bel\u0259 qaranl\u0131qdan qorxan m&uuml;\u015ft\u0259ril\u0259rin\u0259 b&uuml;t&uuml;n gec\u0259 i\u015f\u0131qlar\u0131 yan\u0131b saxlama\u011f\u0131 t&ouml;vsiy\u0259 edirl\u0259r. Lakin h\u0259kiml\u0259r buna qar\u015f\u0131 &ccedil;\u0131x\u0131rlar. <\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, i\u015f\u0131qlar\u0131 yan\u0131l\u0131 saxlamaq n\u0259inki yuxunun keyfiyy\u0259tini \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 pisl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k, h\u0259m d\u0259 insan\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir g&ouml;st\u0259r\u0259 bil\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, i\u015f\u0131qlar yand\u0131r\u0131b yatmaq &uuml;r\u0259k-damar v\u0259 dig\u0259r h\u0259yati t\u0259hl&uuml;k\u0259 yaradan x\u0259st\u0259likl\u0259rin inki\u015faf\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>\u0130\u015f\u0131q niy\u0259 yuxuya t\u0259sir edir<br \/>\nGec\u0259l\u0259r, yatmaq vaxt\u0131 &ccedil;atanda, epifiz v\u0259zi yuxu hormonu kimi d\u0259 tan\u0131nan melatonin istehsal etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. Bu hormonun qan t\u0259zyiqini normalla\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131, b\u0259d\u0259n istiliyini a\u015fa\u011f\u0131 sald\u0131\u011f\u0131, ql&uuml;koza s\u0259viyy\u0259sin\u0259 t\u0259sir etdiyi, b\u0259d\u0259nd\u0259ki b&uuml;t&uuml;n prosesl\u0259ri yava\u015flatd\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, yax\u015f\u0131 yuxunu t\u0259min etdiyi m\u0259lumdur.<\/p>\n<p>Melatonin qaranl\u0131\u011f\u0131n ba\u015flamas\u0131 il\u0259 t\u0259bii olaraq istehsal olunur. Bu, insanlar\u0131n &ccedil;&ouml;ld\u0259 ya\u011f\u0131\u015f ya\u011fanda v\u0259 qaranl\u0131q d&uuml;\u015f\u0259nd\u0259 yuxulu hiss etm\u0259l\u0259rinin s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biridir. Lakin i\u015f\u0131q yanark\u0259n, insan\u0131 ay\u0131q saxlamaq &uuml;&ccedil;&uuml;n hormon istehsal olunmur v\u0259 ya az miqdarda istehsal olunur.<\/p>\n<p>Otaq parlaqd\u0131rsa, h\u0259tta insan g&ouml;zl\u0259rini yumsa bel\u0259, i\u015f\u0131q yen\u0259 d\u0259 g&ouml;z qapaqlar\u0131ndan ke&ccedil;ir. N\u0259tic\u0259d\u0259, melatonin \u0259v\u0259zin\u0259 ba\u015fqa bir hormon olan serotonin istehsal olunur. Bu, b\u0259d\u0259n\u0259 oyanma\u011f\u0131n vaxt\u0131 oldu\u011funu siqnal verir. Ba\u015fqa s&ouml;zl\u0259, i\u015f\u0131q epifiz v\u0259zinin f\u0259aliyy\u0259tini pozur. Bu, yaln\u0131z yuxuya getm\u0259yi &ccedil;\u0259tinl\u0259\u015fdirmir, h\u0259m d\u0259 onun keyfiyy\u0259tini pozur &#8211; yuxu s\u0259thi olur. Bundan \u0259lav\u0259, dig\u0259r m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259r d\u0259 ba\u015f verir.<\/p>\n<p>\u0130\u015f\u0131q yanark\u0259n yatsan\u0131z n\u0259 ba\u015f verir?<br \/>\n\u0130\u015f\u0131q epifiz v\u0259zinin kifay\u0259t q\u0259d\u0259r melatonin istehsal etm\u0259sin\u0259 mane oldu\u011fundan, insan istirah\u0259t rejimin\u0259 ke&ccedil;\u0259 bilmir. Bu o dem\u0259kdir ki, &uuml;r\u0259k d&ouml;y&uuml;nt&uuml;s&uuml; v\u0259 b\u0259d\u0259n istiliyi azalm\u0131r v\u0259 b&uuml;t&uuml;n dig\u0259r b\u0259d\u0259n sisteml\u0259ri oyaq ik\u0259n oldu\u011fu kimi f\u0259aliyy\u0259t g&ouml;st\u0259rm\u0259y\u0259 davam edir. Bu, metabolik poz\u011funluqlar, &uuml;r\u0259k-damar probleml\u0259ri, depressiya v\u0259 daha &ccedil;ox riski art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>B\u0259zi t\u0259dqiqatlara g&ouml;r\u0259, tam qaranl\u0131qda yatmaq x\u0259r&ccedil;\u0259ng riskini 22% azald\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, i\u015f\u0131q yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259 yatan qad\u0131nlarda d&ouml;\u015f x\u0259r&ccedil;\u0259ngin\u0259, ki\u015fil\u0259rd\u0259 is\u0259 d\u0259ri x\u0259r&ccedil;\u0259ngin\u0259 tutulma ehtimal\u0131 daha y&uuml;ks\u0259kdir. Bundan \u0259lav\u0259, yuxar\u0131da qeyd edildiyi kimi, i\u015f\u0131q yuxunun keyfiyy\u0259tini \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azald\u0131r v\u0259 bu da bir s\u0131ra ciddi n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Bir ara\u015fd\u0131rmaya g&ouml;r\u0259, i\u015f\u0131q alt\u0131nda olan insanlar tam qaranl\u0131qda yatanlara nisb\u0259t\u0259n gec\u0259 \u0259rzind\u0259 10 d\u0259qiq\u0259 az yat\u0131rlar.