{"id":237876,"date":"2026-01-30T06:13:59","date_gmt":"2026-01-30T02:13:59","guid":{"rendered":""},"modified":"-0001-11-30T00:00:00","modified_gmt":"-0001-11-29T20:00:00","slug":"","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ucnoqta.az\/?p=237876","title":{"rendered":"Y\u00fcks\u0259k t\u0259zyiq zaman\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bu qidalar hipertoniyaya s\u0259b\u0259b olaca\u011f\u0131na \u0259min olan qatq\u0131larla z\u0259ngindir, ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 onlardan tamamil\u0259 &ccedil;\u0259kinm\u0259k yax\u015f\u0131d\u0131r.<br \/>\nEmal olunmu\u015f qidalar tez-tez &ccedil;ox miqdarda \u0259lav\u0259 \u015f\u0259k\u0259r, duz, trans ya\u011flar v\u0259 qan t\u0259zyiqini qald\u0131ra bil\u0259c\u0259k dig\u0259r madd\u0259l\u0259r ehtiva edir.<\/strong><\/p>\n<p>Unoqta.az &ldquo;Verywellhealth&rdquo;\u0259 istinad\u0259n x\u0259b\u0259r verir ki, hipertoniya &uuml;r\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri v\u0259 dig\u0259r probleml\u0259r riskini art\u0131ra bildiyind\u0259n, bu c&uuml;r qidalardan &ccedil;\u0259kinm\u0259k profilaktikan\u0131n a&ccedil;ar\u0131d\u0131r.<br \/>\n<strong>1. Dondurulmu\u015f yem\u0259kl\u0259r<\/strong><br \/>\nPizza, emal olunmu\u015f qidalar v\u0259 burritolarda natrium s\u0259viyy\u0259si ad\u0259t\u0259n y&uuml;ks\u0259k olur. \u0130stehsal&ccedil;\u0131lar raf &ouml;mr&uuml;n&uuml; uzatmaq v\u0259 dad\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaq &uuml;&ccedil;&uuml;n dondurulmu\u015f yem\u0259kl\u0259r\u0259 &ccedil;oxlu duz \u0259lav\u0259 edirl\u0259r, b\u0259zi m\u0259hsullar b&ouml;y&uuml;kl\u0259r &uuml;&ccedil;&uuml;n t&ouml;vsiy\u0259 olunan g&uuml;nd\u0259lik natrium q\u0259bulunun 25% v\u0259 ya daha &ccedil;oxunu ehtiva edir.<br \/>\nP\u0259hriz qaydalar\u0131na g&ouml;r\u0259, natrium q\u0259bulu g&uuml;nd\u0259 2300 milliqramdan (mq) &ccedil;ox olmamal\u0131d\u0131r. H\u0259ddind\u0259n art\u0131q natrium q\u0259bulu hipertoniya riskinin artmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir.<br \/>\n<strong>2. Qab\u0131ql\u0131 pendir<\/strong><br \/>\nT\u0259dqiqatlar g&ouml;st\u0259rib ki, qab\u0131ql\u0131 pendirl\u0259rd\u0259ki nitritl\u0259r qan t\u0259zyiqini v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 &uuml;r\u0259k x\u0259st\u0259liyi riskini art\u0131ra bil\u0259r. T\u0259dqiqat&ccedil;\u0131lar nitritl\u0259rin oksidl\u0259\u015fdirici z\u0259r\u0259ri art\u0131ra bil\u0259c\u0259yin\u0259 v\u0259 bu da hipertoniyaya s\u0259b\u0259b ola bil\u0259c\u0259yin\u0259 inan\u0131rlar.<br \/>\n<strong>3. \u015eirinl\u0259\u015fdirilmi\u015f i&ccedil;kil\u0259r<\/strong><br \/>\nEnerji i&ccedil;kil\u0259ri v\u0259 qazl\u0131 i&ccedil;kil\u0259r, x&uuml;sus\u0259n d\u0259 h\u0259ddind\u0259n art\u0131q q\u0259bul edildikd\u0259, y&uuml;ks\u0259k t\u0259zyiq riskini art\u0131ra bil\u0259r.<br \/>\n\u018flav\u0259 \u015f\u0259k\u0259rli i&ccedil;kil\u0259r iltihab v\u0259 hipertoniyaya \u0259sas s\u0259b\u0259bdir. Bir meta-analiz\u0259 g&ouml;r\u0259, \u015f\u0259k\u0259rli i&ccedil;kil\u0259ri &ccedil;ox istehlak ed\u0259n insanlarda y&uuml;ks\u0259k t\u0259zyiq inki\u015faf riski az istehlak ed\u0259nl\u0259r\u0259 nisb\u0259t\u0259n 12% daha y&uuml;ks\u0259kdir.<br \/>\n<strong>4. Qabla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f q\u0259lyanalt\u0131lar<\/strong><br \/>\n&Ccedil;ips, kraker v\u0259 \u015firniyyatlar\u0131n bir &ccedil;ox n&ouml;v&uuml; y&uuml;ks\u0259k miqdarda duz v\u0259 doymu\u015f v\u0259 ya trans ya\u011flar ehtiva edir ki, bu da qan t\u0259zyiqini art\u0131r\u0131r.