{"id":237957,"date":"2026-02-02T06:13:01","date_gmt":"2026-02-02T02:13:01","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=237957","title":{"rendered":"Beynin m\u00fcdafi\u0259si pozulur v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 l\u0259ngiyir &#8211;"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u0130taliyadak\u0131 Kamerino Universitetind\u0259n bir qrup t\u0259dqiqat&ccedil;\u0131 xroniki yuxu &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n beyin\u0259 t\u0259sirini n&uuml;mayi\u015f etdir\u0259n geni\u015fmiqyasl\u0131 bir ara\u015fd\u0131rma apar\u0131b. <\/strong><\/p>\n<p>Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, aliml\u0259r m&uuml;\u0259yy\u0259n edibl\u0259r ki, h\u0259tta bir ne&ccedil;\u0259 gec\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r istirah\u0259t etm\u0259d\u0259n bel\u0259 sinir sisteminin funksiyas\u0131n\u0131 pozur v\u0259 neyronlar\u0131n qoruyucu t\u0259b\u0259q\u0259sini inc\u0259ldir.<\/p>\n<p>Diqq\u0259t oliqodendrositl\u0259r\u0259 &#8211; neyronlar\u0131n \u0259traf\u0131nda miyelin qab\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259tir\u0259n v\u0259 beyin b&ouml;lg\u0259l\u0259ri aras\u0131nda siqnallar\u0131n &ouml;t&uuml;r&uuml;lm\u0259sini s&uuml;r\u0259tl\u0259ndir\u0259n h&uuml;ceyr\u0259l\u0259r\u0259 y&ouml;n\u0259ldilib. Yuxu &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 bu h&uuml;ceyr\u0259l\u0259rd\u0259ki kimy\u0259vi prosesl\u0259r pozulur v\u0259 miyelin inc\u0259ldir.<\/p>\n<p>MRT m\u0259lumatlar\u0131 v\u0259 heyvan t\u0259cr&uuml;b\u0259l\u0259ri<br \/>\n185 k&ouml;n&uuml;ll&uuml; &uuml;z\u0259rind\u0259 apar\u0131lan t\u0259hlil, yuxusu z\u0259if olan insanlarda beyind\u0259ki a\u011f madd\u0259nin qurulu\u015funun pisl\u0259\u015fdiyini t\u0259sdiql\u0259di. On g&uuml;n \u0259rzind\u0259 yuxusuz qalan si&ccedil;ovullar miyelin qab\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 inc\u0259ldiyini g&ouml;st\u0259rdi, baxmayaraq ki, sinir lifl\u0259rinin &ouml;zl\u0259ri d\u0259yi\u015fm\u0259z qald\u0131. Beynin m&uuml;xt\u0259lif b&ouml;lg\u0259l\u0259ri aras\u0131nda siqnal &ouml;t&uuml;r&uuml;lm\u0259 s&uuml;r\u0259ti t\u0259xmin\u0259n &uuml;&ccedil;d\u0259 bir azald\u0131 ki, bu da yadda\u015fa, koordinasiyaya v\u0259 &uuml;mumi davran\u0131\u015f inhibisiyas\u0131na t\u0259sir edib. Diqq\u0259t v\u0259 fiziki f\u0259aliyy\u0259t testl\u0259ri il\u0259 &ouml;l&ccedil;&uuml;l\u0259n beyin b&ouml;lg\u0259l\u0259rinin sinxronlu\u011fu pozulub.<\/p>\n<p>Genetik t\u0259dqiqat v\u0259 m&uuml;alic\u0259<br \/>\nAliml\u0259r xroniki yuxu &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n miyelinin \u0259sas komponenti olan xolesterolun oliqodendrosit n\u0259qlini pozdu\u011funu a\u015fkar edibl\u0259r. Bu, yuxu poz\u011funlu\u011fu olan insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 konsentrasiya probleml\u0259rini v\u0259 s&uuml;r\u0259tli yor\u011funlu\u011fu izah edir. Xolesterol n\u0259qlini b\u0259rpa ed\u0259n bir d\u0259rman olan siklodekstrin, si&ccedil;ovullarda yadda\u015f\u0131 v\u0259 motor bacar\u0131qlar\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131raraq xolesterol metabolizmas\u0131n\u0131n beynin qorunmas\u0131ndak\u0131 rolunu t\u0259sdiql\u0259yir.<\/p>\n<p>\u0130nsanlar &uuml;&ccedil;&uuml;n n\u0259tic\u0259l\u0259r<br \/>\nT\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar\u0131n fikrinc\u0259, m&uuml;\u0259yy\u0259n edilmi\u015f mexanizm universald\u0131r v\u0259 insanlarda i\u015fl\u0259m\u0259si ehtimal\u0131 y&uuml;ks\u0259kdir. Xroniki yuxusuzluq v\u0259 ya sistematik yuxu &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 beynin m&uuml;dafi\u0259sini z\u0259ifl\u0259dir v\u0259 idrak poz\u011funlu\u011fu riskini art\u0131r\u0131r. Aliml\u0259r vur\u011fulay\u0131rlar ki, he&ccedil; bir d\u0259rman adekvat yuxunu \u0259v\u0259z ed\u0259 bilm\u0259z. M&uuml;t\u0259madi istirah\u0259t olmadan miyelin strukturunu b\u0259rpa etm\u0259k m&uuml;mk&uuml;n deyil. Yuxu keyfiyy\u0259tini qorumaq zehni ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 performans\u0131 qorumaq &uuml;&ccedil;&uuml;n \u0259sas olaraq qal\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat perspektivl\u0259ri<br \/>\nBu tap\u0131nt\u0131lar xroniki yor\u011funluq v\u0259 idrak poz\u011funlu\u011funun m&uuml;alic\u0259sini d\u0259yi\u015fdir\u0259 bil\u0259r. Tap\u0131nt\u0131lar\u0131 t\u0259sdiql\u0259m\u0259k v\u0259 yuxu &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 z\u0259r\u0259ri minimuma endirm\u0259yin yollar\u0131n\u0131 m&uuml;\u0259yy\u0259n etm\u0259k &uuml;&ccedil;&uuml;n qar\u015f\u0131dak\u0131 ill\u0259rd\u0259 \u0259lav\u0259 insan s\u0131naqlar\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130taliyadak\u0131 Kamerino Universitetind\u0259n bir qrup t\u0259dqiqat&ccedil;\u0131 xroniki yuxu &ccedil;at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n beyin\u0259 t\u0259sirini n&uuml;mayi\u015f etdir\u0259n geni\u015fmiqyasl\u0131 bir ara\u015fd\u0131rma apar\u0131b. Ucnoqta.az x\u0259b\u0259r verir ki, aliml\u0259r m&uuml;\u0259yy\u0259n edibl\u0259r ki, h\u0259tta bir ne&ccedil;\u0259 gec\u0259 kifay\u0259t&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[101],"tags":[],"class_list":["post-237957","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-cemiyyet"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237957","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=237957"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237957\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=237957"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=237957"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=237957"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}