<\/p>\n<p>G&ouml;r&uuml;n&uuml;r ki, 10 d\u0259qiq\u0259 &ccedil;ox azd\u0131r v\u0259 insan\u0131n rifah\u0131na \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 t\u0259sir g&ouml;st\u0259rm\u0259si ehtimal\u0131 azd\u0131r. Lakin, yuxar\u0131da qeyd olunan ara\u015fd\u0131rman\u0131n g&ouml;st\u0259rdiyi kimi, i\u015f\u0131q yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259 yatan insanlar gec\u0259 \u0259rzind\u0259 &ccedil;a\u015fq\u0131nl\u0131qla oyan\u0131b, daha &ccedil;ox s\u0259h\u0259r yor\u011funlu\u011fu bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat veribl\u0259r, h\u0259m&ccedil;inin h\u0259ddind\u0259n art\u0131q yuxululuq v\u0259 g&uuml;nd&uuml;z f\u0259aliyy\u0259tinin pozulmas\u0131 il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131blar.<\/p>\n<p>M\u0259qal\u0259d\u0259 uzun m&uuml;dd\u0259tli yuxu &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri haqq\u0131nda m&uuml;zakir\u0259 etdiyimiz kimi, b\u0259d\u0259n d&uuml;zg&uuml;n istirah\u0259t edilm\u0259dikd\u0259 daha &ccedil;ox enerji t\u0259l\u0259b etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. N\u0259tic\u0259d\u0259 insan i\u015ftahan\u0131n artmas\u0131 il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131r. Daha &ccedil;ox \u015firniyyat v\u0259 karbohidrat istehlak etm\u0259k ist\u0259yi yaran\u0131r. Bu, metabolik poz\u011funluqlarla birlikd\u0259 s&uuml;r\u0259tli &ccedil;\u0259ki art\u0131m\u0131na s\u0259b\u0259b olur.<br \/>\nHans\u0131 i\u015f\u0131q yuxunu poza bil\u0259r?<br \/>\nH\u0259tta tam qaranl\u0131qda yatmaq ist\u0259m\u0259y\u0259n insanlar bel\u0259 ad\u0259t\u0259n parlaq i\u015f\u0131qlar\u0131 yand\u0131rmaqdan &ccedil;\u0259kinirl\u0259r. B\u0259s gec\u0259 i\u015f\u0131\u011f\u0131 v\u0259 ya, m\u0259s\u0259l\u0259n, televizorun yanmas\u0131 yuxunu poza bil\u0259rmi? Elmi ara\u015fd\u0131rmalara g&ouml;r\u0259, h\u0259tta a&ccedil;\u0131q hava i\u015f\u0131qland\u0131rmas\u0131 bel\u0259 yuxu keyfiyy\u0259tini \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 poza bil\u0259r. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259, gec\u0259 i\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259 ya h\u0259tta z\u0259ngli saat\u0131n z\u0259if i\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131za z\u0259r\u0259r verm\u0259y\u0259c\u0259yini d&uuml;\u015f&uuml;nm\u0259yin.<br \/>\nV\u0259ziyy\u0259t televizor ekranlar\u0131 v\u0259 m&uuml;\u0259yy\u0259n n&ouml;v lampalar\u0131n yayd\u0131\u011f\u0131 mavi i\u015f\u0131qla daha da pisdir. Buna g&ouml;r\u0259 d\u0259, qaranl\u0131qda &ouml;z&uuml;n&uuml;z&uuml; narahat hiss ets\u0259niz bel\u0259, tam qaranl\u0131qda yuxuya getm\u0259k vacibdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130nsan yor\u011fun v\u0259 ya sad\u0259c\u0259 &ccedil;ox yuxulu olduqda, h\u0259tta parlaq i\u015f\u0131q bel\u0259 yuxuya mane ola bil\u0259r. \u0130nsanlar tez-tez televizora baxark\u0259n v\u0259 ya gec\u0259 i\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n i\u015f\u0131\u011f\u0131nda yuxuya gedirl\u0259r. B\u0259z\u0259n h\u0259tta psixoloqlar&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-237960","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237960","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=237960"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237960\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=237960"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=237960"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=237960"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}