<br \/>\nBu qidalar\u0131n h\u0259ddind\u0259n art\u0131q istehlak\u0131 iltihaba, oksidl\u0259\u015fdirici stress\u0259 v\u0259 qan lipid profilind\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Bu amill\u0259r y&uuml;ks\u0259k t\u0259zyiq\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<br \/>\nQ\u0259lyanalt\u0131lar se&ccedil;\u0259rk\u0259n, daha az \u0259lav\u0259 \u015f\u0259k\u0259r, natrium v\u0259 doymu\u015f v\u0259 ya trans ya\u011flar olanlara diqq\u0259t yetirin.<br \/>\n<strong>5. Fast food<\/strong><br \/>\nFast food tez-tez y&uuml;ks\u0259k miqdarda natrium, doymu\u015f v\u0259 trans ya\u011flar v\u0259 \u0259lav\u0259 \u015f\u0259k\u0259r ehtiva edir. Fast food istehlak&ccedil;\u0131lar\u0131nda hipertoniya riski art\u0131r.<br \/>\n<strong>6. Q\u0131zard\u0131lm\u0131\u015f qida<\/strong><br \/>\nToyuq v\u0259 kartof q\u0131zartmas\u0131 kimi q\u0131zard\u0131lm\u0131\u015f qidalar, natrium, doymu\u015f v\u0259 trans ya\u011flar\u0131n &uuml;mumi m\u0259nb\u0259yidir ki, bu da arteriyalar\u0131n t\u0131xanmas\u0131na v\u0259 y&uuml;ks\u0259k t\u0259zyiq\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<br \/>\nMeta-analiz\u0259 g&ouml;r\u0259, q\u0131zard\u0131lm\u0131\u015f qidalar\u0131n istehlak\u0131 hipertoniya riskinin artmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, piyl\u0259nm\u0259 kimi dig\u0259r sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259ri il\u0259 d\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. Ba\u015fqa bir ara\u015fd\u0131rma, q\u0131zard\u0131lm\u0131\u015f qidalar\u0131 &ccedil;ox istehlak ed\u0259n qad\u0131nlarda prehipertoniya v\u0259 hipertoniya riskinin \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 artd\u0131\u011f\u0131n\u0131 m&uuml;\u0259yy\u0259n etdi.<br \/>\n<strong>7. Alkoqol<\/strong><br \/>\nG&uuml;nd\u0259 &uuml;&ccedil; v\u0259 ya daha &ccedil;ox spirtli i&ccedil;ki i&ccedil;m\u0259k, n\u0259tic\u0259d\u0259 &uuml;r\u0259k x\u0259st\u0259liyin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259c\u0259k y&uuml;ks\u0259k t\u0259zyiq riskinin artmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. Alkoqolun m\u0259rk\u0259zi sinir sistemin\u0259 t\u0259sir etdiyin\u0259 dair d\u0259lill\u0259r m&ouml;vcuddur ki, bu da istehlakdan d\u0259rhal sonra qan t\u0259zyiqinin artmas\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<br \/>\n<strong>8. Konservl\u0259\u015fdirilmi\u015f qidalar<\/strong><br \/>\nB\u0259zi konservl\u0259\u015fdirilmi\u015f qidalar y&uuml;ks\u0259k natrium t\u0259rkibin\u0259 g&ouml;r\u0259 qan t\u0259zyiqini art\u0131ra bil\u0259r.<br \/>\n\u0130stehlakdan \u0259vv\u0259l konservl\u0259\u015fdirilmi\u015f qidalar\u0131 yaxalamaq, natrium t\u0259rkibinin azald\u0131lmas\u0131na k&ouml;m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu qidalar hipertoniyaya s\u0259b\u0259b olaca\u011f\u0131na \u0259min olan qatq\u0131larla z\u0259ngindir, ona g&ouml;r\u0259 d\u0259 onlardan tamamil\u0259 &ccedil;\u0259kinm\u0259k yax\u015f\u0131d\u0131r. Emal olunmu\u015f qidalar tez-tez &ccedil;ox miqdarda \u0259lav\u0259 \u015f\u0259k\u0259r, duz, trans ya\u011flar v\u0259 qan t\u0259zyiqini&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":251278,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_lmt_disableupdate":"","_lmt_disable":"","footnotes":""},"categories":[100],"tags":[],"class_list":["post-237876","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-diger"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237876","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=237876"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/237876\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/251278"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=237876"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=237876"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ucnoqta.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=237876"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}